Hàng Việt lên kệ, thương hiệu có thực sự đi cùng chất lượng?

Thương hiệu ngày càng trở thành tài sản quan trọng của doanh nghiệp Việt. Một sản phẩm có tên tuổi, bao bì chuyên nghiệp, hệ thống phân phối rộng thường tạo lợi thế trên thị trường và giúp người tiêu dùng dễ đưa ra quyết định mua hàng.

Nhưng thương hiệu và chất lượng không phải lúc nào cũng là một. Với nhiều nhóm hàng như thực phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, mỹ phẩm hay hàng tiêu dùng, những tiêu chí quyết định chất lượng lại nằm ở thành phần, hàm lượng, nguồn nguyên liệu, quy trình sản xuất hoặc sự ổn định giữa các lô hàng - những yếu tố người mua khó nhận biết bằng mắt thường.

Thương hiệu tạo giá trị, chất lượng tạo niềm tin

Sự phát triển của thương hiệu Việt đang cho thấy những bước tiến đáng kể. Tại lễ công bố sản phẩm đạt Thương hiệu quốc gia Việt Nam năm 2026, Bộ Công Thương công bố 499 sản phẩm, dịch vụ của 227 doanh nghiệp được công nhận. Chương trình tiếp tục lấy ba giá trị cốt lõi là “Chất lượng - Đổi mới, sáng tạo - Năng lực tiên phong” làm nền tảng xét chọn.

Việc chất lượng được đặt trong nhóm giá trị cốt lõi cho thấy thương hiệu không chỉ được xây dựng bằng hình ảnh hay truyền thông. Một thương hiệu muốn duy trì vị thế phải chứng minh được chất lượng và uy tín trong quá trình sản phẩm lưu thông trên thị trường.

Tuy nhiên, người tiêu dùng lại không có đầy đủ công cụ để tự xác minh những tiêu chí này. Bao bì có thể ghi rõ thành phần, tiêu chuẩn và nguồn gốc, nhưng nhiều thông tin chỉ có thể kiểm chứng bằng phương pháp chuyên môn.

Một trường hợp được cơ quan chức năng xử lý trong tháng 10/2026 là lô thực phẩm bảo vệ sức khỏe Vastcom Againosteo, số lô 010124. Cục An toàn thực phẩm đề nghị tạm dừng bán, lưu thông và sử dụng lô sản phẩm này sau khi kết quả kiểm nghiệm cho thấy hàm lượng Vitamin K2 (Menaquinone-7) không đạt theo tiêu chuẩn đã công bố.

Đơn vị công bố và chịu trách nhiệm về sản phẩm là Công ty CP Khoa học Công nghệ Tảo Việt Nam. Sản phẩm có ngày sản xuất 11/01/2024, hạn sử dụng đến 11/01/2027.

Đây là trường hợp đối với một lô sản phẩm cụ thể, không thể dùng để đánh giá toàn bộ sản phẩm hay doanh nghiệp. Điều đáng chú ý nằm ở chỗ, nếu không có lấy mẫu và kiểm nghiệm, người tiêu dùng gần như không thể xác định hàm lượng một thành phần bên trong sản phẩm có đúng với tiêu chuẩn đã công bố hay không.

Từ đây xuất hiện khoảng cách giữa giá trị thương hiệu và khả năng kiểm chứng chất lượng. Thương hiệu có thể giúp sản phẩm tạo dựng uy tín, mở rộng thị trường và nâng giá trị thương mại, nhưng chất lượng phải được chứng minh bằng chính sản phẩm đưa đến tay người tiêu dùng.

Nói cách khác, thương hiệu tạo ra kỳ vọng, còn chất lượng quyết định kỳ vọng đó có được đáp ứng hay không.

Hậu kiểm để bảo vệ giá trị thương hiệu

Ở góc độ quản lý, yêu cầu đối với thương hiệu Việt hiện không chỉ là nâng cao nhận diện mà phải gắn với chất lượng, uy tín và tính minh bạch.

Tại lễ công bố Thương hiệu quốc gia Việt Nam năm 2026, Bộ Công Thương nhấn mạnh ba giá trị cốt lõi của chương trình là “Chất lượng - Đổi mới, sáng tạo - Năng lực tiên phong”, đồng thời yêu cầu tăng cường giám sát sau công nhận và kiên quyết đưa ra khỏi chương trình những trường hợp không còn đáp ứng tiêu chí.

Thủ tướng Chính phủ cũng yêu cầu doanh nghiệp nâng chuẩn chất lượng, tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc; chuyển từ cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng chất lượng, công nghệ và uy tín, đồng thời minh bạch về chất lượng và nguồn gốc sản phẩm.

Đối với lĩnh vực thực phẩm, Cục An toàn thực phẩm trong kế hoạch hậu kiểm năm 2026 yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm tra, lấy mẫu kiểm nghiệm các chỉ tiêu chất lượng và an toàn, đặc biệt với thực phẩm bảo vệ sức khỏe; xử lý các vi phạm liên quan đến công bố sản phẩm, phiếu kiểm nghiệm và chỉ tiêu an toàn thực phẩm.

Vai trò của hậu kiểm nằm ở chính những tiêu chí mà người tiêu dùng không thể tự xác định. Một sản phẩm có thể được trình bày bắt mắt, quảng bá rộng rãi và có đầy đủ thông tin trên nhãn, nhưng chỉ kiểm nghiệm mới có thể xác định một số chỉ tiêu có phù hợp với công bố hay không.

Vì vậy, trách nhiệm bảo đảm chất lượng cần được đặt trước hết ở doanh nghiệp, trong khi cơ quan quản lý phải duy trì cơ chế kiểm tra và hậu kiểm hiệu quả. Người tiêu dùng cũng cần được tiếp cận nhiều hơn với thông tin chính thống để có cơ sở lựa chọn.

Chương trình quốc gia về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng giai đoạn 2026-2030 của Bộ Công Thương đặt mục tiêu thực hiện ít nhất 50 hoạt động khảo sát, thử nghiệm chất lượng hàng hóa để cảnh báo người dân, đồng thời thúc đẩy xây dựng cơ sở dữ liệu truy xuất nguồn gốc hàng hóa và các công cụ dữ liệu phục vụ người tiêu dùng.

Đây là những công cụ cần thiết để thu hẹp khoảng cách thông tin giữa doanh nghiệp và người mua, nhất là khi thương mại điện tử khiến quyết định mua hàng ngày càng phụ thuộc vào hình ảnh, quảng cáo và thông tin được cung cấp trên môi trường số.

Với doanh nghiệp Việt, xây dựng thương hiệu vì thế không nên dừng ở nhận diện. Giá trị thương hiệu phải được củng cố bằng chất lượng ổn định, thông tin minh bạch, khả năng truy xuất và trách nhiệm với sản phẩm sau khi đưa ra thị trường.

Thương hiệu có thể tạo ra niềm tin, nhưng chất lượng mới là thứ giữ lại niềm tin đó. Khi hàng Việt hướng tới những phân khúc có giá trị cao hơn, sự tương xứng giữa thương hiệu và chất lượng thực tế sẽ quyết định khả năng doanh nghiệp giữ được khách hàng và phát triển bền vững.

Minh Thành