NHNN yêu cầu giảm lãi suất, siết tín dụng rủi ro

Yêu cầu giảm lãi suất, cảnh báo hạ chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng

Ngày 18/10/2026, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành văn bản số 9608/NHNN-CSTT về triển khai các giải pháp trong hoạt động của các tổ chức tín dụng.

Theo đó, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện nghiêm chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và cơ quan quản lý về lãi suất; tập trung tiết giảm chi phí, chia sẻ lợi nhuận và triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm giảm mặt bằng lãi suất.

Đáng chú ý, cơ quan quản lý yêu cầu trước mắt điều chỉnh giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm/năm lãi suất tiền gửi niêm yết đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Các ngân hàng không được chạy đua tăng lãi suất huy động, cạnh tranh không lành mạnh gây bất ổn thị trường tài chính – tiền tệ.

Đối với lãi suất cho vay, các tổ chức tín dụng được yêu cầu triển khai giải pháp giảm lãi suất cho khách hàng, trong đó tập trung giảm 1,5–2 điểm phần trăm/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên.

Yêu cầu này đặt ra áp lực đối với các ngân hàng trong việc cân đối chi phí vốn, hiệu quả kinh doanh và khả năng hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn tín dụng với chi phí thấp hơn.

Đặc biệt, từ nay đến cuối năm 2026, những tổ chức tín dụng không tuân thủ nghiêm chỉ đạo về lãi suất hoặc có hành vi cạnh tranh không lành mạnh có thể bị xem xét áp dụng các biện pháp xử lý bổ sung, tùy theo tính chất và mức độ rủi ro.

Trong đó, Ngân hàng Nhà nước có thể xem xét lại chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng trong thời gian còn lại của năm 2026, giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng thấp trong năm 2027 hoặc yêu cầu tổ chức tín dụng thực hiện một số tỷ lệ bảo đảm an toàn cao hơn mức quy định.

Động thái này cho thấy cơ quan quản lý không chỉ đặt mục tiêu giảm mặt bằng lãi suất mà còn gắn trách nhiệm điều hành với kỷ luật thị trường và an toàn hệ thống ngân hàng.

Siết tín dụng khách hàng lớn, ngăn lách quy định cho vay

Bên cạnh yêu cầu giảm lãi suất, Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh nhiệm vụ kiểm soát chất lượng tín dụng, đặc biệt đối với những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro và khách hàng, nhóm khách hàng có dư nợ lớn.

Các tổ chức tín dụng phải theo dõi, đánh giá mức độ tập trung tín dụng theo khách hàng, người có liên quan và các dự án quy mô lớn. Việc nhận diện rủi ro cần chú ý đến những nhóm khách hàng có chung người quản lý, người đại diện theo pháp luật, người sở hữu trên 5% vốn điều lệ, chung tài sản bảo đảm, tập trung vốn vào cùng một dự án hoặc có chung nguồn trả nợ.

Trên cơ sở đó, các ngân hàng phải rà soát toàn bộ danh mục khách hàng có dư nợ lớn, nhận diện các mối quan hệ tiềm ẩn rủi ro và chủ động xây dựng biện pháp phòng ngừa, xử lý phù hợp.

Cơ quan quản lý cũng yêu cầu tăng cường cấp tín dụng theo hình thức hợp vốn đối với các dự án lớn, khả thi, phục vụ phát triển kinh tế – xã hội; ưu tiên nguồn vốn cho sản xuất, kinh doanh và các động lực tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, các ngân hàng tuyệt đối không được hạ chuẩn điều kiện cấp tín dụng hoặc đánh đổi chất lượng tín dụng để mở rộng quy mô cho vay.

Một nội dung đáng chú ý khác là kiểm soát chặt tín dụng phục vụ góp vốn, mua cổ phần hoặc nhận chuyển nhượng phần vốn góp tại doanh nghiệp chưa niêm yết, chưa đăng ký giao dịch trên hệ thống giao dịch chứng khoán dành cho công ty đại chúng chưa niêm yết (UPCoM).

