“Nén bạc đâm toạc tờ giấy” tại Cục An toàn thực phẩm Bộ Y tế: Doanh nghiệp ‘dúi’ tiền để kết quả kiểm tra êm đẹp

Theo cáo trạng của Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao, vụ án đưa, nhận hối lộ xảy ra tại Cục An toàn thực phẩm (Cục ATTP), Bộ Y tế liên quan tới 55 bị can đã được hoàn tất truy tố. Tài liệu điều tra cho thấy, nhiều cán bộ Cục ATTP đã nhận tiền để can thiệp vào quá trình thẩm định, hậu kiểm và cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đạt yêu cầu thực hành sản xuất tốt (GMP).

Cụ thể, trong giai đoạn 2020–2024, ông Nguyễn Năng Mạnh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty CP Dược phẩm Liên doanh MediUSD, đã chi tổng cộng hơn 1 tỷ đồng để tác động hoạt động thẩm định, hậu kiểm và cấp 4 Giấy chứng nhận GMP cho Nhà máy MediUSD và Nhà máy Công ty CP Dược phẩm Liên doanh Mediphar.

Việc đưa tiền nhằm mục đích làm giảm số lỗi trong quá trình kiểm tra, được hướng dẫn cách khắc phục tồn tại, kéo dài thời gian hoàn thiện hồ sơ. Các đoàn thẩm định do Cục ATTP chủ trì, có sự tham gia của Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hà Nội và Viện Dinh dưỡng Quốc gia.

Trên cơ sở đó, ông Cao Văn Trung, khi đó là Phó trưởng phòng Giám sát ngộ độc (Cục ATTP), đã đề xuất ông Nguyễn Hùng Long, cựu Phó Cục trưởng Cục ATTP, ký cấp 4 Giấy chứng nhận GMP với thời hạn 3 năm cho các nhà máy nói trên. Theo cáo trạng, nếu không được cấp GMP, nhà máy sẽ không đủ điều kiện hoạt động, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

“Nén bạc đâm toạc tờ giấy”

Để sớm được xếp lịch thẩm định và cấp giấy chứng nhận GMP, ông Mạnh đã thỏa thuận với ông Cao Văn Trung việc chi 30 triệu đồng để “lo việc”, trong đó 10 triệu đồng đưa cho ông Nguyễn Hùng Long và 20 triệu đồng đưa cho ông Nguyễn Thanh Phong, cựu Cục trưởng Cục ATTP.

Sau khi Cục ATTP ban hành quyết định thành lập các đoàn thẩm định, trong các ngày 15/6/2020, 15/10/2020, 20/11/2023 và 4/11/2024, ông Mạnh đã 4 lần đưa cho ông Trung tổng cộng 120 triệu đồng để phân phát cho lãnh đạo Cục.

Ngày 19/6/2020, đoàn kiểm tra thẩm định Nhà máy Mediphar, kết luận doanh nghiệp còn tồn tại và yêu cầu khắc phục trong 90 ngày. Cùng ngày, theo yêu cầu của ông Trung, ông Mạnh chi 165 triệu đồng cho đoàn kiểm tra.

Tương tự, ngày 22/10/2020, khi đoàn kiểm tra thẩm định Nhà máy Mediphar, ông Mạnh tiếp tục chi 180 triệu đồng. Đến ngày 23/11/2023, đoàn kiểm tra thẩm định Nhà máy MediUSD, số tiền được chi là 190 triệu đồng. Ngày 4/1/2024, trong đợt thẩm định tiếp theo tại Nhà máy Mediphar, ông Mạnh đưa thêm 210 triệu đồng cho đoàn kiểm tra.

Dù các báo cáo khắc phục tồn tại của hai doanh nghiệp chỉ mang tính hình thức, đối phó, ông Cao Văn Trung vẫn đánh giá hồ sơ dựa trên tài liệu và ảnh chụp do doanh nghiệp cung cấp, không kiểm tra tính xác thực, rồi đề xuất lãnh đạo Cục ATTP cấp đủ 4 Giấy chứng nhận GMP.

Không chỉ trong thẩm định, hành vi đưa – nhận tiền còn diễn ra trong hoạt động hậu kiểm. Ngày 9/11/2022, đoàn kiểm tra phát hiện lỗi “không lấy mẫu do không có sản phẩm trong kho” tại Nhà máy Mediphar. Theo yêu cầu của ông Trung, ông Mạnh đã chi 200 triệu đồng để bỏ qua vi phạm. Kết quả, biên bản hậu kiểm không nêu kiến nghị xử lý.

Cơ quan điều tra xác định, qua 5 lần thẩm định và hậu kiểm, ông Mạnh đã chi tổng cộng hơn 1 tỷ đồng. Trong đó, ông Cao Văn Trung đưa cho ông Nguyễn Thanh Phong 330 triệu đồng, đưa cho ông Nguyễn Hùng Long 190 triệu đồng, bản thân ông Trung hưởng lợi 150 triệu đồng, số tiền còn lại được chia cho các thành viên đoàn kiểm tra.

Vụ án được đánh giá là minh chứng điển hình cho thực trạng “nén bạc đâm toạc tờ giấy”, khi hoạt động kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm bị biến dạng bởi lợi ích nhóm và hành vi tham nhũng có hệ thống.

Phương Di