Hà Nội thí điểm khởi kiện tố tụng công ích

Liên ngành các cơ quan: Viện Kiểm sát nhân dân, Công an, Tòa án nhân dân, Thi hành án dân sự, Thanh tra, Sở Tài chính, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng, Sở Công Thương, Sở Tư pháp, Sở Y tế, Sở Văn hóa và Thể thao, Sở Dân tộc và Tôn giáo, Thuế thành phố Hà Nội đã ký kết Quy chế phối hợp trong thực hiện thí điểm Viện Kiểm sát Nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.

Chương trình nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội (Nghị quyết số 205/2025/QH15) về việc thí điểm Viện Kiểm sát Nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.

Việc ký kết này nhằm bảo đảm Viện Kiểm sát nắm bắt thông tin về vụ án dân sự công ích kịp thời, đầy đủ, chính xác; xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ nhanh chóng, thuận lợi; đồng thời, tăng cường trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc thực hiện mục đích, chức năng, nhiệm vụ của mình đối với bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương và bảo vệ lợi ích công.

Theo quy chế, các đơn vị sẽ chủ động phối hợp trong công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật; tiếp nhận, kiểm tra, xác minh, thu thập thông tin, tài liệu, chứng cứ; thông báo, kiến nghị khởi kiện và hỗ trợ khởi kiện; trong khởi kiện, giải quyết vụ án dân sự công ích và thi hành án…

Các cơ quan, tổ chức, cá nhân tiếp nhận, phát hiện thông tin về hành vi xâm phạm quyền dân sự của chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc lợi ích công nếu không thuộc trách nhiệm giải quyết của mình thì thông báo ngay cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền, trách nhiệm khởi kiện và Viện Kiểm sát.

Thanh tra, cơ quan thực hiện chức năng kiểm tra chuyên ngành gửi Viện Kiểm sát kết luận thanh tra, tài liệu kiểm tra, tài liệu khác về hành vi xâm phạm quyền dân sự của chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương hoặc lợi ích công ngay khi kết luận thanh tra, tài liệu kiểm tra được công khai theo quy định của pháp luật.

Trường hợp kết luận thanh tra, kết quả kiểm tra đưa ra biện pháp xử lý vi phạm, khắc phục hậu quả nhưng cơ quan, người có thẩm quyền, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ và không có biện pháp xử lý nào khác thì Thanh tra, cơ quan thực hiện chức năng kiểm tra chuyên ngành thông báo ngay cho Viện Kiểm sát để xem xét, thực hiện việc khởi kiện.

Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân thành phố Hà Nội Đào Thịnh Cường khẳng định đây là cột mốc khởi đầu cho một cơ chế vận hành mới, giúp tăng cường mối liên hệ chặt chẽ về thông tin giữa Viện Kiểm sát và các cơ quan, các tổ chức hội trên địa bàn thành phố.

“Việc ký kết Quy chế phối hợp hôm nay không chỉ thể hiện sự phối hợp liên ngành, mà còn là sự cam kết chính trị mạnh mẽ của các cơ quan, tổ chức của thành phố trong việc bảo vệ lợi ích công, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhóm dễ bị tổn thương - những giá trị cốt lõi của một Thủ đô văn minh, hiện đại, nhân văn,” ông Đào Thịnh Cường nhấn mạnh.

Nghị quyết số 205/2025/QH15 ra đời trong bối cảnh thực tiễn đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có cơ chế pháp lý hiệu quả hơn để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các nhóm dễ bị tổn thương - người yếu thế và lợi ích công.

Trên thực tế, không ít vụ việc xâm hại môi trường, tài sản công hoặc quyền dân sự của người dân diễn ra trong thời gian dài nhưng không được xử lý, giải quyết do thiếu chủ thể khởi kiện, hoặc người bị ảnh hưởng không đủ điều kiện, khả năng theo đuổi vụ việc.

Việc Quốc hội giao cho Viện Kiểm sát thí điểm quyền khởi kiện trong lĩnh vực này đã mở ra một hướng đi mới, thể hiện rõ vai trò của ngành Kiểm sát nhân dân trong bảo vệ công lý, pháp chế và lợi ích chung của xã hội.

PV/Tổng hợp