Nâng tầm hạt gạo Thủ đô từ xây dựng mô hình khuyến nông an toàn, hiện đại

Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hà Nội Nguyễn Thị Kim Quế cho biết, thực hiện sự chỉ đạo của UBND Thành phố và của Sở Nông nghiệp và Môi trường về tập trung đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, cơ giới hóa đồng bộ và sử dụng các giống lúa mới có năng suất, chất lượng cao, hướng tới sản xuất xanh, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu. Qua đó nâng cao giá trị sản phẩm và giúp từng bước thay đổi tư duy sản xuất của người dân. Trong vụ Xuân năm nay, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội đã triển khai 2 dạng mô hình với tổng quy mô 400ha, gồm mô hình 300ha ứng dụng mạ khay cấy máy trong sản xuất lúa quy mô tập trung và mô hình 100ha sản xuất lúa theo hướng VietGAP gắn với tiêu thụ sản phẩm. Bên cạnh đó, Trung tâm còn triển khai trình diễn 2 giống lúa mới Huyết rồng 1 và Huyết rồng 2 với quy mô 1,0ha.

Mặc dù, Vụ Xuân năm 2026 diễn ra trong điều kiện còn nhiều khó khăn như giá vật tư nông nghiệp ở mức cao, lao động nông thôn ngày càng thiếu hụt, yêu cầu về chất lượng nông sản và bảo vệ môi trường ngày càng khắt khe. Nhưng được sự quan tâm chỉ đạo của Thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường, cùng sự phối hợp tích cực của các địa phương, hợp tác xã, doanh nghiệp và đặc biệt là sự hưởng ứng của bà con nông dân, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội đã triển khai thành công các dạng mô hình sản xuất lúa trên địa bàn Thành phố. Các mô hình đã đạt được nhiều kết quả tích cực, mang lại hiệu quả thiết thực cả về kinh tế, xã hội và môi trường.

Các cơ sở tham gia mô hình được Trung tâm cấp đủ 50% giống lúa với định mức 35kg/ha và 50% lượng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật theo định mức của cơ quan có thẩm quyền ban hành (bao gồm phân hữu cơ vi sinh, đạm urê, lân super, kali clorua, thuốc bảo vệ thực vật). Tất cả lượng giống và vật tư phân bón, thuốc bảo vệ thực vật cấp hỗ trợ bảo đảm kịp thời vụ và bảo đảm tiêu chuẩn chất lượng theo yêu cầu của mô hình; 50% lượng giống, vật tư đối ứng cơ sở tự mua dưới sự giám sát của Trung tâm Khuyến nông đều bảo đảm tiêu chuẩn chất lượng theo yêu cầu.

Đối với dạng mô hình ứng dụng mạ khay cấy máy trong sản xuất lúa quy mô tập trung, mô hình được triển khai trên diện tích 300ha tại các xã Đại Xuyên, Chuyên Mỹ, Đa Phúc và Trung Giã với 1.667 hộ tham gia. Các địa phương thực hiện gieo cấy đúng khung thời vụ. Kết quả cho thấy lúa cấy máy sinh trưởng đồng đều, đẻ nhánh khỏe, ruộng thông thoáng, giảm sâu bệnh hại. Năng suất thực thu đạt 61,9 tạ/ha, cao hơn 6,8 tạ/ha (tương đương từ 11 – 13%) so với cấy tay. Bình quân mỗi sào cho sản lượng cao hơn khoảng 24,4kg. Hiệu quả kinh tế tăng khoảng 10–11 triệu đồng/ha/vụ.

Đặc biệt, ứng dụng mạ khay, cấy máy giúp giảm chi phí sản xuất khoảng 3,8–4 triệu đồng/ha; giảm nhân công lao động, qua đó, góp phần giải quyết tình trạng thiếu nhân lực thời vụ. Kết quả của mô hình còn làm thay đổi tập quán sản xuất nhỏ lẻ, manh mún sang sản xuất ứng dụng cơ giới hóa đồng bộ, tạo thuận lợi để hình thành các vùng sản xuất lúa hàng hóa tập trung, quy mô lớn gắn với liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm.

