ADB: Kinh tế Việt Nam vẫn duy trì khả năng chống chịu vững vàng

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều bất ổn từ xung đột địa chính trị, biến động thương mại và áp lực lạm phát, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) vẫn duy trì đánh giá tích cực về triển vọng kinh tế Việt Nam.

Dự báo kinh tế Việt Nam tăng trưởng 7,2%

Báo cáo Triển vọng Phát triển châu Á tháng 4/2026 được ADB công bố ngày 10/4 đã đưa ra dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam đạt 7,2% trong năm 2026 và 7,0% trong năm 2027, thấp hơn mức 8,0% của năm 2025 nhưng vẫn thuộc nhóm tăng trưởng cao trong khu vực.

ADB đánh giá triển vọng ngắn hạn của Việt Nam tiếp tục tích cực nhờ nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, hoạt động xuất khẩu duy trì khả quan trong giai đoạn đầu năm và các chính sách hỗ trợ tăng trưởng được triển khai đồng bộ. Tuy nhiên, tổ chức này cũng lưu ý rủi ro bên ngoài đang gia tăng trong bối cảnh bất ổn toàn cầu ngày càng phức tạp.

Theo ADB, xuất khẩu tăng mạnh trước thời điểm Hoa Kỳ điều chỉnh các mức thuế đối ứng, cùng với chính sách hỗ trợ và đầu tư công được duy trì ổn định, đã giúp kinh tế Việt Nam tăng trưởng vững chắc trong năm qua.

Dù vậy, các biện pháp thương mại mới của Hoa Kỳ, xung đột tại Trung Đông và những bất định địa chính trị trên phạm vi rộng hơn có thể ảnh hưởng tiêu cực đến xuất khẩu, dòng vốn đầu tư và niềm tin thị trường trong năm nay.

Ông Shantanu Chakraborty, Giám đốc quốc gia ADB tại Việt Nam cho biết Chính phủ Việt Nam đã phản ứng nhanh trước tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng bằng các biện pháp tài khóa có thời hạn, kết hợp điều hành giá và bảo đảm nguồn cung.

Theo ông Shantanu Chakraborty, các giải pháp này góp phần kiểm soát áp lực lạm phát trong ngắn hạn, đồng thời hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, về dài hạn, ADB cho rằng việc nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, đa dạng hóa nguồn cung và thúc đẩy chuyển dịch sang năng lượng sạch sẽ đóng vai trò then chốt trong việc giảm thiểu tác động từ các cú sốc bên ngoài.

Báo cáo cũng chỉ ra xung đột tại Trung Đông và Ukraine có thể tiếp tục làm gián đoạn chuỗi cung ứng, đẩy chi phí vận chuyển tăng cao và gây áp lực lên giá hàng hóa toàn cầu.

Bên cạnh đó, tăng trưởng chậm lại tại các đối tác thương mại lớn như Trung Quốc và Liên minh châu Âu có thể ảnh hưởng đến xuất khẩu và thặng dư thương mại của Việt Nam.

Đầu tư công tiếp tục là động lực chính

ADB nhận định động lực tăng trưởng của Việt Nam trong năm 2026 đến từ việc đẩy mạnh đầu tư công và duy trì chính sách tiền tệ theo hướng hỗ trợ tăng trưởng. Chính phủ đang đặt mục tiêu giải ngân khoảng 38 tỷ USD cho các dự án hạ tầng trọng điểm.

Ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, cho rằng hiệu quả đầu tư mới là yếu tố quyết định.

“Quan trọng nhất là hiệu quả của các dự án đầu tư. Bên cạnh các công trình giao thông, cần có thêm nhiều dự án thiết thực, đáp ứng nhu cầu bức thiết và tác động trực tiếp tới hoạt động kinh tế-xã hội,” ông Hùng nhấn mạnh.

Trong khi đó, dòng vốn FDI được dự báo có thể chậm lại do đầu tư toàn cầu suy yếu và mức độ bất định gia tăng.

Nhiều nhà đầu tư hiện có xu hướng mở rộng hoạt động hiện hữu thay vì triển khai dự án mới. Cùng với đó, việc áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu, những nút thắt về hạ tầng và thủ tục hành chính cũng có thể ảnh hưởng đến dòng vốn đăng ký mới.

Tính đến ngày 28/2/2026, vốn FDI đăng ký mới đạt 6 tỷ USD, giảm 12,6% so với cùng kỳ năm trước. Ngược lại, vốn FDI thực hiện tăng 8,8%, lên 3,2 tỷ USD.

