Gánh nặng “3 vai” khiến nhiều phụ nữ hiện đại rơi vào trạng thái kiệt sức

Áp lực từ công việc, gia đình và trách nhiệm chăm sóc người thân đang khiến nhiều phụ nữ rơi vào trạng thái burnout (kiệt sức).

Theo TS.BS Bùi Phạm Minh Mẫn, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, Cơ sở 3, phụ nữ hiện đại đang phải đảm nhiệm đồng thời quá nhiều vai trò trong cùng một giai đoạn sống.

Họ không chỉ là người lao động chuyên môn mà còn là “trụ cột” chăm sóc gia đình, nuôi dạy con cái, hỗ trợ cha mẹ hai bên và duy trì các mối quan hệ xã hội. Áp lực đa vai trò này thường được xem là phần tất yếu của sự trưởng thành. Tuy nhiên, khi căng thẳng kéo dài không được nhận diện đúng, cả cơ thể và tinh thần sẽ dần rơi vào trạng thái kiệt sức.

Gánh nặng “3 vai” âm thầm bào mòn sức khỏe

Ở môi trường làm việc, phái đẹp phải đáp ứng yêu cầu về năng suất, tiến độ và sự cạnh tranh nghề nghiệp. Trở về nhà, họ vẫn giữ vai trò trung tâm trong gia đình: quản lý tài chính, chăm sóc con cái và quán xuyến sinh hoạt. Bên cạnh đó, việc chăm sóc cha mẹ già hoặc người thân mắc bệnh mạn tính tạo thêm một tầng áp lực cảm xúc và trách nhiệm đạo đức nặng nề.

Sự chồng lấp của “3 vai” khiến thời gian nghỉ ngơi bị thu hẹp tối đa. Nhiều người duy trì nhịp sống thiếu cân bằng trong thời gian dài như ngủ muộn, ăn uống thất thường, ít vận động và thiếu không gian cá nhân. Đáng chú ý, phần lớn phụ nữ vẫn cố gắng hoàn thành mọi việc thay vì thừa nhận bản thân đang quá tải. Đây chính là yếu tố khiến tình trạng burnout (kiệt sức) trở nên âm thầm và khó nhận diện.

Sự chồng lấp của “3 vai” khiến thời gian nghỉ ngơi của phụ nữ bị thu hẹp tối đa. Ảnh minh họa: Ngọc Phạm.

Nhận diện dấu hiệu burnout

Về mặt y học, burnout là trạng thái suy kiệt thể chất và cảm xúc do stress mạn tính không được kiểm soát. Các biểu hiện điển hình bao gồm:

Rối loạn giấc ngủ: mất ngủ kéo dài, khó vào giấc hoặc thức giấc giữa đêm, dẫn đến mệt mỏi ban ngày và suy giảm miễn dịch.

Triệu chứng cơ xương khớp và thần kinh: đau đầu kiểu căng thẳng, nặng đầu, cổ vai gáy căng cứng do co cơ kéo dài và rối loạn điều hòa thần kinh thực vật.

Suy giảm nhận thức: stress ảnh hưởng đến vỏ não trước trán, gây giảm tập trung, hay quên, làm việc kém hiệu quả và khó kiểm soát cảm xúc.

Vấn đề tiêu hóa: đầy bụng, chán ăn, tiêu chảy hoặc táo bón xen kẽ do trục não – ruột bị tác động khi hệ thần kinh giao cảm kích hoạt liên tục.

Ở mức độ nặng hơn, burnout có thể đi kèm lo âu, cáu gắt, mất hứng thú với cuộc sống, thậm chí xuất hiện cảm giác trống rỗng. Nếu các dấu hiệu này kéo dài trên hai tuần, đây là vấn đề sức khỏe thực sự, không đơn thuần là sự “yếu đuối” về ý chí.

Khi nào cần can thiệp y khoa

Chuyên gia khuyến cáo cần đi khám ngay nếu xuất hiện các tình huống:

Mất ngủ kéo dài trên hai tuần không cải thiện.
Đau đầu hoặc rối loạn tiêu hóa tái diễn nhiều lần.
Giảm tập trung ảnh hưởng nghiêm trọng đến công việc.
Xuất hiện triệu chứng trầm cảm, lo âu rõ rệt hoặc ý nghĩ tiêu cực về bản thân.

Việc thăm khám giúp loại trừ các bệnh lý thực thể như rối loạn nội tiết, tuyến giáp, thiếu máu… đồng thời giúp phân biệt stress nghề nghiệp với các rối loạn tâm lý cần điều trị chuyên sâu, từ đó ngăn chặn tiến triển thành suy nhược mạn tính.

Tái lập ranh giới và lối sống

Điều chỉnh lối sống là nền tảng cốt lõi để phục hồi. Phụ nữ cần tái lập nhịp sinh học bằng cách ngủ trước 23h, duy trì giờ ăn cố định và vận động mức độ vừa phải ít nhất 150 phút mỗi tuần.

Bên cạnh đó, việc chia sẻ trách nhiệm trong gia đình, chủ động phân bổ việc nhà, giảm kỳ vọng hoàn hảo và thiết lập ranh giới công việc rõ ràng cũng đóng vai trò quan trọng.

Trong một số trường hợp, người bệnh có thể cần hỗ trợ chuyên môn như tư vấn tâm lý, liệu pháp hành vi hoặc sử dụng thuốc ngắn hạn theo chỉ định của bác sĩ để kiểm soát triệu chứng.

“Kiệt sức không xảy ra trong một ngày. Nó là kết quả của nhiều tháng, nhiều năm tích lũy”, bác sĩ Mẫn nhấn mạnh. Theo ông, khi cơ thể đã lên tiếng, điều cần làm không phải là cố gắng thêm mà là dừng lại để điều chỉnh. Đây chính là bước đầu tiên của chăm sóc sức khỏe chủ động.

PV