Những ngành hàng nông sản xuất khẩu chủ lực cùng vượt mốc 8 tỷ USD

Gỗ và lâm sản 2025: xuất siêu gần 15 tỷ USD

Năm 2025, bất chấp tác động từ thị trường quốc tế và biến đổi khí hậu, ngành lâm nghiệp Việt Nam vẫn giữ vững đà tăng trưởng, hoàn thành và vượt nhiều chỉ tiêu then chốt. Xuất khẩu gỗ và lâm sản đạt 18,5 tỷ USD, tăng khoảng 6,6% so với năm 2024, khẳng định vị trí ngành hàng xuất khẩu chủ lực của nông nghiệp và đóng góp lớn cho nền kinh tế.

Theo Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi  trường), năm 2025, gỗ và lâm sản xuất siêu gần 14,9 tỷ USD; tốc độ tăng giá trị sản xuất lâm nghiệp đạt 5,6 - 5,8%, tương đương 103% kế hoạch. Tỷ lệ che phủ rừng duy trì ở mức 42,03%, số vụ vi phạm lâm luật giảm 13,8%, diện tích rừng cháy và bị tác động đều giảm trên 10%.

Bước sang năm 2026, ông Nguyễn Quốc Trị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, ngành lâm nghiệp đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ che phủ rừng khoảng 42%, kim ngạch xuất khẩu lâm sản khoảng 18,5 tỷ USD; đồng thời đẩy mạnh phát triển rừng gỗ lớn, ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và xúc tiến thương mại. Trọng tâm là đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào nhóm thị trường chủ lực, xây dựng thương hiệu “Gỗ Việt Nam”, thúc đẩy dịch vụ môi trường rừng và thị trường carbon. 

Với nền tảng tích cực của năm 2025, ngành lâm nghiệp được kỳ vọng tiếp tục nâng cao giá trị gia tăng lâm sản Việt Nam trên thị trường quốc tế, hướng tới phát triển bền vững, kinh tế rừng hiệu quả và đóng góp lớn hơn nữa cho tăng trưởng xanh.

FTA và tái cơ cấu thị trường nâng đỡ xuất khẩu thủy sản năm 2025

Năm 2025 ghi dấu một giai đoạn nhiều thách thức đối với xuất khẩu thủy sản Việt Nam, từ thuế đối ứng của Hoa Kỳ, nguy cơ áp thuế chống bán phá giá đối với tôm, chi phí sản xuất gia tăng cho đến các rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe. Tuy nhiên, trong bối cảnh khó khăn đó, xuất khẩu thủy sản vẫn ghi nhận mức tăng trưởng vượt dự kiến. Kim ngạch xuất khẩu cả năm đạt trên 11,34 tỷ USD, tăng 13% so với năm 2024.

Trước hết, bất ổn kinh tế và địa chính trị toàn cầu đã làm gia tăng nhu cầu dự trữ lương thực, thực phẩm tại nhiều quốc gia, thúc đẩy xu hướng nhập khẩu thủy sản nhằm phòng ngừa rủi ro thiếu hụt nguồn cung và biến động giá.

Bên cạnh đó, sự chủ động và linh hoạt của cộng đồng doanh nghiệp thủy sản Việt Nam đóng vai trò then chốt. Doanh nghiệp đã sớm nhận diện các mốc thời gian nhạy cảm liên quan đến thuế đối ứng, thuế chống bán phá giá và các quy định của Hoa Kỳ, từ đó điều chỉnh chiến lược thị trường, kế hoạch giao hàng và cơ cấu sản phẩm nhằm giảm thiểu tác động bất lợi.

Ngoài ra, các Hiệp định thương mại tự do (FTA) tiếp tục phát huy vai trò là “đòn bẩy” quan trọng, giúp thủy sản Việt Nam mở rộng thị phần tại các thị trường tiềm năng trong khối CPTPP, EU và RCEP, qua đó bù đắp cho những khó khăn tại một số thị trường lớn.