Dù đánh giá lạc quan nhưng các chuyên gia ADB cũng cho rằng triển vọng thương mại năm 2026 nhiều khả năng suy yếu khi cầu thế giới chững lại. Trong tháng 2, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt 67,2 tỷ USD, giảm so với tháng trước nhưng vẫn tăng 5,1% so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu trong hai tháng đầu năm, khiến cán cân thương mại thâm hụt khoảng 3 tỷ USD.

Theo ADB, trong thời gian tới, tăng trưởng chậm lại tại các đối tác thương mại lớn, sự bất ổn liên quan đến chính sách thuế của Hoa Kỳ, biến động tỷ giá và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng có thể tiếp tục làm chậm đà tăng trưởng thương mại.

Về lạm phát, ADB dự báo chỉ số giá tiêu dùng bình quân năm 2026 tăng khoảng 4,0%, trước khi giảm còn 3,8% trong năm 2027. Áp lực lạm phát đến từ giá dầu thế giới tăng và biến động mạnh do xung đột tại Trung Đông kéo dài, cùng với điều kiện cung ứng toàn cầu thay đổi.

Ngoài ra, chính sách tài khóa mở rộng, tiền tệ nới lỏng, đẩy nhanh đầu tư công, tăng trưởng tín dụng và áp lực tỷ giá cũng có thể làm gia tăng chi phí trong nước. ADB nhấn mạnh các biện pháp điều hành giá linh hoạt, sử dụng quỹ bình ổn và hỗ trợ ngân sách sẽ giúp kiềm chế lạm phát trong ngắn hạn.

Cải cách thể chế và thị trường vốn là chìa khóa dài hạn

Bên cạnh các yếu tố ngắn hạn, ADB đánh giá cải cách thể chế sẽ mang lại tác động tích cực cho triển vọng tăng trưởng của Việt Nam.

Những nỗ lực tinh giản thủ tục hành chính, cải thiện hiệu quả quản lý và nâng cao chất lượng môi trường kinh doanh được kỳ vọng hỗ trợ tăng trưởng trong cả ngắn và dài hạn.

“Nếu được triển khai hiệu quả, các cải cách này sẽ nâng cao hiệu quả khu vực công, cải thiện môi trường đầu tư và tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế,” báo cáo nêu rõ.

Một điểm nhấn khác được ADB đặc biệt lưu ý là nhu cầu củng cố thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Theo các chuyên gia, việc phát triển thị trường vốn là yếu tố thiết yếu nhằm huy động nguồn tài chính dài hạn ngoài tín dụng ngân hàng, phục vụ cho đầu tư bền vững.

ADB cho rằng cần tăng cường tính minh bạch, bảo đảm khung pháp lý nhất quán và mở rộng sự tham gia của các chủ thể trên thị trường để củng cố niềm tin nhà đầu tư.

Nếu được triển khai hiệu quả, những cải cách này có thể giúp thị trường trái phiếu doanh nghiệp trở thành kênh cung ứng vốn dài hạn ổn định cho nền kinh tế.

Áp lực thanh khoản trong hệ thống ngân hàng cần được quản lý chủ động hơn trong bối cảnh nợ xấu gia tăng và đồng Việt Nam chịu áp lực mất giá.

Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ và hạn chế tăng trưởng tín dụng, vốn được đặt mục tiêu khoảng 15% trong năm 2026.

Bên cạnh đó, lãi suất trái phiếu chính phủ tăng tuy có thể hỗ trợ huy động nguồn lực cho đầu tư công, nhưng đồng thời cũng làm tăng chi phí vốn của nền kinh tế.

ADB cũng xây dựng các kịch bản tăng trưởng dựa trên thời gian kéo dài của xung đột tại Trung Đông. Trong kịch bản cơ sở, giá dầu dần bình ổn và trở về mức trước xung đột vào cuối năm, tăng trưởng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương được dự báo giảm từ 5,4% năm 2025 xuống 5,1% trong năm 2026.

Nếu xung đột kéo dài đến hết quý 3/2026, tăng trưởng khu vực có thể chỉ đạt 4,7%. Trường hợp chiến sự kéo dài tới một năm, tăng trưởng của khu vực có thể mất khoảng 1,3 điểm phần trăm trong giai đoạn 2026-2027, đi kèm áp lực lạm phát gia tăng mạnh