Đón đầu RCEP

Các doanh nghiệp Việt cần chuẩn bị đón đầu RCEP.

RCEP là hiệp định thương mại tự do lớn nhất thế giới, vì “bao trùm” một thị trường khổng lồ với với thị trường 3,5 tỷ dân (chiếm 50% dân số thế giới), chiếm khoảng 30% GDP toàn cầu và khoảng 28% tổng kim ngạch thương mại thế giới. . Do đó, RCEP được kỳ vọng mang lại cục diện mới cho thương mại khu vực và thế giới.

Đây sẽ là khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới với cam kết về mở cửa thị trường trên lĩnh vực hàng hóa, dịch vụ đầu tư, đơn giản thủ tục hải quan, quy  tắc xuất xứ hàng hóa tạo thuận lợi cho thương mại của các nước cùng tham gia.

Đàm phán RCEP đang trong giai đoạn cuối, có nhiều khía cạnh như đàm phán về thuế quan, về quy tắc xuất xứ, đàm phán về thương mại dịch vụ, đầu tư… Đàm phán về thuế quan là một trong những đàm phán phức tạp, trải qua nhiều giai đoạn khác nhau trong tiến trình đàm phán RCEP. Đến giai đoạn hiện tại, đồng thuận chung của các nhà lãnh đạo cấp cao và các bộ trưởng kinh tế các nước RCEP về mức độ kỳ vọng cam kết thuế nhập khẩu trong khối là Hiệp định RCEP sẽ có mức độ cam kết sâu rộng hơn với những tiến bộ đáng kể hơn với các FTA ASEAN+ hiện hành, trong khi ghi nhận sự phát triển khác nhau của các bên tham gia. Điều đó tức là, ngoài việc hướng đến mức độ cam kết tự do hóa (tỷ lệ dòng thuế được xóa bỏ) cao hơn những FTA ASEAN+ hiện hành, hướng đàm phán về thuế quan trong RCEP cho phép mỗi quốc gia có thể có những biểu thuế khác nhau đối với các đối tác khác nhau của nước đó. 

Hướng đàm phán này xuất phát từ thực tế các nước thành viên RCEP có sự chênh lệch, khác nhau về trình độ phát triển kinh tế, quy mô nền kinh tế, tốc độ tăng trưởng kinh tế… Đặc biệt, đối với mỗi quốc gia, có đối tác mà trong cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu là mối quan hệ bổ trợ và ngược lại có đối tác mà cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu là mối quan hệ cạnh tranh trực tiếp… Do đó, việc cho phép mỗi quốc gia được xây dựng các biểu thuế khác nhau đối với các đối tác khác nhau của nước đó, nhằm đem lại mối quan hệ “win - win” (đôi bên cùng có lợi), của tất cả các nước khi tham gia RCEP. Theo định hướng chung đó, Việt Nam cũng đang vận dụng quyền của các nước thành viên để xây dựng nhiều biểu thuế khác nhau đối với các đối tác khác nhau của Việt Nam, dựa trên mối quan hệ với từng đối tác.

Hiệp định trên sau khi được ký kết sẽ tạo sự thúc đẩy mạnh mẽ cho chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu, giúp kinh tế Việt Nam và các nước trong khối ASEAN phát triển nhanh hơn. Doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động tìm hiểu nắm bắt cơ hội, tận dụng tốt hơn các ưu đãi thuế quan trong RCEP để thúc đẩy gia tăng xuất khẩu.

Bên cạnh những cơ hội, RCEP cũng mang lại không ít thách thức. Chẳng hạn như, trong các nước thành viên RCEP có nhiều đối tác có cơ cấu sản phẩm tương tự Việt Nam, có năng lực cạnh tranh mạnh hơn Việt Nam… sẽ tạo nên áp lực cạnh tranh lớn cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam với các nước trong khối. Bên cạnh đó, các thị trường trong nội khối có sự khác biệt lớn về yêu cầu chất lượng hàng hóa, nên để cạnh tranh được hàng hóa, sản phẩm của Việt Nam phải đáp ứng linh hoạt các yêu cầu của đối tác…

Trong bối cảnh kinh tế khu vực và thế giới đang chịu tác động nặng nề từ đại dịch Covid-19 thì việc Việt Nam ký kết 2 hiệp định quan trọng là Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (đã ký) và RCEP (chuẩn bị ký) trong năm 2020 sẽ có tác động tích cực trong hồi phục và phát triển kinh tế của cả nước. Đồng thời, tạo ra một cấu trúc thương mại mới trong khu vực và thúc đẩy toàn cầu theo hướng tự do hóa một cách bền vững.

THU TRANG