Trong bối cảnh thị trường Mỹ phát sinh nhiều bất ổn về chính sách thuế và rào cản kỹ thuật, cơ cấu thị trường xuất khẩu thủy sản Việt Nam đã có sự điều chỉnh rõ nét. Khối CPTPP tiếp tục là động lực tăng trưởng quan trọng nhờ lợi thế thuế quan và sự ổn định của các thị trường như Nhật Bản, Canada và Australia. Lũy kế cả năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang CPTPP đạt 3,07 tỷ USD, tăng 22% so với năm 2024.

Trung Quốc và Hồng Kông (Trung Quốc) trở thành thị trường tăng trưởng mạnh nhất trong nhóm thị trường chủ lực, với kim ngạch đạt 2,45 tỷ USD, tăng 29%. Đáng chú ý, nhu cầu đối với các sản phẩm tươi sống như tôm hùm, cua, sò, nghêu tăng mạnh, cho thấy vai trò ngày càng lớn của khu vực này trong cơ cấu xuất khẩu thủy sản Việt Nam.

Đối với EU, kim ngạch xuất khẩu năm 2025 đạt gần 1,2 tỷ USD, tăng 12,5% so với năm trước. Nhu cầu tại thị trường này đang từng bước cải thiện, trong đó thủy sản nuôi trồng có lợi thế hơn, trong khi hải sản khai thác vẫn chịu ảnh hưởng từ thẻ vàng IUU.

Có thể thấy, CPTPP, Trung Quốc, Hồng Kông (Trung Quốc) và EU đang đóng vai trò là những thị trường trụ cột, tạo bệ đỡ quan trọng cho doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường Mỹ tiềm ẩn nhiều rủi ro. Riêng xuất khẩu thủy sản sang Mỹ giảm 45% trong tháng 12, song tính chung cả năm 2025 vẫn đạt gần 1,9 tỷ USD, tăng nhẹ 3% so với năm 2024.

Về cơ cấu sản phẩm, tăng trưởng năm 2025 khá đồng đều giữa các nhóm hàng chủ lực, trong đó, tôm tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt. Xuất khẩu tôm cả năm đạt 4,65 tỷ USD, tăng 20%. Cá tra đứng thứ hai với kim ngạch 2,19 tỷ USD, tăng 8%. Nhóm cá biển khác đạt 2,16 tỷ USD, tăng 12,2%. Mực, bạch tuộc đạt 764,4 triệu USD, tăng 16,3%, trong khi cá ngừ ghi nhận sụt giảm với kim ngạch 913 triệu USD, giảm 7,6%.

Mốc trên 11 tỷ USD trước hết phản ánh khả năng thích ứng linh hoạt của doanh nghiệp, tận dụng kịp thời các cơ hội từ thị trường và tâm lý tích trữ trong bối cảnh bất ổn. Đồng thời, đây cũng là kết quả của yếu tố chu kỳ, khi thị trường bước ra khỏi giai đoạn sụt giảm sâu, nguồn cung thắt chặt hơn, kéo theo giá và nhu cầu phục hồi.

Chế biến sâu tạo cú hích, cà phê Việt Nam bước vào giai đoạn mới

Năm 2025 ghi dấu mốc lịch sử của ngành cà phê Việt Nam khi lần đầu tiên kim ngạch xuất khẩu vượt 8 tỷ USD, trở thành điểm sáng nổi bật trong bức tranh xuất khẩu nông sản.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kết thúc năm 2025, Việt Nam xuất khẩu hơn 1,5 triệu tấn cà phê, đạt giá trị 8,6 tỷ USD, tăng 16,9% về lượng và tăng tới 60,7% về trị giá so với năm 2024. Kết quả này chủ yếu đến từ việc giá cà phê xuất khẩu duy trì ở mức cao kỷ lục. Bình quân cả năm, giá xuất khẩu đạt trên 5.600 USD/tấn, có thời điểm lên gần 5.850 USD/tấn.

