Khởi nghiệp bán hàng online trước áp lực chi phí và chính sách mới

Theo Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số - Bộ Công Thương, năm 2025, quy mô thị trường thương mại điện tử bán lẻ ước đạt 31 tỉ USD, tăng 25,5% so với năm trước và chiếm khoảng 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa. Quy mô lớn cùng tốc độ tăng trưởng nhanh giúp thương mại điện tử trở thành “miếng bánh” hấp dẫn với nhiều người muốn khởi nghiệp, nhưng đi kèm là không ít áp lực.

Đắn đo, thận trọng trước khi rẽ hướng

Trước sức hút của thị trường, anh Nguyễn Ngọc Thạnh, nhân viên văn phòng tại TP HCM, đang cân nhắc rời công việc ổn định với thu nhập gần 20 triệu đồng mỗi tháng để khởi nghiệp bán hàng online. Theo anh, thời điểm cận Tết là giai đoạn nhu cầu mua sắm tăng cao, dễ tiếp cận khách hàng và được xem như “cơ hội vàng” để bắt đầu. Tuy nhiên, càng tìm hiểu, anh càng thận trọng.

Điều khiến anh Thạnh băn khoăn không chỉ là mức độ cạnh tranh mà còn là chi phí và các nghĩa vụ tài chính phát sinh. Phí sàn hiện dao động khoảng 17%–20% doanh thu, chưa kể chi phí khuyến mãi, vận chuyển và các khoản phát sinh khác. Bên cạnh đó là các quy định mới về thuế và hóa đơn. Nếu không nắm rõ ngay từ đầu, người bán rất dễ rơi vào tình trạng bán nhiều nhưng không có lãi, trong khi phải đánh đổi nguồn thu nhập ổn định.

Cùng chung tâm lý, chị Nguyễn Thị Thu Hà, làm việc trong lĩnh vực marketing tại TP HCM, cũng có ý định khởi nghiệp trên sàn thương mại điện tử. Theo chị, điều đáng lo không hẳn là thị trường hay mức phí, mà là khả năng duy trì hoạt động lâu dài. Người bán phải liên tục livestream, chạy khuyến mãi, xử lý đơn hàng, chăm sóc khách hàng và phản hồi đánh giá gần như 24/7. Nếu không theo kịp nhịp vận hành này, gian hàng dễ bị “chìm”, trong khi áp lực thời gian và công sức bỏ ra rất lớn.

Chi phí tăng, quy định siết chặt

Theo các nhà bán hàng lâu năm, người mới tham gia thị trường cần đặc biệt lưu ý đến sự thay đổi của cấu trúc chi phí, nhất là giai đoạn cận Tết khi nhiều sàn điều chỉnh tăng phí. TikTok Shop đã cập nhật phí dịch vụ chương trình hoàn phí vận chuyển (SFR) từ cuối tháng 12-2025, với mức phí dao động theo thời điểm và hiệu suất bán hàng. Shopee cũng điều chỉnh tăng phí cố định tùy ngành hàng và mô hình gian hàng.

Bên cạnh đó, theo Luật Quản lý thuế (sửa đổi), hộ và cá nhân kinh doanh thương mại điện tử có doanh thu từ 1 tỉ đồng/năm trở lên phải thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn chứng từ, tức phải xuất hóa đơn cho từng đơn hàng. Quy định này tác động trực tiếp đến chiến lược giá và mô hình kinh doanh của người bán.

Cơ hội vẫn mở cho người chuẩn bị kỹ

Theo ông Trần Lâm, CEO Julyhouse, dù chi phí cao và quy định chặt chẽ hơn, thị trường đang dần đi vào ổn định. Cơ hội vẫn rộng mở với những nhà bán hàng có sản phẩm chất lượng, giá cạnh tranh và chiến lược rõ ràng. Tuy nhiên, người mới khởi nghiệp không nên vội vàng mà cần nghiên cứu kỹ thị trường, phân tích đối thủ và tính toán đầy đủ chi phí ngay từ đầu.

Ở góc độ chính sách, các quy định thuế hướng tới sự công bằng và minh bạch giữa các mô hình kinh doanh. Thách thức với start-up thương mại điện tử không nằm ở thuế suất mà ở chi phí tuân thủ và cách thức thực hiện. Việc quản lý nhiều mã sản phẩm, doanh thu phát sinh liên tục trên nhiều sàn, kèm theo hoàn trả hàng, khuyến mãi và chiết khấu khiến công tác kê khai, đối soát và hạch toán trở nên phức tạp, dễ sai sót.

Ông Lê Hồng Đức, người sáng lập Công ty TNHH OneAds Digital, cho biết nhiều nhà bán hàng chuyên nghiệp đã chủ động rời phân khúc giá rẻ để chuyển sang nhóm sản phẩm có giá cao hơn nhằm bù đắp chi phí và duy trì lợi nhuận. Với người mới khởi nghiệp, khi chưa có lợi thế về quy mô, giá đầu vào hay năng lực vận hành, việc chạy theo cuộc đua giá rẻ dễ khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp nhanh chóng, đồng thời tiềm ẩn rủi ro pháp lý, nhất là với các mặt hàng chịu quản lý chặt như mỹ phẩm, thực phẩm chức năng.

Theo các chuyên gia, để khởi nghiệp bán hàng online bền vững, người bán cần tính đúng, tính đủ cấu trúc chi phí ngay từ đầu; coi việc tuân thủ pháp luật là yêu cầu bắt buộc; đồng thời chủ động ứng dụng công nghệ, trong đó có trí tuệ nhân tạo, để theo dõi chi phí và nâng cao hiệu quả kiểm soát tài chính.

PV