“DNA công nghệ” của Bầu Hiển và logic phía sau siêu cảng Vietnam SuperPort™

“Siêu cảng” của Bầu Hiển giữa làn sóng logistics thông minh

Trong Báo cáo Logistics Việt Nam 2025 với chủ đề “Logistics thông minh”, Bộ Công Thương cho rằng ngành logistics Việt Nam đang bước vào cuộc cạnh tranh mới, nơi dữ liệu, AI và tự động hóa dần quan trọng không kém hạ tầng vật lý.

Báo cáo nhận định: Nhiều doanh nghiệp logistics Việt Nam đã bắt đầu bước ra khỏi mô hình vận hành truyền thống để đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ mới như Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và các hệ thống quản trị vận hành số vào chuỗi cung ứng.

Đặc biệt, xu hướng logistics thông minh hiện không dừng ở việc số hóa quy trình quản lý đơn lẻ, mà đang tiến tới việc hình thành các hệ sinh thái logistics tích hợp, nơi vận tải, kho bãi, thông quan, hàng không, cảng biển và quản trị dữ liệu được kết nối trên cùng một nền tảng vận hành.

Tuy nhiên, Bộ Công Thương cũng đánh giá mức độ chuyển đổi số của ngành logistics Việt Nam hiện vẫn chưa đồng đều. Phần lớn doanh nghiệp mới ở giai đoạn đầu ứng dụng công nghệ, chủ yếu phục vụ các nhu cầu cơ bản như quản lý kho bãi, vận tải hay theo dõi đơn hàng. Trong khi đó, số doanh nghiệp có khả năng triển khai các mô hình logistics thông minh ở quy mô lớn vẫn còn tương đối hạn chế.

Chính khoảng cách này đang tạo ra sự phân hóa mới trong ngành logistics, khi nhóm doanh nghiệp có năng lực đầu tư vào công nghệ, dữ liệu và tự động hóa bắt đầu tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt hơn so với mô hình logistics truyền thống phụ thuộc nhiều vào lao động thủ công và vận hành rời rạc.

Một điểm nổi bật khác là chuyển đổi số logistics không đơn thuần là đầu tư công nghệ. Theo báo cáo, để hình thành hệ sinh thái logistics thông minh, doanh nghiệp còn phải xây dựng được năng lực quản trị, hệ thống vận hành minh bạch, khả năng đồng bộ dữ liệu và tổ chức chuỗi cung ứng theo thời gian thực.

Đáng chú ý, khi dẫn chứng về các mô hình logistics thông minh tiêu biểu đã đưa vào vận hành trong năm 2025 tại Việt Nam, Bộ Công Thương nhắc trực tiếp tới Vietnam SuperPort™ – liên doanh giữa T&T Group và Tập đoàn YCH (Singapore).

Cụ thể, Vietnam SuperPort™ đã ứng dụng AI trong xác thực chứng từ hàng hóa, xe dẫn đường tự động AGV, robot chất xếp RL, robot tự hành AMR cùng mô hình Kho hàng không kéo dài (Off-Airport Cargo Terminal – OACT). Việc tích hợp các công nghệ này giúp năng suất vận hành tăng khoảng 35%, đồng thời giảm tỷ lệ sai sót tới 50%.

Mô hình OACT mà Vietnam SuperPort™ đang triển khai được xem là một hướng đi mới của logistics hàng không tại Việt Nam. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào hạ tầng xử lý hàng hóa bên trong sân bay, OACT vận hành như một “nhà ga hàng hóa ngoài sân bay”, có thể thực hiện nhiều khâu như hải quan, soi chiếu an ninh, lưu trữ, xếp dỡ ULD và vận chuyển hàng hóa ra sân bay.

Theo đại diện Vietnam SuperPort™, hàng hóa tại OACT được xử lý theo quy trình kiểm soát an ninh tiêu chuẩn quốc tế, đáp ứng yêu cầu của nhiều thị trường khắt khe như Mỹ và châu Âu. Với vị trí nằm trên hành lang logistics phía Bắc, kết nối hơn 20 khu công nghiệp và kéo dài tới Vân Nam, Côn Minh (Trung Quốc), mô hình này được kỳ vọng sẽ trở thành một điểm trung chuyển hàng hóa mới giữa Việt Nam, Trung Quốc và ASEAN.

