Ô tô điện toàn cầu bước sang giai đoạn mới: Từ chạy đua sản lượng đến ưu tiên công nghệ

Thị trường ô tô điện thế giới đang bước vào giai đoạn chuyển tiếp quan trọng, khi những kỷ lục sản lượng liên tiếp được thiết lập nhưng đồng thời cũng xuất hiện dấu hiệu giảm tốc ở các thị trường chủ chốt. Bức tranh này cho thấy cuộc đua điện hóa không còn đơn thuần là cạnh tranh về số lượng, mà ngày càng đòi hỏi chiều sâu công nghệ và chiến lược dài hạn.

Mới đây, Volkswagen AG công bố đã bàn giao chiếc ô tô điện thứ 2 triệu trên toàn cầu. Đây được xem là cột mốc đáng chú ý trong hành trình chuyển đổi sang dòng xe không phát thải của tập đoàn ô tô Đức, sau nhiều năm đầu tư mạnh vào nền tảng thuần điện và công nghệ pin. Đáng chú ý, hãng chỉ mất khoảng 10 tháng để tăng thêm 1 triệu xe kể từ khi đạt mốc đầu tiên, phản ánh tốc độ mở rộng sản xuất và tiêu thụ ngày càng nhanh.

Tuy vậy, thành tích này vẫn khiêm tốn nếu so với các doanh nghiệp Trung Quốc. BYD cho biết đã bán hơn 2,2 triệu xe điện chỉ trong năm 2025. Nếu tính cả xe thuần điện và hybrid sạc ngoài, doanh số xe năng lượng mới của hãng này vượt 4,5 triệu chiếc trong cùng năm, qua đó giữ vị thế dẫn đầu toàn cầu về phân khúc phương tiện điện hóa.

Sự bứt phá của các nhà sản xuất lớn diễn ra trong bối cảnh doanh số ô tô điện toàn cầu tiếp tục tăng nhanh và được dự báo sớm đạt mốc 20 triệu xe mỗi năm. Xu hướng chuyển sang phương tiện không phát thải tại chỗ ngày càng rõ rệt khi nhiều quốc gia ban hành chính sách khuyến khích, mở rộng hạ tầng trạm sạc và đặt mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính.

Tuy nhiên, đà tăng trưởng nóng đang dần bộc lộ những giới hạn. Tại Trung Quốc, thị trường từng được xem là động lực chính của xe điện toàn cầu, doanh số bắt đầu có dấu hiệu suy giảm. Trong tháng 2/2026, lượng xe bán ra của BYD giảm 41% so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu tháng sụt giảm thứ sáu liên tiếp. Tình trạng tương tự cũng xuất hiện ở một số hãng nội địa như Xpeng, Li Auto và cả Tesla, cho thấy nhu cầu trong nước đang chững lại sau giai đoạn tăng trưởng mạnh.

Sự giảm tốc này làm dấy lên lo ngại về nguy cơ cung vượt cầu, gây áp lực lên dòng tiền và ảnh hưởng tới nguồn lực tái đầu tư cho nghiên cứu và phát triển. Trước bối cảnh đó, cơ quan quản lý Trung Quốc đã đưa ra các biện pháp nhằm kiểm soát cạnh tranh về giá và sản lượng. Hướng dẫn mới yêu cầu ngăn chặn tình trạng giảm giá quá mức hoặc bán xe dưới giá thành để tránh phá vỡ thị trường. Đồng thời, nhà chức trách cũng xem xét các kế hoạch điều tiết sản lượng và khuyến khích doanh nghiệp ưu tiên đổi mới công nghệ thay vì chỉ mở rộng quy mô.

Ở Mỹ, thị trường xe điện cũng ghi nhận dấu hiệu chững lại vào đầu năm 2026 sau khi các khoản tín dụng thuế liên bang dành cho xe điện hết hiệu lực vào tháng 9/2025. Việc ưu đãi kết thúc khiến chi phí sở hữu xe điện tăng lên, ảnh hưởng đến quyết định mua sắm của người tiêu dùng. Dù vậy, các hãng vẫn tiếp tục tung ra sản phẩm mới nhằm duy trì sức hút, trong đó có kế hoạch ra mắt thế hệ thứ hai của Chevrolet Bolt dự kiến vào năm 2026.

Nhìn tổng thể, các cột mốc sản lượng cho thấy tiến trình điện hóa của ngành ô tô toàn cầu vẫn tiếp diễn mạnh mẽ. Song, thị trường đang bước vào giai đoạn tái cân bằng, khi tốc độ tăng trưởng không còn duy trì mức cao như trước. Trong bối cảnh đó, việc chỉ tập trung vào sản lượng hoặc cuộc chiến giá không còn là chiến lược bền vững.

Giới quan sát cho rằng, giai đoạn tiếp theo của ngành xe điện sẽ xoay quanh năng lực đổi mới công nghệ, đặc biệt là cải tiến pin, tối ưu chi phí sản xuất và phát triển hạ tầng sạc. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần linh hoạt thích ứng với chính sách tại từng thị trường và mở rộng hiện diện toàn cầu để duy trì lợi thế cạnh tranh.

Cuộc đua xe điện vì thế đang chuyển từ “ai bán được nhiều hơn” sang “ai tạo ra giá trị công nghệ cao hơn”. Khi thị trường ngày càng trưởng thành, yếu tố quyết định sẽ không chỉ là quy mô sản xuất, mà là khả năng cân bằng giữa tăng trưởng, hiệu quả tài chính và đầu tư dài hạn cho tương lai di chuyển bền vững.

VT