Đề xuất thương mại điện tử trở thành kênh phân phối hàng hóa chủ lực

Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương vừa công bố báo cáo đánh giá tình hình kinh tế - xã hội thế giới và trong nước, phân tích các tác động đối với phát triển công nghiệp, năng lượng và thương mại của Việt Nam giai đoạn tới.

Theo báo cáo, kinh tế thế giới năm 2025 cho thấy khả năng chống chịu tốt hơn dự báo trước các cú sốc địa chính trị và căng thẳng thương mại. Nền kinh tế toàn cầu từng bước thích ứng với trạng thái “bình thường mới”, dù vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Tăng trưởng kinh tế thế giới năm 2025 được ước đạt 2,7–3,2%.

Bước sang năm 2026, theo cập nhật Triển vọng kinh tế thế giới của Quỹ Tiền tệ Quốc tế, tăng trưởng toàn cầu được dự báo đạt 3,3%, cao hơn dự báo trước đó và nhỉnh hơn mức tăng trưởng ước tính của năm 2025. Đây được xem là tín hiệu tích cực, song môi trường kinh tế vĩ mô vẫn chịu tác động mạnh từ biến động chính trị, thương mại và chính sách tiền tệ toàn cầu.

Kinh tế trong nước giữ ổn định, chính sách mới tác động trực tiếp đến công nghiệp và thương mại

Trong nước, nhờ sự chỉ đạo linh hoạt và kịp thời của Chính phủ, kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn của nền kinh tế cơ bản được bảo đảm. Các cơ quan chức năng theo dõi sát diễn biến kinh tế trong và ngoài nước, triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trọng tâm, qua đó đạt kết quả khá toàn diện trên nhiều lĩnh vực.

Đáng chú ý, một loạt chính sách ban hành từ đầu năm 2026 đã tác động trực tiếp tới hoạt động công nghiệp và thương mại. Trong lĩnh vực đầu tư và sản xuất, các quy định mới liên quan đến thủ tục đầu tư, đất đai, triển khai dự án được áp dụng nhằm tháo gỡ vướng mắc cho khu, cụm công nghiệp và các dự án hạ tầng logistics. Những điều chỉnh này được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian triển khai dự án, mở rộng mặt bằng sản xuất và nâng cao năng lực cung ứng trong nước.

Ở lĩnh vực thương mại, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do tiếp tục được đẩy mạnh, tập trung vào xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu và hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường, truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế. Cùng với đó, các quy định mới về quản lý thuế, hải quan và thương mại điện tử có hiệu lực từ đầu năm được kỳ vọng sẽ nâng cao tính minh bạch, giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Thương mại điện tử được xác định là “đòn bẩy” phát triển

Từ các phân tích trên, báo cáo đề xuất nhiều định hướng và giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao năng lực chống chịu và tính bền vững của nền kinh tế Việt Nam. Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất thúc đẩy thương mại điện tử trở thành kênh phân phối hàng hóa chủ lực, song hành với các kênh truyền thống.

Theo đó, Nhà nước cần chủ động đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và đối tác thương mại, giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống. Việc tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, đồng thời mở rộng hợp tác với các đối tác khác, được đánh giá là hướng đi phù hợp để củng cố nền tảng phát triển thương mại dài hạn.

Cùng với đó, ưu tiên phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo gắn với nâng cao tỷ lệ nội địa hóa được xác định là nhiệm vụ then chốt. Báo cáo kiến nghị có chính sách hỗ trợ rõ nét hơn cho công nghiệp hỗ trợ, bao gồm ưu đãi tín dụng, đất đai, thuế và hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp sản xuất linh kiện, nguyên liệu trong nước, qua đó giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và gia tăng giá trị gia tăng nội địa.

Báo cáo cũng nhấn mạnh yêu cầu thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài theo hướng có chọn lọc, gắn với chuyển giao công nghệ và tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước. Trong bối cảnh xu hướng dịch chuyển đầu tư toàn cầu, cần chuyển từ thu hút FDI theo số lượng sang chú trọng chất lượng, ưu tiên các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và có khả năng lan tỏa. Cơ chế khuyến khích và ràng buộc liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa cần được thiết kế cụ thể hơn, hạn chế tình trạng hình thành các “ốc đảo FDI”.

Đặc biệt, báo cáo đề xuất Chính phủ triển khai các nhóm giải pháp thúc đẩy phát triển thương mại điện tử như một “đòn bẩy” hỗ trợ doanh nghiệp ổn định sản xuất, mở rộng thị trường và giảm chi phí. Trọng tâm là hoàn thiện thể chế, đầu tư hạ tầng số và xây dựng cơ chế hỗ trợ để thương mại điện tử từng bước trở thành kênh phân phối chủ lực của nền kinh tế.

Đối với doanh nghiệp, báo cáo khuyến nghị đẩy mạnh chuyển đổi số, tối ưu hóa quy trình sản xuất, ứng dụng công nghệ trong logistics và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt là đội ngũ kỹ sư và nhân lực công nghệ.

Bảo đảm an ninh năng lượng phục vụ mục tiêu tăng trưởng

Ở lĩnh vực năng lượng, bảo đảm năng lực hệ thống năng lượng quốc gia được xác định là ưu tiên điều hành hàng đầu nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới. Trọng tâm là bảo đảm an toàn lưới điện và khả năng giải tỏa công suất trong bối cảnh nhu cầu điện tăng nhanh. Báo cáo đề xuất công khai danh mục các công trình lưới điện, đấu nối cấp bách theo từng vùng, ấn định mốc tiến độ bắt buộc và quy định rõ trách nhiệm của các địa phương trong công tác giải phóng mặt bằng, đồng thời rút ngắn thời gian phê duyệt các dự án truyền tải trọng điểm.

Đối với doanh nghiệp năng lượng, báo cáo khuyến nghị chủ động tiếp cận các cơ chế tài chính ưu đãi để đổi mới công nghệ, tăng cường đầu tư vào các mô hình điện tái tạo tự dùng, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi xanh và ứng dụng các công nghệ số như IoT, AI, Big Data trong quản lý và vận hành hệ thống năng lượng.

Trước đó, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương đã tổ chức hội thảo về tình hình kinh tế - xã hội thế giới và trong nước, qua đó phân tích sâu các tác động đối với phát triển công nghiệp, năng lượng và thương mại, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp chính sách phục vụ công tác điều hành và hoạch định chiến lược trong thời gian tới.

PV