Nâng cao hiệu quả kiểm tra an toàn thực phẩm tại địa phương

Tăng cường kiểm tra từ cơ sở

Bước vào “Tháng hành động vì an toàn thực phẩm” năm 2026 với chủ đề “Bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố”, nhiều địa phương đã đồng loạt triển khai các đợt kiểm tra diện rộng, tập trung vào bếp ăn tập thể, trường học, nhà hàng và các cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố.

Tại Hải Phòng, Đoàn kiểm tra liên ngành về ATTP thành phố đã tiến hành kiểm tra trực tiếp việc triển khai Tháng hành động tại phường Gia Viên – địa phương đầu tiên được lựa chọn kiểm tra theo Quyết định số 1628/QĐ-SYT ngày 29/4/2026 của Sở Y tế.

Theo báo cáo của địa phương, trên địa bàn phường Gia Viên hiện có hơn 1.100 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm. Trong đó, có 152 cơ sở thuộc cấp thành phố quản lý; 979 cơ sở thuộc cấp phường quản lý, bao gồm 34 bếp ăn trường học, nhóm lớp mầm non tư thục cùng hàng trăm cơ sở thức ăn đường phố, thực phẩm tươi sống và chợ dân sinh.

Đáng chú ý, hoạt động kinh doanh thức ăn đường phố tại địa phương phát triển mạnh với nhiều loại hình đa dạng, tiềm ẩn nguy cơ mất ATTP nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Trước thực trạng này, địa phương đã tăng cường kiểm tra, xử phạt vi phạm hành chính, đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền, ký cam kết với các hộ kinh doanh.

Qua kiểm tra thực tế tại Trường Mầm non Sao Sáng 8 và Nhà hàng Suối, đoàn liên ngành ghi nhận các đơn vị cơ bản đáp ứng điều kiện bảo đảm ATTP như lưu trữ hồ sơ nguồn gốc thực phẩm, bố trí bếp ăn hợp vệ sinh, nhân viên được khám sức khỏe và tập huấn đầy đủ. Tuy nhiên, đoàn cũng yêu cầu các cơ sở siết chặt việc ghi nhãn ngày nhập thực phẩm, bảo quản nguyên liệu và lưu mẫu thức ăn đúng quy định.

Không chỉ tại Gia Viên, nhiều địa phương khác của Hải Phòng cũng đồng loạt triển khai các giải pháp mạnh tay. Phường Hồng Bàng tổ chức hội nghị phát động Tháng hành động với sự tham gia của các trường học, doanh nghiệp, chủ cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố và yêu cầu ký cam kết chấp hành nghiêm các quy định về ATTP.

Trong khi đó, phường Hải Dương triển khai kiểm tra các bếp ăn tập thể, cơ sở dịch vụ ăn uống và đẩy mạnh tuyên truyền qua hệ thống loa truyền thanh, mạng xã hội, tổ dân phố nhằm nâng cao nhận thức người dân về sử dụng thực phẩm an toàn.

Thực trạng còn nhiều bất cập

Dù các đợt kiểm tra được triển khai liên tục, song công tác quản lý ATTP tại địa phương vẫn còn nhiều hạn chế. Thực tế cho thấy số lượng cơ sở kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ, hoạt động thời vụ hoặc thức ăn đường phố ngày càng tăng, trong khi lực lượng kiểm tra ở cấp xã, phường còn mỏng và kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực.

Theo kế hoạch triển khai “Tháng hành động vì an toàn thực phẩm” năm 2026 của nhiều địa phương tại Hải Phòng, đối tượng kiểm tra trọng tâm vẫn là các cơ sở dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố – nhóm tiềm ẩn nguy cơ cao nhưng khó kiểm soát do phân tán, thay đổi địa điểm thường xuyên và thiếu điều kiện bảo quản thực phẩm đạt chuẩn.

Một trong những khó khăn lớn hiện nay là việc truy xuất nguồn gốc thực phẩm. Không ít cơ sở vẫn sử dụng nguyên liệu không hóa đơn chứng từ, nhập qua trung gian hoặc mua tại các chợ đầu mối mà chưa được kiểm định đầy đủ. Đây cũng là nguyên nhân khiến nhiều vụ ngộ độc thực phẩm gặp khó khăn trong điều tra và xử lý trách nhiệm.

Bên cạnh đó, công tác hậu kiểm tại một số nơi còn mang tính hình thức, chủ yếu tập trung theo các đợt cao điểm. Việc xử phạt tuy đã được thực hiện nhưng chưa đủ sức răn đe đối với các hộ kinh doanh nhỏ lẻ.

Đáng lo ngại, nhiều địa phương vẫn thiếu quy chế phối hợp cụ thể giữa các ngành y tế, công thương, nông nghiệp và chính quyền cơ sở. Ngay tại buổi làm việc với phường Gia Viên, đoàn kiểm tra liên ngành thành phố đã yêu cầu địa phương sớm ban hành quy chế hoạt động và quy chế phối hợp của Ban Chỉ đạo ATTP nhằm nâng cao hiệu quả quản lý.

Cần siết trách nhiệm và nâng hiệu quả hậu kiểm

Theo các chuyên gia, để nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra ATTP tại địa phương, cần chuyển mạnh từ tư duy “kiểm tra theo chiến dịch” sang quản lý thường xuyên, liên tục và dựa trên đánh giá nguy cơ.

Trong đó, cần tập trung xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý các hộ kinh doanh thực phẩm; tăng cường ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc; công khai danh sách cơ sở vi phạm để người dân giám sát. Đồng thời, cần nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở nếu để xảy ra tình trạng vi phạm kéo dài hoặc ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng trên địa bàn.

Các địa phương cũng được yêu cầu đẩy mạnh kiểm tra đột xuất, đặc biệt với bếp ăn tập thể, trường học, cơ sở cung cấp suất ăn sẵn và thức ăn đường phố – những nơi có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

Trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng ngày càng lớn và mô hình kinh doanh thực phẩm phát triển đa dạng, công tác kiểm tra ATTP không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng mà còn đòi hỏi sự vào cuộc của toàn xã hội. Khi mỗi người dân trở thành “người tiêu dùng thông thái” và chủ động giám sát, tố giác vi phạm, công tác bảo đảm ATTP tại địa phương mới có thể đạt hiệu quả bền vững.

Minh Thành