Nguyên nhân khiến giá dầu vượt 100 USD/thùng

Hoạt động hàng hải tại Trung Đông tiếp tục chịu ảnh hưởng khi xung đột Mỹ-Iran lan sang các tuyến vận tải. Iran tấn công sau khi Mỹ phá hủy tàu chở dầu của Iran, trong khi số tàu đi qua eo biển Hormuz ngày 10/9 chỉ còn 7, thấp hơn mức trung bình 10 ngày là 14. Một số tàu phải tắt hệ thống nhận dạng tự động (AIS) để tránh bị phát hiện, làm gia tăng lo ngại về khả năng vận chuyển dầu qua khu vực và phần bù rủi ro địa chính trị trong giá dầu.

Áp lực nguồn cung cũng được củng cố bởi diễn biến sản lượng và tồn kho. Sản lượng OPEC trong tháng 8 giảm 640.000 thùng/ngày xuống 19,71 triệu thùng/ngày, chủ yếu do xuất khẩu Saudi Arabia bị gián đoạn và kế hoạch tăng sản lượng của 7 thành viên OPEC+ không được thực hiện đầy đủ. 

Tại Mỹ, tồn kho dầu thô thương mại trong tuần kết thúc ngày 4/9 giảm 391.000 thùng xuống 424,1 triệu thùng, trong khi tồn kho tại Cushing giảm 684.000 thùng xuống 21,8 triệu thùng. Dù sản lượng dầu thô Mỹ đạt kỷ lục 13,9 triệu thùng/ngày, xuất khẩu lại giảm 1,1 triệu thùng/ngày xuống 3,4 triệu thùng/ngày, hạn chế lượng dầu Mỹ bổ sung cho thị trường quốc tế.

Về nhu cầu, hoạt động lọc dầu tiếp tục duy trì ở mức cao khi biên lợi nhuận đối với các sản phẩm chưng cất, đặc biệt là diesel, tăng mạnh. Tại Mỹ, tỉ lệ sử dụng công suất lọc dầu đạt 97,8% trong tuần qua, trong khi tồn kho diesel vẫn thấp hơn 13% so với mức trung bình 5 năm. Biên lợi nhuận hấp dẫn cùng lượng tồn kho diesel thấp đang khuyến khích các nhà máy duy trì hoạt động ở mức cao, qua đó duy trì nhu cầu đối với dầu thô đầu vào.

Tại Trung Quốc, các nhà máy lọc dầu độc lập đang tích cực tìm kiếm nguồn cung thay thế khi lượng dầu từ Iran và Nga suy giảm, với tổng lượng mua gần đây vượt 20 triệu thùng. Các “teapot” được kỳ vọng tiếp tục tăng lượng dầu đưa vào chế biến để đáp ứng nhu cầu nhiên liệu và tận dụng hạn ngạch nhập khẩu trước cuối năm. Trong khi đó, nhà máy lọc dầu Dangote của Nigeria đã mua ít nhất 16 triệu thùng dầu thô cho lịch giao tháng 10, tương đương khoảng 520.000 thùng/ngày, nhằm bảo đảm nguồn nguyên liệu đầu vào.

Những diễn biến trên cho thấy nguồn cung dầu đang chịu nhiều sức ép trong ngắn hạn, trong khi hoạt động mua dầu của các nhà máy lọc dầu vẫn được duy trì. Rủi ro gián đoạn vận chuyển tại Trung Đông, sản lượng OPEC giảm và tồn kho dầu thô Mỹ đi xuống cùng với nhu cầu nguyên liệu đầu vào tương đối cao tại các nhà máy lọc dầu đang tạo lực đỡ cho giá dầu.

Dù vậy, triển vọng nhu cầu dầu toàn cầu vẫn cần được theo dõi khi OPEC+ đã hạ dự báo tăng trưởng nhu cầu. Yếu tố này có thể trở thành lực cản đối với giá dầu nếu nhu cầu suy yếu rõ rệt trong thời gian tới. Trước mắt, các tín hiệu từ nguồn cung và hoạt động lọc dầu vẫn đang nghiêng về phía hỗ trợ giá.

Theo ông Ngô Việt Hùng - Trưởng phòng Tư vấn đầu tư Công ty cổ phần Giao dịch hàng hóa Thành phố Hồ Chí Minh (HCT - TVKD số 012 của MXV), trong ngắn hạn, giá dầu vẫn có xu hướng tăng nhưng mức độ biến động sẽ rất cao. “Nếu căng thẳng địa chính trị tiếp tục leo thang và nguồn cung thực tế bị gián đoạn, giá Brent có thể duy trì trên 100 USD/thùng và hướng tới vùng giá cao hơn”, ông Hùng nhận định.

Tuy nhiên, ông Hùng cho rằng đà tăng cũng đang đứng trước những lực cản nhất định. OPEC vừa hạ dự báo tăng trưởng nhu cầu dầu toàn cầu năm 2026 xuống khoảng 380.000 thùng/ngày, trong khi nguồn cung từ các nước ngoài OPEC+ được dự báo tiếp tục tăng. Bên cạnh đó, giá dầu duy trì ở mức cao có thể làm gia tăng áp lực lạm phát, khiến Cục Dự trữ liên bang Mỹ khó nới lỏng chính sách tiền tệ và gây thêm sức ép lên tăng trưởng kinh tế. Theo ông Hùng, nếu căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt, giá dầu có thể giảm mạnh khi những lo ngại về nguồn cung được giải tỏa.

Theo Cổng thông tin điện tử Chính phủ