Theo Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Phú Xuân, Khai Thái (xã Đại Xuyên) Nguyễn Phú Toản, mô hình mạ khay cấy máy được triển khai trên diện tích 100ha với 731 hộ dân tham gia, sử dụng giống lúa Ngọc Nương 9. Kết quả bước đầu cho thấy, năng suất lúa dự kiến đạt khoảng 65 tạ/ha, cao hơn 10–15% so với phương thức gieo mạ và cấy tay truyền thống.

Theo Chủ tịch UBND xã Phú Xuyên Bùi Công Thản, vụ Xuân năm nay, địa phương gieo cấy hơn 2.020ha lúa. Đến nay, 100% diện tích làm đất và thu hoạch đã được cơ giới hóa; diện tích cấy máy đạt gần 30% tổng diện tích gieo cấy. Nhiều hộ dân cũng bắt đầu ứng dụng thiết bị bay không người lái để phun thuốc bảo vệ thực vật và bón phân, giúp giảm công lao động và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Cùng với mô hình mạ khay máy cấy, Trung tâm Khuyến nông còn tổ chức mô hình sản xuất lúa theo hướng VietGAP gắn với tiêu thụ sản phẩm. Mô hình được triển khai với quy mô 100ha giống TBR225 tại xã Thư Lâm với 477 hộ tham gia. Năng suất bình quân đạt 66,8 tạ/ha, sản lượng đạt khoảng 668 tấn. Khoảng 40% sản lượng được doanh nghiệp liên kết bao tiêu sản phẩm.

Việc áp dụng quy trình VietGAP giúp tạo ra sản phẩm an toàn, truy xuất được nguồn gốc, nâng cao giá trị hàng hóa và hiệu quả kinh tế cao hơn khoảng 4,3 triệu đồng/ha/vụ so với sản xuất thông thường. Mô hình hướng tới thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp xanh và bền vững.

Có thể nói, các mô hình sản xuất lúa vụ Xuân 2026 được triển khai đúng tiến độ thời vụ, đảm bảo yêu cầu kỹ thuật, hoàn thành 100% kế hoạch đề ra, đồng thời, các mô hình cũng từng bước hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Đặc biệt, các giống lúa mới được lựa chọn đưa vào mô hình trình diễn như giống lúa Ngọc Nương 9 và các giống lúa thử nghiệm như: Huyết rồng 1, Huyết rồng 2 bước đầu được đánh giá là sinh trưởng, phát triển tốt, cho năng suất cao, phù hợp với sinh thái và thổ nhưỡng tại địa phương.

Kết quả này là cơ sở rất quan trọng, đúng với mục tiêu của ngành là phát triển các giống lúa đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về dinh dưỡng và sức khỏe của người tiêu dùng, năng suất thì ổn định và chất lượng thì vượt trội, để góp phần nâng cao giá trị gia tăng, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của địa phương cũng như phù hợp với định hướng tái cơ cấu ngành.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương, Thành phố định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng chất lượng cao, an toàn thực phẩm, trong đó khoảng 80% diện tích gieo trồng sử dụng giống lúa chất lượng cao và 20% còn lại là giống lúa năng suất cao phục vụ chế biến, chăn nuôi. Chính vì vậy, nông nghiệp Thủ đô có đặc thù riêng, đòi hỏi tiêu chuẩn an toàn và chất lượng cao hơn so với nhiều địa phương khác.

Thời gian qua, ngành nông nghiệp và môi trường Hà Nội đã phối hợp với các địa phương đẩy mạnh công tác đào tạo, tập huấn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật và xây dựng các mô hình sản xuất cho nông dân, từng bước nâng cao trình độ canh tác. Đẩy mạnh phối hợp với doanh nghiệp, địa phương mở rộng mô hình, đẩy mạnh cơ giới hóa, liên kết chuỗi tiêu thụ.

Sang vụ Mùa năm 2026, tiếp tục hỗ trợ xây dựng các trung tâm sản xuất mạ khay tại cơ sở; hình thành các tổ dịch vụ cấy máy; đồng thời đào tạo kỹ thuật. Việc đẩy mạnh cơ giới hóa đồng bộ, phát triển sản xuất lúa theo hướng an toàn gắn với chuỗi liên kết tiêu thụ, góp phần nâng cao giá trị ngành hàng lúa gạo Thủ đô, hướng tới nền nông nghiệp hiện đại, bền vững.

Theo Chinhphu.vn