Các tổ chức tín dụng cũng phải kiểm soát việc cho vay để thanh toán tiền góp vốn theo hợp đồng góp vốn, hợp tác đầu tư hoặc hợp tác kinh doanh nhằm thực hiện những dự án chưa đủ điều kiện đưa vào kinh doanh tại thời điểm quyết định cho vay.

Ngân hàng Nhà nước nghiêm cấm việc tạo lập hồ sơ tín dụng đối với các nhu cầu vốn nêu trên nhằm rút vốn vay để sử dụng sai mục đích, lách giới hạn cấp tín dụng đối với một khách hàng hoặc nhóm khách hàng liên quan, né tránh kiểm soát dòng tiền và các điều kiện cho vay.

Cơ quan quản lý cho biết sẽ áp dụng biện pháp xử lý nghiêm đối với các hành vi vi phạm trong cấp tín dụng cho những nhu cầu vốn này.

Việc tăng cường giám sát tín dụng khách hàng lớn và các nhóm có quan hệ liên quan nhằm hạn chế rủi ro tập trung, tránh tình trạng dòng vốn ngân hàng phụ thuộc quá lớn vào một số khách hàng hoặc dự án, qua đó bảo đảm an toàn hoạt động của toàn hệ thống.

Không che giấu nợ xấu, yêu cầu phản ánh trung thực chất lượng tín dụng

Trong văn bản mới, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các tổ chức tín dụng theo dõi sát diễn biến các nhóm nợ, đặc biệt là nợ nhóm 2 và nợ xấu; tăng cường quản lý các khoản nợ tiềm ẩn rủi ro, nợ ngoại bảng và các khoản nợ đã được cơ cấu lại thời hạn trả nợ.

Đối với những ngân hàng có quy mô và tốc độ gia tăng nợ xấu ở mức cao, cơ quan quản lý yêu cầu rà soát, đánh giá nguyên nhân và có giải pháp xử lý kịp thời nhằm kiểm soát rủi ro, bảo đảm an toàn hoạt động.

Các tổ chức tín dụng phải tuân thủ đầy đủ quy định về phân loại nợ, trích lập dự phòng và phản ánh trung thực chất lượng tín dụng. Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh yêu cầu không để xảy ra tình trạng che giấu nợ xấu hoặc chậm ghi nhận rủi ro; đồng thời bảo đảm trích lập dự phòng rủi ro đầy đủ, kịp thời.

Bên cạnh đó, các ngân hàng cần xây dựng kế hoạch nâng cao năng lực tài chính, cải thiện tỷ lệ bao phủ nợ xấu và đẩy mạnh thu hồi, xử lý nợ. Các biện pháp xử lý cần được đa dạng hóa, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào việc sử dụng dự phòng rủi ro.

Cơ quan quản lý cũng yêu cầu kiểm soát chặt các khoản lãi dự thu, nhất là những khoản có giá trị lớn, kéo dài hoặc tiềm ẩn nguy cơ khó thu hồi. Việc ghi nhận, hạch toán và thoái lãi dự thu phải thực hiện đúng quy định, bảo đảm kết quả kinh doanh phản ánh thực chất tình hình hoạt động của tổ chức tín dụng.

Việc chia cổ tức và phân phối lợi nhuận cũng phải được kiểm soát để phù hợp với năng lực tài chính và kết quả kinh doanh thực tế.

Theo định hướng của Ngân hàng Nhà nước, việc hoàn thiện quy định pháp luật về sở hữu cổ phần, khách hàng và nhóm khách hàng liên quan, cũng như mục đích sử dụng vốn vay sẽ tiếp tục được chú trọng nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát rủi ro.

Với loạt yêu cầu mới, các ngân hàng phải đồng thời thực hiện hai nhiệm vụ: giảm chi phí vốn để hỗ trợ nền kinh tế và củng cố chất lượng tài sản để bảo đảm an toàn hệ thống. Khả năng cân đối giữa mục tiêu tăng trưởng tín dụng, giảm lãi suất và kiểm soát nợ xấu sẽ là vấn đề quan trọng đối với hoạt động ngân hàng trong những tháng cuối năm 2026.

Phúc Hưng (t/h)