Khi hơn nửa vốn hóa thị trường nằm trong ngân hàng và bất động sản

VN-Index phụ thuộc ngày càng rõ vào nhóm cổ phiếu trụ

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang cho thấy một đặc điểm đáng chú ý: quy mô vốn hóa không phân bổ đồng đều giữa các nhóm ngành mà tập trung khá lớn vào ngân hàng và bất động sản.

Theo thống kê của Chứng khoán KAFI, tính đến ngày 11/8/2026, 1.069 doanh nghiệp niêm yết có tổng vốn hóa khoảng 10,36 triệu tỷ đồng. Trong đó, bất động sản chiếm 27%, còn ngân hàng chiếm 26%. Như vậy, riêng hai nhóm này đã chiếm khoảng 53% tổng vốn hóa thị trường.

Tỷ trọng lớn khiến diễn biến của hai ngành có khả năng tạo ra tác động vượt xa phạm vi của từng nhóm cổ phiếu. Đặc biệt, khi vốn hóa tiếp tục tập trung vào một số doanh nghiệp đầu ngành, ảnh hưởng đến VN-Index càng trở nên rõ nét.

Bất động sản là ví dụ điển hình. VIC và VHM hiện thuộc nhóm cổ phiếu có quy mô vốn hóa hàng đầu thị trường. Trong nửa đầu năm 2026, vốn hóa của riêng hai mã này tăng hơn 606.000 tỷ đồng so với đầu năm. Con số này gần tương đương mức tăng vốn hóa ròng của toàn bộ nhóm VN30 trong cùng khoảng thời gian.

Riêng Vingroup đóng góp khoảng 450.000 tỷ đồng vốn hóa tăng thêm. Điều này cho thấy chỉ một số cổ phiếu lớn cũng có thể tạo ra sự thay đổi đáng kể đối với quy mô vốn hóa chung và diễn biến chỉ số.

Tác động này được thể hiện rõ trong những phiên thị trường biến động mạnh. Chẳng hạn, trong phiên 14/8, VIC, VHM, VRE và VPL cùng chịu áp lực bán và lấy đi khoảng 19 điểm của VN-Index. Khi nhóm cổ phiếu có trọng số lớn đồng loạt điều chỉnh, chỉ số có thể giảm mạnh ngay cả khi không phải toàn bộ thị trường đều rơi vào trạng thái bán tháo.

Ở chiều ngược lại, khi những cổ phiếu này tăng giá mạnh, VN-Index cũng có thể nhanh chóng thiết lập các mốc cao mới. Đây là lý do diễn biến của chỉ số đôi khi chưa phản ánh đầy đủ trạng thái của phần đông cổ phiếu trên sàn.

Dòng tiền cần lan tỏa để thị trường tăng bền vững

Không chỉ bất động sản, ngân hàng cũng đang tạo ra sức nặng lớn đối với thị trường.

Nhóm ngân hàng có sự hiện diện của nhiều cổ phiếu vốn hóa hàng đầu như VCB, BID và CTG. Cuối tháng 3/2026, trong nhóm 5 doanh nghiệp trên HoSE có vốn hóa vượt 10 tỷ USD, đã có ba ngân hàng gồm VCB, BID và CTG, bên cạnh hai doanh nghiệp bất động sản là VIC và VHM.

Cùng với nhóm ngân hàng quốc doanh, các ngân hàng tư nhân như VPB, TCB, MBB, ACB, HDB và STB cũng sở hữu quy mô vốn hóa đáng kể. Khi dòng tiền tập trung vào nhóm này, VN-Index có thể nhận được lực hỗ trợ lớn dù nhiều cổ phiếu thuộc các ngành khác chỉ giao dịch giằng co.

Thực tế cho thấy trong một số giai đoạn, VCB, BID và CTG từng trở thành động lực chính giúp chỉ số duy trì đà tăng. Điều này phản ánh sức nặng ngày càng lớn của nhóm ngân hàng trong cấu trúc thị trường.

Tuy nhiên, mức độ tập trung cao cũng đặt ra một bài toán đối với chất lượng của xu hướng tăng. Nếu dòng tiền chủ yếu luân chuyển giữa một số cổ phiếu vốn hóa lớn, chỉ số có thể tăng nhanh nhưng mức độ lan tỏa lại hạn chế.

Ngược lại, khi các cổ phiếu trụ đồng loạt chịu áp lực điều chỉnh, VN-Index có thể giảm mạnh trong khi nhiều cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ chỉ biến động ở mức thấp. Vì vậy, việc chỉ nhìn vào điểm số chỉ số để đánh giá sức khỏe thị trường có thể dẫn đến góc nhìn chưa đầy đủ.

Độ rộng thị trường, thanh khoản và khả năng lan tỏa của dòng tiền giữa các nhóm ngành trở thành những chỉ báo quan trọng hơn trong việc xác định liệu xu hướng tăng có thực sự bền vững hay vẫn phụ thuộc vào một nhóm cổ phiếu dẫn dắt.

Về dài hạn, việc xuất hiện thêm nhiều doanh nghiệp lớn trong các lĩnh vực như công nghệ, bán lẻ, tiêu dùng, logistics, hạ tầng và sản xuất có thể giúp phân bổ lại vốn hóa, giảm dần sự phụ thuộc vào ngân hàng và bất động sản.

Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, hai nhóm ngành này vẫn đang giữ vai trò trung tâm. Do đó, những biến động tại VIC, VHM, VCB, BID, CTG cũng như VPB, TCB, MBB và các cổ phiếu ngân hàng, bất động sản vốn hóa lớn sẽ tiếp tục là yếu tố đáng chú ý đối với diễn biến VN-Index.

Với nhà đầu tư, câu chuyện không chỉ là thị trường đang tăng hay giảm bao nhiêu điểm, mà quan trọng hơn là ai đang kéo chỉ số, dòng tiền có lan tỏa hay không và mức độ phụ thuộc vào các cổ phiếu vốn hóa lớn đang ở đâu. Đây sẽ là yếu tố cần theo dõi để đánh giá chất lượng của mỗi nhịp tăng trên thị trường.

Nam Sơn (t/h)