Giống cà phê Robusta Thiên Phúc mở triển vọng nâng cao năng suất, chất lượng cho cà phê Lâm Đồng

Từ cây cà phê đột biến đến giống mới được công nhận lưu hành

Lâm Đồng là vùng sản xuất cà phê Robusta trọng điểm của cả nước, song cũng là địa phương thường xuyên chịu tác động của biến đổi khí hậu. Những năm gần đây, tình trạng mưa trái mùa, mưa kéo dài trong thời điểm thu hoạch khiến tỷ lệ rụng quả tăng cao, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nghiên cứu, tuyển chọn những giống cà phê có khả năng thích ứng tốt hơn với điều kiện sản xuất mới.

Trong bối cảnh đó, giống Robusta Thiên Phúc được xem là một tín hiệu tích cực. Giống có nguồn gốc từ một cây cà phê đột biến được phát hiện tại vùng chuyên canh cà phê xã Bảo Lâm 1, tỉnh Lâm Đồng. Cây nổi bật với khả năng sinh trưởng khỏe, năng suất cao và đặc biệt hạn chế rụng quả ngay cả khi gặp mưa lớn hoặc gió mạnh.

Nhận thấy tiềm năng này, anh Vũ Minh Thái (sinh năm 1989), Giám đốc HTX Nông nghiệp Miền Cao Nguyên, đã dành hơn 12 năm nghiên cứu, tuyển chọn, ghép chồi, nhân giống và theo dõi trên quy mô sản xuất. Sau quá trình khảo nghiệm thực tế, giống Robusta Thiên Phúc hoàn thiện quy trình nhân giống, được cấp chứng nhận cây đầu dòng và chính thức được công nhận lưu hành vào tháng 4/2026 theo Quyết định số 587/QĐ-SNNMT của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng.

Việc được công nhận lưu hành không chỉ tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động sản xuất, kinh doanh giống mà còn mở ra cơ hội đưa giống mới này vào phục vụ tái canh và phát triển các vùng cà phê năng suất cao.

Khẳng định tiềm năng về năng suất và chất lượng

Qua nhiều năm theo dõi tại các mô hình sản xuất ở xã Bảo Lâm 1, Robusta Thiên Phúc bước đầu cho thấy nhiều ưu điểm nổi bật. Trên diện tích 3.500 m² của gia đình anh Vũ Minh Thái, vụ thu hoạch năm 2025 đạt khoảng 12 tấn cà phê tươi, tương đương khoảng 3 tấn cà phê nhân, quy đổi đạt trên 8,5 tấn cà phê nhân/ha, cao hơn mặt bằng chung của nhiều vườn Robusta hiện nay.

Theo đánh giá thực tế, giống có khả năng đạt năng suất từ 8-9 tấn cà phê nhân/ha, cây sinh trưởng khỏe, chống chịu sâu bệnh khá tốt và tỷ lệ rụng quả thấp trong điều kiện thời tiết bất lợi.

Một ưu điểm đáng chú ý khác là thời gian chín muộn hơn so với nhiều giống Robusta phổ biến, thường thu hoạch vào khoảng tháng 1 hằng năm. Điều này giúp người trồng chủ động bố trí nhân công, giảm áp lực thu hoạch tập trung và tạo điều kiện thuận lợi cho khâu phơi, sấy, góp phần nâng cao chất lượng hạt cà phê.

Không chỉ hướng đến năng suất, HTX Nông nghiệp Miền Cao Nguyên còn phát triển Robusta Thiên Phúc theo định hướng nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng. Quy trình sản xuất giống được xây dựng bài bản, có nghiên cứu khoa học, bảo hộ giống và đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, HTX đang triển khai các tiêu chuẩn liên quan đến Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), hướng đến xây dựng vùng nguyên liệu đáp ứng yêu cầu xuất khẩu.

Chất lượng của giống cũng bước đầu được ghi nhận tại cuộc thi Vietnam Amazing Cup 2026 tổ chức ở Buôn Ma Thuột. Trong đó, sản phẩm Fine Robusta Anaerobic Natural đạt 85 điểm và Fine Robusta Red Honey đạt 83,22 điểm theo thang đánh giá của Coffee Quality Institute (CQI), qua đó cho thấy tiềm năng phát triển ở phân khúc cà phê đặc sản và chế biến sâu.

Sau khi được công nhận lưu hành, HTX Nông nghiệp Miền Cao Nguyên là đơn vị trực tiếp quản lý vườn cây đầu dòng, tổ chức nhân giống và cung ứng ra thị trường. Đến nay, hơn 10.000 cây giống đã được cung cấp cho nông dân, diện tích trồng Robusta Thiên Phúc tại khu vực Bảo Lâm đạt khoảng 15 ha. Riêng HTX hiện liên kết sản xuất trên 32 ha với các thành viên, trong đó khoảng 4 ha đang phát triển giống mới này.

Theo anh Vũ Minh Thái, nhu cầu của người dân đối với giống Robusta Thiên Phúc ngày càng tăng, song năng lực sản xuất cây giống hiện vẫn chưa đáp ứng hết nhu cầu thị trường.

Trong bối cảnh ngành cà phê đang chuyển từ mục tiêu tăng sản lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và phát triển bền vững, việc nghiên cứu, tuyển chọn các giống mới có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu được xem là hướng đi quan trọng. Robusta Thiên Phúc là một minh chứng bước đầu cho hiệu quả của quá trình chọn lọc giống trong thực tiễn sản xuất.

Tuy nhiên, để có cơ sở khoa học đầy đủ trước khi nhân rộng trên quy mô lớn, ngành nông nghiệp cần tiếp tục khảo nghiệm tại nhiều vùng sinh thái khác nhau, đánh giá khả năng thích nghi, hiệu quả kinh tế cũng như chất lượng sản phẩm trong điều kiện canh tác thực tế. Nếu tiếp tục khẳng định được tính ổn định, Robusta Thiên Phúc có thể trở thành một trong những giống Robusta triển vọng, góp phần đa dạng nguồn giống, phục vụ tái canh và nâng cao sức cạnh tranh của ngành cà phê Lâm Đồng trong thời gian tới.

Hoàng Phương