Giới trẻ tìm về Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam để ‘chạm vào’ ký ức lịch sử, tình yêu đất nước âm thầm lớn lên

Giữa những kỷ vật mang dấu ấn hào hùng, người trẻ “chạm tay” vào lịch sử bằng tất cả sự trân trọng và biết ơn, để rồi nhận ra rằng tự do hôm nay được đánh đổi bằng máu xương của biết bao thế hệ đi trước.

Những bước chân trở về với quá khứ ấy không chỉ vun bồi niềm tự hào dân tộc mà còn thôi thúc giới trẻ giữ gìn “hồn cốt” Việt Nam trong tâm thức của mình.

Những ngày cuối hạ, khi Hà Nội bắt đầu chớm thu, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam trong dịp Cách mạng Tháng Tám, Quốc khánh 2/9 đón về nhiều lượt khách đặc biệt. Trong số đó có không ít là học sinh, sinh viên và những bạn trẻ ở độ tuổi 18 đến 25 - những người mong muốn trải qua dịp lễ theo một cách lắng đọng và ý nghĩa.

Không cần tiếng nhạc rộn ràng hay ánh đèn lấp lánh, bảo tàng vẫn thu hút những trái tim trẻ khao khát được hiểu sâu hơn về cuội nguồn dân tộc, Tổ quốc, đất nước được cảm nhận lịch sử bằng tất cả sự trân trọng và biết ơn.

Bước qua cổng bảo tàng, cánh bên phải, trái là khu trưng bày các hiện vật ngoài trời. Cụ thể, phía bên trái trưng bày những vũ khí, trang bị của Quân đội và nhân dân Việt Nam sử dụng trong kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ xâm lược và sử dụng trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu thời kỳ xây dựng và bảo vệ đất nước. Tiêu biểu có: Pháo 85mm; Pháo cao xạ 57mm; Xe tăng PT67 số hiệu 555; Máy bay MiG 17 số hiệu 2047; Máy bay SU22...

Phía bên phải Bảo tàng trưng bày những loại vũ khí, trang bị quân đội Pháp và Mỹ sử dụng trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam, tiêu biểu có: Các loại pháo, xe chiến đấu bộ binh, xe tăng. Đặc biệt có Pháo tự hành M-107 cỡ nòng 175mm được mệnh danh là "Vua Chiến trường" cùng nhiều loại máy bay của quân đội Mỹ bỏ lại sau chiến tranh như máy bay A37, F5E, CH47, C130 và hàng chục loại bom, quân đội Mỹ đã sử dụng trong chiến tranh Việt Nam.

Những dàn vũ khí ngoài trời này không chỉ gợi tò mò bởi kích thước, hình dáng đồ sộ mà còn bởi câu chuyện lịch sử “ẩn” phía sau lớp sơn đã bạc màu thời gian. Chúng tái hiện sinh động một phần trận mạc khốc liệt, giúp người xem cảm nhận rõ hơn tinh thần quả cảm và ý chí kiên định “quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” của các thế hệ cha anh.

Nhiều bạn trẻ đứng lại khá lâu trước trực thăng CH-47 Chinook, máy bay C-130, Pháo tự hành M-107 cỡ nòng 175 mm (biệt danh “Vua chiến trường”) hay chiếc xe tăng T-54B mang số hiệu 390 – phương tiện đã húc đổ cổng Dinh Độc Lập trưa 30/4/1975 để chụp hình, nhưng quan trọng hơn là để ghi nhớ những trang sử bi tráng của dân tộc.

Không gian trưng bày bên trong bảo tàng tại tầng 1 được chia làm 6 chủ đề. Chủ đề 1: Buổi đầu dựng nước và giữ nước; Chủ đề 2: Bảo vệ nền độc lập từ năm 939 đến năm 1858; Chủ đề 3: Chống thực dân Pháp, giành độc lập dân tộc năm 1858 đến năm 1945; Chủ đề 4: Kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, năm 1945 - 1954; Chủ đề 5: Cuộc kháng chiến chống Mỹ năm 1954 đến 1975; Chủ đề 6: Xây dựng và bảo vệ đất nước từ 1976 đến ngày nay.

Các chủ đề sắp xếp theo trình tự thời gian và bố cục hợp lý, các hiện vật đều được chú thích cụ thể, đính kèm với thông tin sự kiện, cùng với đó là sự đa dạng trong loại hình thể hiện, bao gồm văn bản, màn hình tra cứu thông tin, media tư liệu ảnh, thuyết minh tự động audioguide và mã QR tra cứu thông tin hiện vật, hình ảnh.

Bên trong các phòng trưng bày, từng hiện vật như cuốn nhật ký liệt sỹ, lá cờ Tổ quốc rách viền, chiếc ba lô bộ đội sờn quai hay bức điện tín ngắn gửi về hậu phương… khiến nhiều bạn trẻ không khỏi lặng người.

“Em chưa từng cảm nhận lịch sử rõ đến thế. Hóa ra những điều mình học trong sách giáo khoa lại có thể hiển hiện chân thực như vậy”, một sinh viên năm nhất chia sẻ khi dừng lại trước mô hình Đường Trường Sơn. Lịch sử, với họ, không còn xa cách hay khô khan, mà trở thành ký ức người thật, việc thật, niềm tin thật.

