Bài toán mặt bằng chi phối tiến độ metro Bến Thành – Cần Giờ

Việc điều chỉnh chiến lược đầu tư của VinSpeed đang thu hút sự chú ý khi doanh nghiệp này quyết định rút khỏi đề xuất tham gia dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam với tổng vốn dự kiến khoảng 67 tỷ USD. Thay vào đó, nguồn lực được tập trung cho tuyến metro Bến Thành – Cần Giờ, một dự án hạ tầng quy mô lớn tại TP. HCM.

Theo báo cáo gửi cơ quan chức năng, tiến độ triển khai tuyến metro này hiện chịu tác động lớn từ công tác chuẩn bị mặt bằng. Dù các thủ tục pháp lý đang từng bước được hoàn thiện, nhưng việc bố trí quỹ đất phục vụ thi công, đặc biệt cho các hạng mục quan trọng, vẫn là thách thức lớn.

Trong quá trình triển khai, chủ đầu tư đã tiếp thu ý kiến từ các cơ quan chuyên môn để điều chỉnh hướng tuyến, đồng thời hoàn thiện hồ sơ và trình thẩm định. Đây được xem là bước quan trọng nhằm đảm bảo điều kiện pháp lý trước khi bước vào giai đoạn thi công chính thức.

Để phục vụ thi công, đặc biệt là việc đúc dầm, dự án cần các khu đất có diện tích từ 12–15 ha, được bố trí dọc tuyến và cách nhau khoảng 9–11 km. Đến nay, doanh nghiệp đã đạt thỏa thuận với hai khu đất. Tuy nhiên, đoạn từ cầu An Nghĩa đến đường Duyên Hải, đi qua khu vực rừng Sác, đang gặp khó khăn do chưa tìm được quỹ đất phù hợp.

Không chỉ vướng mặt bằng, tuyến metro còn đi qua khu vực thuộc dự án nuôi trồng thủy sản công nghệ cao, với diện tích bị ảnh hưởng khoảng 6,06 ha. Điều này buộc phải điều chỉnh quy hoạch, kéo theo phát sinh về thời gian và chi phí.

Trước những vướng mắc này, chủ đầu tư đã đề xuất phương án tạm sử dụng một phần diện tích thuộc dự án nuôi trồng thủy sản nhằm đảm bảo tiến độ. Cụ thể, khoảng 12,5 ha đất được đề nghị sử dụng tạm, trong đó có gần 2 ha nằm trong phạm vi giải phóng mặt bằng của dự án. Doanh nghiệp cam kết hoàn trả mặt bằng sạch trước ngày 31/10/2027.

Song song với đó, các giải pháp bảo vệ môi trường trong quá trình thi công cũng được đưa ra, bao gồm hệ thống thoát nước tạm, hố lắng, thu gom nước thải và kiểm soát vật liệu xây dựng. Sau khi hoàn thành, toàn bộ hạ tầng tạm sẽ được tháo dỡ và hoàn trả hiện trạng khu đất.

Dự án metro Bến Thành – Cần Giờ được khởi công vào ngày 19/12/2025, với tổng chiều dài hơn 54 km. Tuyến được thiết kế theo tiêu chuẩn đường đôi, khổ ray 1.435 mm, điện khí hóa, với tốc độ thiết kế lên tới 350 km/h. Tổng mức đầu tư của dự án ước tính hơn 85.650 tỷ đồng, tương đương khoảng 3,3 tỷ USD.

Theo kế hoạch, tuyến metro sẽ chạy thử vào quý IV/2028 và đưa vào vận hành trong cùng năm. Khi hoàn thành, thời gian di chuyển từ trung tâm TP.HCM đến Cần Giờ dự kiến chỉ còn khoảng 12 phút, rút ngắn đáng kể so với phương thức di chuyển hiện nay.

Hệ thống khai thác dự kiến gồm 6 đoàn tàu vận hành thường xuyên và 1 đoàn dự phòng, tổng cộng 56 toa, hoạt động từ 6h đến 23h mỗi ngày với tần suất khoảng 20 phút mỗi chuyến.

Việc rút khỏi dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam cho thấy sự điều chỉnh chiến lược của doanh nghiệp nhằm tập trung nguồn lực vào các dự án có tính khả thi cao hơn trong ngắn hạn. Tuy nhiên, để tuyến metro Bến Thành – Cần Giờ hoàn thành đúng kế hoạch, bài toán mặt bằng vẫn là yếu tố then chốt cần sớm được tháo gỡ.

VT