Mở rộng điều kiện, đơn giản hóa thủ tục thụ hưởng chính sách nhà ở xã hội

Nới lỏng tiêu chí “chưa có nhà ở” và vai trò của Công an cấp xã

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của Nghị định 54/2026/NĐ-CP là việc mở rộng tiêu chí xác định điều kiện chưa có nhà ở. Theo đó, trường hợp đối tượng thụ hưởng và vợ hoặc chồng được xác định là chưa có nhà ở khi không có tên hoặc không có nội dung thông tin về nhà ở trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất tại tỉnh, thành phố nơi có dự án.

Đặc biệt, quy định mới không phụ thuộc vào thời điểm nộp hồ sơ và giao thẩm quyền xác nhận cho cơ quan cấp Giấy chứng nhận theo pháp luật đất đai nhằm bảo đảm tính thống nhất, chính xác. Trong thời hạn 7 ngày từ khi nhận đề nghị, cơ quan có thẩm quyền phải thực hiện việc xác nhận này.

Nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, Nghị định chuyển thẩm quyền xác nhận điều kiện thu nhập đối với lao động tự do (không có hợp đồng lao động) từ Ủy ban nhân dân cấp xã sang Công an cấp xã nơi thường trú hoặc tạm trú. Quy định mới thiết lập cơ chế “tự kê khai, tự chịu trách nhiệm” thông qua cam kết của công dân, kết hợp với công tác phối hợp xác minh, hậu kiểm của lực lượng Công an khi cần thiết.

Về mức trần thu nhập, Nghị định tiếp tục duy trì quy định hiện hành: người độc thân không quá 15 triệu đồng/tháng và hộ gia đình (đã kết hôn) không quá 30 triệu đồng/tháng. Đơn đề nghị xác nhận điều kiện thu nhập đồng thời được công nhận là giấy tờ chứng minh đối tượng được hưởng chính sách.

Minh bạch quy trình, đa dạng hình thức nộp hồ sơ

Để ngăn chặn tình trạng trục lợi và tạo thuận lợi cho người dân, Nghị định 54 quy định chuẩn hóa việc công khai thông tin dự án. Sau 30 ngày từ khi khởi công, chủ đầu tư phải công bố đầy đủ thông tin về quy mô, số lượng căn hộ, giá bán tạm tính… trên các phương tiện thông tin đại chúng và trang thông tin của Sở Xây dựng.

Việc nộp hồ sơ đăng ký hiện được đa dạng hóa thông qua các hình thức: trực tiếp, trực tuyến, dịch vụ bưu chính hoặc thông qua đơn vị nơi người lao động làm việc. Thời gian tiếp nhận hồ sơ tối thiểu là 30 ngày. Trong trường hợp số lượng hồ sơ đủ điều kiện vượt quá số căn hộ mở bán, chủ đầu tư sẽ tổ chức bốc thăm dưới sự giám sát của đại diện cơ quan quản lý nhà nước và công an địa phương.

Nghị định cũng quy định rõ thứ tự ưu tiên cho các nhóm đối tượng đặc thù như: người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ, người khuyết tật, người được tái định cư và nhất là ưu tiên nữ giới (đối với trường hợp nữ đơn thân hoặc là chủ hộ).

Đối với các dự án nhà ở xã hội đang cho thuê, Nghị định mới tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân khi cho phép chủ đầu tư ưu tiên bán cho người đang thuê nếu họ có nhu cầu mua trước thời hạn 10 năm (quy định cũ là 5 năm). Giá bán sẽ được tính toán công khai dựa trên giá thẩm định, cộng lãi vay bình quân và trừ đi giá trị khấu hao nhà ở theo thời gian đã thuê.

Cùng với đó, Nghị định sửa đổi, bổ sung các quy định về phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng Việt Nam, qua đó tăng cường tính chủ động cho các địa phương trong tổ chức thực hiện chính sách nhà ở xã hội.