Cùng gia đình tham quan bảo tàng, ông Nguyễn Văn Bình (70 tuổi, cựu chiến binh quê Hòa Bình) chia sẻ: “Mỗi hiện vật ở đây đều khiến tôi rung động. Nhìn các cháu trẻ tìm về bảo tàng trong dịp Quốc khánh, tôi vừa tự hào, vừa xúc động. Hy vọng các cháu sẽ luôn trân trọng tự do, ghi nhớ lịch sử và sống có trách nhiệm để xứng đáng với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.”

Những lời chia sẻ giản dị nhưng sâu sắc của một cựu chiến binh không chỉ làm sống lại ký ức hào hùng của dân tộc mà còn gửi gắm thông điệp trân quý cho thế hệ trẻ: Lịch sử không chỉ là quá khứ, mà là trách nhiệm và cảm hứng cho hiện tại và tương lai.

Điều đáng quý là lựa chọn “tìm về bảo tàng” của giới trẻ không xuất phát từ phong trào hay mục đích “check-in”, mà đến từ nhu cầu tự thân được hiểu, được tri ân và được nhắc nhở. Trong nhịp sống hiện đại, khi mọi thứ diễn ra nhanh và tiện nghi, khoảnh khắc lặng lẽ bước giữa không gian bảo tàng giúp họ “chậm lại” để suy ngẫm về hành trình đã qua của dân tộc. Đó cũng là cách họ cảm nhận rằng Quốc khánh không chỉ là kỳ nghỉ lễ, mà còn là dịp kết nối với lịch sử, nuôi dưỡng trách nhiệm công dân và khát vọng cống hiến.

Trước đó, Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Cách mạng Tháng Tám thành công (19/8/1945 - 19/8/2025) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2025), chiều ngày 12/8, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam đã tổ chức khai mạc triển lãm mang tên “Giữ trọn lời thề độc lập”.

Triển lãm trưng bày hơn 300 hình ảnh, tài liệu, hiện vật tái hiện chặng đường đấu tranh gian khổ nhưng vẻ vang của dân tộc trong sự nghiệp bảo vệ độc lập, chủ quyền, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, với ba chủ đề: Phần 1 - “Mùa thu Độc lập” giới thiệu khái quát tiến trình lịch sử dân tộc từ khi thực dân Pháp xâm lược đến trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945; Phần 2 - “Giữ trọn lời thề” trưng bày phản ánh khái quát con đường đấu tranh trường kỳ, gian khổ của dân tộc Việt Nam, qua các cuộc chiến tranh và Phần 3 - “Vinh Quang Việt Nam” trưng bày phản ánh những thành tựu to lớn của đất nước trên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Nhiều hiện vật, tài liệu quý được trưng bày, trong đó nhiều tư liệu lần đầu được trưng bày. Tiêu biểu như Bản Tuyên ngôn độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh ngày 02/9/1945; Sưu tập các tờ báo trong giai đoạn cao trào cách mạng 1941-1945; Phục chế ấn “Hoàng đế chi bảo” - biểu tượng quyền lực tối cao của triều đình phong kiến, trở thành chứng tích của thời khắc chuyển giao lịch sử; Sưu tập giấy bạc “Cụ Hồ” - phương tiện thanh toán do Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phát hành, thể hiện quyền làm chủ về kinh tế, tài chính của một quốc gia độc lập…

Đặc biệt, triển lãm ứng dụng công nghệ thực tế ảo tăng cường (AR) và trí tuệ nhân tạo (AI) góp phần tái hiện lịch sử và tăng cường tương tác cho khách tham quan nghiên cứu, tìm hiểu và trải nghiệm.

Em Đỗ Thành Đông (ở Hà Nội) chia sẻ rằng, bản thân vốn yêu lịch sử nhưng nhiều khi thấy khô khan. Ở đây, mọi thứ được kể lại bằng hình ảnh sống động và tương tác trực tiếp. Cảm giác như mình đang cùng đồng bào cả nước bước vào lễ Tuyên ngôn độc lập. “Em nghĩ cách làm này sẽ khiến nhiều bạn trẻ hứng thú hơn với lịch sử”, Thành Đông nói.

Triển lãm không chỉ tái hiện hào khí của mùa thu lịch sử năm 1945, mà còn là lời nhắc nhở thế hệ hôm nay và mai sau về giá trị thiêng liêng của độc lập, chủ quyền. Qua đó, góp phần giáo dục, cổ vũ, động viên cán bộ, chiến sĩ toàn quân và nhân dân tiếp tục phát huy truyền thống yêu nước, tinh thần Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh ngày 2/9, biến những thành tựu vẻ vang trong quá khứ thành động lực để hoàn thành sứ mệnh lịch sử trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình, phát triển phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, thịnh vượng của dân tộc Việt Nam.

Rời khỏi Bảo tàng Lịch sử Quân sự, bước ra phố xá nhộn nhịp, nhiều bạn trẻ mang theo một cảm giác rất khác: Chững chạc hơn, sâu lắng hơn. Bởi, họ hiểu rằng, những gì mình đang có hôm nay - bầu trời tự do, thành phố hòa bình và tương lai rộng mở là thành quả được đánh đổi bằng biết bao máu xương của những thế hệ đi trước. Có lẽ, chính từ những chuyến “trở về” giản dị ấy, tình yêu đất nước sẽ âm thầm lớn lên trong mỗi người trẻ để mùa thu tháng Tám nào cũng trở thành mùa nhớ mang tên Việt Nam.

Minh An