Đây cũng là một trong những mô hình đầu tiên tại Việt Nam thử nghiệm việc “đưa nhà ga hàng hóa ra ngoài sân bay” nhằm giải bài toán quá tải logistics hàng không trong dài hạn khi có thể góp phần giảm tải khoảng 25% áp lực hàng hóa tại các nhà ga hàng không lớn.

Không chỉ dừng ở tự động hóa vận hành, Vietnam SuperPort™ cũng đang hợp tác với Google, Kyndryl cùng các đối tác công nghệ để nghiên cứu tích hợp AI vào hệ thống soi chiếu an ninh và tự động xác thực chứng từ hàng hóa, qua đó nâng cao tốc độ xử lý và tăng cường an ninh logistics hàng không.

Thực tế, xu hướng tích hợp công nghệ vào chuỗi cung ứng đã được Vietnam SuperPort™ của Bầu Hiển kiên định theo đuổi khi từng bước tích hợp các công nghệ AI đã triển khai tại Mô hình thành phố chuỗi cung ứng (Supply Chain City) tại Singapore vào hệ sinh thái logistics tại Việt Nam.

Việc Vietnam SuperPort™ được Bộ Công thương nhắc tên giữa làn sóng logistics thông minh cho thấy cuộc cạnh tranh trong lĩnh vực này đang bước sang một giai đoạn khác: nơi năng lực xử lý dữ liệu, tự động hóa và tối ưu dòng chảy hàng hóa theo thời gian thực bắt đầu quan trọng không kém hạ tầng vật lý.

Trong chuyến thăm chính thức Singapore vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đây cũng là tinh thần của Nghị quyết 57-NQ/TW và là những lĩnh vực hợp tác trọng tâm giữa Việt Nam và Singapore trong giai đoạn mới. Nhìn từ góc độ đó, hướng đi của Vietnam SuperPort™ phần nào phản ánh xu thế phát triển mà Việt Nam đang theo đuổi.

Từ nhà khoa học tới tham vọng logistics thông minh của T&T Group

Thế nhưng Vietnam SuperPortTM chỉ là phần dễ nhận thấy của một tảng băng chìm. Ít người để ý rằng, phía sau định hướng đầu tư mạnh vào logistics số, AI hay tự động hóa gần đây của T&T Group là dấu ấn tư duy công nghệ của doanh nhân Đỗ Quang Hiển. Xuất thân từ lĩnh vực khoa học – công nghệ, ông từng là cựu sinh viên khoa Vật lý vô tuyến, Đại học Tổng hợp Hà Nội và từng công tác tại Viện Nghiên cứu Công nghệ Quốc gia trước khi thành lập doanh nghiệp riêng. Ngay trong tên gọi T&T, chữ “T” thứ hai cũng là viết tắt của “Technology” (Trade and Technology).

Với Bầu Hiển, công nghệ không đơn thuần là công cụ hỗ trợ vận hành, mà là nền tảng tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn cho doanh nghiệp và quốc gia. Ông từng nhiều lần nhấn mạnh: “Muốn đi nhanh và phát triển thì phải là công nghệ cao. Tất cả các lĩnh vực tôi đều quan tâm công nghệ và tập trung cho công nghệ cao”. Theo ông, doanh nghiệp Việt Nam không thể chỉ đi theo mô hình đầu tư truyền thống, mà phải từng bước làm chủ công nghệ, dữ liệu và năng lực vận hành.

Đây cũng là lý do nhiều năm trước khi AI hay chuyển đổi số trở thành xu hướng phổ biến tại Việt Nam, Nhà sáng lập T&T Group đã nhiều lần nhắc tới mục tiêu góp phần hiện thực hóa Cách mạng Công nghiệp 4.0 thông qua hợp tác quốc tế, đào tạo nhân lực và phát triển các nền tảng công nghệ lõi.

