Chuyên gia Thuế: Hàng tồn kho không tính thuế với hộ doanh thu dưới 3 tỷ đồng, hộ vượt ngưỡng cần đặc biệt lưu ý

Trong quá trình chuyển đổi từ thuế khoán sang thuế kê khai, vấn đề kiểm kê hàng tồn kho đang khiến nhiều hộ kinh doanh lo lắng. Tại tọa đàm “Tháo gỡ vướng mắc chuyển đổi thuế khoán sang kê khai” do TheLEADER tổ chức mới đây, bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Tổng Thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, đã làm rõ những điểm cần lưu ý liên quan đến hàng tồn kho khi xác định nghĩa vụ thuế.

Theo bà Hải, xét theo các phương pháp tính thuế hiện hành, chỉ những hộ kinh doanh áp dụng phương pháp doanh thu trừ chi phí thì hàng tồn kho mới là yếu tố tham gia vào việc xác định thuế thu nhập cá nhân.

Đối với các hộ kinh doanh có doanh thu dưới 3 tỷ đồng, đang áp dụng phương pháp tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu đối với cả thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân, hàng tồn kho không được sử dụng làm căn cứ tính thuế. “Hàng tồn kho trong trường hợp này chỉ nhằm chứng minh tính hợp pháp của hàng hóa bán ra”, bà Hải nhấn mạnh.

Liên quan đến băn khoăn của nhiều hộ kinh doanh về việc không có hóa đơn mua vào nhưng vẫn còn hàng tồn kho thì có được xuất hóa đơn bán ra hay không, bà Hải khẳng định là hoàn toàn được. Việc xuất hóa đơn bán ra không đồng nghĩa với việc hộ kinh doanh bắt buộc phải có đầy đủ hóa đơn mua vào cho toàn bộ số hàng tồn kho.

Tuy nhiên, bà cũng lưu ý rằng hàng tồn kho vẫn cần thiết để chứng minh nguồn gốc hàng hóa, dù không phải là căn cứ tính thuế đối với nhóm hộ tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu dưới 3 tỷ đồng. Do đó, các hộ thuộc nhóm này có thể yên tâm về nghĩa vụ thuế của mình.

Ngược lại, với các hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ đồng, thuộc nhóm áp dụng phương pháp doanh thu trừ chi phí, hàng tồn kho trở thành yếu tố quan trọng trong việc xác định thuế thu nhập cá nhân. “Tùy vào việc thuộc nhóm nào trong năm 2026, mỗi hộ cần chủ động chuẩn bị và thực hiện kiểm kê hàng tồn kho cho phù hợp”, bà Hải khuyến nghị.

Đối với nhóm hộ kinh doanh có doanh thu trên 50 tỷ đồng, chuyên gia thuế cho rằng nên cân nhắc chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp. Khi thực hiện chuyển đổi, doanh nghiệp mới sẽ lập bảng kê hàng tồn kho và xác nhận số lượng hàng hóa còn lại. Trường hợp hàng tồn kho có đầy đủ chứng từ mua vào, doanh nghiệp sẽ phân loại và lưu trữ theo đúng quy định.

Nếu không còn chứng từ mua vào như hóa đơn doanh nghiệp, hóa đơn giá trị gia tăng, hóa đơn bán hàng từ hộ kinh doanh khác hoặc bảng kê mua hàng trực tiếp từ nông dân, hộ kinh doanh vẫn có thể tự lập bảng kê hàng tồn kho để xác định đây là tài sản ban đầu. Bảng kê này sẽ được sử dụng làm căn cứ ghi nhận và hạch toán khi chuyển đổi lên doanh nghiệp.

Theo bà Hải, ngay cả khi không còn bất kỳ chứng từ nào, doanh nghiệp vẫn được phép xuất hóa đơn bán ra đối với số hàng hóa này. Tuy nhiên, phần hàng hóa đó sẽ phải chịu thuế theo quy định. Đổi lại, hóa đơn xuất bán sẽ trở thành đầu vào hợp lệ cho doanh nghiệp mới, giúp ghi nhận đầy đủ doanh thu, chi phí và nguồn gốc hàng hóa phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Phương Di