Đánh giá về kết quả này, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung cho rằng, năm 2025 có thể xem là cột mốc lịch sử của ngành cà phê Việt Nam. Trong đó, xuất khẩu sang các thị trường chủ lực như Liên minh châu Âu (EU) và Hoa Kỳ tiếp tục đóng vai trò đầu tàu tăng trưởng. Đồng thời, nhiều thị trường mới nổi như Algeria, Mexico ghi nhận mức tăng trưởng đột biến, mở rộng dư địa phát triển cho cà phê Việt Nam trong thời gian tới.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Phan Minh Thông, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Phúc Sinh, cho biết năm 2025, việc gia tăng tỷ trọng sản phẩm cà phê chế biến sâu đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao giá trị xuất khẩu và giảm dần sự phụ thuộc vào xuất khẩu thô. Đáng chú ý, kim ngạch xuất khẩu cà phê chế biến lần đầu tiên đạt mốc 1 tỷ USD.

Theo ông Thông, sự chuyển dịch từ xuất khẩu số lượng sang xuất khẩu giá trị không chỉ giúp nâng cao vị thế cà phê Việt Nam trên thị trường quốc tế, mà còn giúp lợi nhuận của người trồng cà phê tăng gấp 2 - 3 lần so với những năm trước, tạo nền tảng tích cực để ngành cà phê bước vào giai đoạn phát triển mới theo hướng bền vững và giá trị cao hơn.

Rau quả Việt Nam bứt phá, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 8,6 tỷ USD

Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả năm 2025 ước đạt 8,6 tỷ USD, tăng 19,8% so với năm 2024. Kết quả này vượt xa dự báo ban đầu, phản ánh đà tăng trưởng ổn định và năng lực cạnh tranh ngày càng cao của rau quả Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Thành công trên có được nhờ sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành, chính quyền địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân. Trong đó, vai trò của Bộ Nông nghiệp và Môi trường được đánh giá nổi bật, với việc thúc đẩy tái cơ cấu sản xuất từ manh mún, phân tán sang tập trung, hiện đại; phát triển các sản phẩm chủ lực, chất lượng cao, phù hợp nhu cầu thị trường, đồng thời tích cực đàm phán mở cửa thị trường xuất khẩu.

Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam dự báo, bước sang năm 2026, nếu duy trì được đà phục hồi hiện nay, kim ngạch xuất khẩu rau quả được kỳ vọng đạt 9 - 10 tỷ USD, tăng thêm khoảng 10 - 15% so với năm 2025. Các thị trường trọng điểm như Trung Quốc, Hoa Kỳ và EU đều phát đi tín hiệu tích cực, trong khi doanh nghiệp ngày càng thích ứng tốt hơn với yêu cầu về mã số vùng trồng, tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất dữ liệu.

Với mặt hàng sầu riêng, kim ngạch năm 2026 được kỳ vọng có thể vượt mốc 4 tỷ USD, nhờ diện tích và sản lượng tăng 10 - 20% mỗi năm, tạo nguồn cung ổn định. Trong khi đó, Thái Lan - đối thủ cạnh tranh lớn, đang gặp khó khăn do thiên tai và chi phí logistics gia tăng, còn Việt Nam có lợi thế về vị trí địa lý gần Trung Quốc, thuận lợi cho vận chuyển đường bộ.

Không chỉ Trung Quốc, các thị trường như Hoa Kỳ và EU cũng ghi nhận mức tăng trưởng 20 - 30% trong năm 2025. Cùng với việc Bộ Công Thương thúc đẩy ký kết các nghị định thư với Trung Đông, Hà Lan và một số thị trường khác, dư địa mở rộng cho trái sầu riêng và các loại quả như xoài, chanh dây, mít, chuối… được đánh giá còn rất lớn.

PV/Tổng hợp