“Đón đầu công nghệ” cũng là hướng đi xuất hiện ở nhiều lĩnh vực mới mà T&T Group tham gia. Tại Thái Nguyên, Tập đoàn của Bầu Hiển đang phát triển dự án xử lý chất thải công nghiệp và y tế ứng dụng các công nghệ môi trường tiên tiến như ZLD (xả thải bằng không), lò quay đa năng tiêu chuẩn châu Âu hay các giải pháp thu hồi năng lượng và tái chế chất thải điện tử. Thay vì chỉ xử lý chất thải theo cách truyền thống, dự án hướng tới mô hình kinh tế tuần hoàn, nơi công nghệ được sử dụng để biến chất thải thành nguồn năng lượng và tài nguyên mới.

Mới đây nhất, tại lễ phát động phong trào “Đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh” do Thủ tướng Chính phủ chủ trì đầu năm 2026, Chủ tịch Điều hành T&T Group tiếp tục kiến nghị cần xem đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là “mệnh lệnh hành động” để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn mới. Ở đó, chuyển đổi số không nên chỉ dừng ở ứng dụng công nghệ đơn lẻ, mà cần được triển khai xuyên suốt trong toàn bộ hệ sinh thái vận hành của doanh nghiệp.

“DNA công nghệ” cũng ảnh hưởng khá rõ tới cách Bầu Hiển lựa chọn chiến lược hợp tác quốc tế cho T&T Group. Theo ông, các đối tác nước ngoài không chỉ cần bảo đảm hiệu quả kinh doanh, mà còn phải tham gia chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và đóng góp cho năng lực phát triển dài hạn của phía Việt Nam.

“Không thể vào đầu tư kiếm lợi nhuận rồi rút đi, bởi như thế cuối cùng công nghệ không tiếp cận được, con người không được đào tạo thì Việt Nam không phát triển được”, ông nhấn mạnh.

Triết lý này cũng đang được hiện thực hóa tại Vietnam SuperPort™. Thông qua hợp tác với YCH và Học viện Logistics và Chuỗi cung ứng Singapore (SCALA), dự án dự kiến đào tạo 500 chuyên gia logistics theo chương trình phát triển tài năng tại Singapore, qua đó góp phần hình thành đội ngũ nhân lực logistics công nghệ cao cho Việt Nam trong giai đoạn mới.

Bên cạnh đó, hiện T&T Group đã "bắt tay" với nhiều đối tác hàng đầu thế giới như Tập đoàn Ramky, Hanwha, Kogas, Kospo, SK Innovation; erex, Marubeni, Sojitz, JPower; Cospower, Gedi, Goldwind, BP…

Tư duy “lấy công nghệ làm nền tảng” cũng phần nào lý giải cách T&T Group mở rộng sang các lĩnh vực hạ tầng, logistics và chuỗi cung ứng trong nhiều năm qua. Nếu trước đây doanh nghiệp của Bầu Hiển được biết đến nhiều hơn với tài chính hay bất động sản, thì hiện nay Tập đoàn đang từng bước hiện diện trong những cấu phần có giá trị gia tăng cao hơn của nền kinh tế: cảng biển, logistics đa phương thức, hàng không, hạ tầng kết nối và các nền tảng vận hành ứng dụng AI.

Theo giới quan sát, điểm khác biệt trong cách tiếp cận hạ tầng của T&T nằm ở việc doanh nghiệp không chỉ đầu tư vào “phần cứng” như đường sá, cảng hay kho bãi, mà ngày càng đi sâu vào các lớp vận hành có hàm lượng công nghệ và dữ liệu cao hơn.

Có lẽ cũng vì thế, khi nhìn vào Vietnam SuperPort™, người ta không chỉ thấy một dự án logistics. Phía sau những dòng chảy hàng hóa và robot vận hành theo thời gian thực là dấu vết của một “DNA công nghệ” đã theo T&T Group từ những ngày đầu thành lập.

Nguyễn Nhung