Những thay đổi lớn của giáo dục Việt Nam trong năm 2026

Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục, đào tạo và nhiều văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục có hiệu lực, ngành Giáo dục sẽ có nhiều thay đổi lớn từ năm 2026, từ lương, phụ cấp nhà giáo đến hệ thống toàn ngành.

Lương cao nhất, phụ cấp tăng gấp đôi

Luật Nhà giáo có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Theo đó, lương giáo viên được xếp cao nhất trong thang bảng lương hành chính sự nghiệp công lập.

Tuy nhiên, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết việc xếp lương của nhà giáo chỉ có thể giải quyết căn cơ khi Chính phủ ban hành chính sách tiền lương mới và thực hiện việc sắp xếp lại thang lương của nhà giáo cùng các viên chức ngành khác.

Trong bối cảnh Chính phủ chưa ban hành chính sách tiền lương mới, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có văn bản đề xuất hệ số lương đặc thù cho giáo viên mầm non công lập là 1,25; giáo viên phổ thông 1,15; giáo viên dạy học sinh khuyết tật, hòa nhập, trường nội trú có hệ số 1,2-1,3. Với hệ số đặc thù này, lương giáo viên dự kiến sẽ tăng khoảng 1 đến trên 3 triệu đồng/tháng, đạt mục tiêu cao nhất trong thang bảng lương hành chính sự nghiệp công lập.

Bên cạnh việc tăng lương, phụ cấp giáo viên cũng sẽ tăng từ mức 35% hiện nay lên 70%, với giáo viên khu vực khó khăn là 100%, phụ cấp cho nhân viên trường học là 30%, theo Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục đào tạo.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn cho hay Bộ Giáo dục và Đào tạo đang đề xuất thực hiện nâng phụ cấp ưu đãi nghề theo lộ trình gồm hai giai đoạn. Giai đoạn 1 (từ năm 2026-2030), phụ cấp cho nhân viên trường học ở mức 20%; tăng đều 15% đối với giáo viên các cấp học mầm non, phổ thông, tăng thêm 5% mức phụ cấp ưu đãi đối với giáo viên, giảng viên các cơ sở giáo dục đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

Giai đoạn 2, từ năm 2031 trở đi, việc thực hiện mức phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với giáo viên mầm non và phổ thông được áp dụng theo quy định tại Nghị quyết số 71-NQ/TW.

Ngoài chế độ tiền lương, phụ cấp, theo Luật Nhà giáo, nhà giáo còn được hưởng chính sách hỗ trợ, thu hút, trọng dụng như chế độ trợ cấp theo tính chất công việc, theo vùng; chế độ hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng; được bố trí nhà ở công vụ hoặc chỗ ở tập thể hoặc hỗ trợ tiền thuê nhà khi công tác ở vùng đặc biệt khó khăn; chế độ thu hút với người có trình độ cao hoặc công tác ở vùng khó khăn..

Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn cũng cho hay Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến đề xuất tăng mức hỗ trợ học phí, sinh hoạt phí và bảo đảm việc làm sau tốt nghiệp cho sinh viên sư phạm. Hiện sinh viên sư phạm đang được miễn học phí đồng thời hỗ trợ sinh hoạt phí với mức 3,63 triệu đồng/tháng.

Ngành giáo dục được quyền tuyển giáo viên

Ngày 20/1, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư số 01/2026/TT-BGDĐT quy định thẩm quyền tuyển dụng nhà giáo. Thông tư quy định giám đốc sở giáo dục và đào tạo có thẩm quyền tuyển dụng nhà giáo trong cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, trung học nghề công lập trên địa bàn.

Trước đó, việc tuyển dụng giáo viên thuộc thẩm quyền của ngành nội vụ.

Việc giao quyền tuyển dụng cho sở giáo dục và đào tạo được kỳ vọng sẽ chấm dứt tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ - một bất cập lớn đã tồn tại trong hàng chục năm qua của ngành giáo dục.

Bên cạnh việc tuyển dụng, theo Nghị quyết số 248/2025/QH15, sở giáo dục và đào tạo thực hiện thẩm quyền điều động, thuyên chuyển, biệt phái, bổ nhiệm, thay đổi vị trí việc làm đối với nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân viên trong cơ sở giáo dục công lập thuộc thẩm quyền quản lý và đối với cơ sở giáo dục công lập liên quan đến phạm vi từ 2 đơn vị hành chính cấp xã trở lên trên địa bàn tỉnh.

Với các cơ sở giáo dục thuộc 1 xã, việc điều động, thuyên chuyển, biệt phái, bổ nhiệm, miễn nhiệm, thay đổi vị trí việc làm đối với nhà giáo thuộc thẩm quyền của chủ tịch ủy ban nhân dân xã.

Cả nước thống nhất một bộ sách giáo khoa

Từ năm học 2026-2027, cả nước sẽ quay trở lại học chung một bộ sách giáo khoa thống nhất như trước đây, chấm dứt giai đoạn đa dạng hóa sách giáo khoa, theo yêu cầu tại Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị.

Việc đa dạng hóa sách giáo khoa được ngành giáo dục triển khai từ năm học 2020-2021, theo Nghị quyết 88 của Quốc hội. Năm học 2020-2021, cả nước có 4 bộ sách giáo khoa được sử dụng gồm 3 bộ của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (Chân trời sáng tạo, Kết nối tri thức với cuộc sống, Vì sự bình đẳng và dân chủ trong giáo dục) và bộ sách Cánh diều của Công ty Đầu tư Xuất bản - Thiết bị Giáo dục Việt Nam (VEPIC) cùng một số sách lẻ. Từ năm học 2021-2022 chỉ còn ba bộ Kết nối tri thức với cuộc sống, Cánh diều và Chân trời sáng tạo.

Thực hiện Nghị quyết 71, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã quyết định chọn Kết nối tri thức với cuộc sống là bộ sách thống nhất toàn quốc từ năm học 2026-2027. Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, bộ sách này đáp ứng các yêu cầu đặt ra và là bộ sách được sử dụng rộng rãi nhất trên cả nước trong số 3 bộ sách hiện hành.

Hệ thống giáo dục thêm trường trung học nghề

Luật Giáo dục và Luật Giáo dục nghề nghiệp sửa đổi có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 đã bổ sung thêm mô hình trường trung học nghề vào hệ thống giáo dục quốc dân.

Theo Luật Giáo dục sửa đổi, giáo dục trung học nghề dành cho người đã hoàn thành chương trình giáo dục trung học cơ sở hoặc tương đương và cùng cấp học với giáo dục trung học phổ thông. Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định học liên thông giữa trung học nghề, trung cấp, cao đẳng và đại học.

Dự thảo quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố ngày 28/1 đã bổ sung học sinh tốt nghiệp trung học nghề vào danh sách đối tượng đủ điều kiện xét tuyển đại học bên cạnh đối tượng học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông.

PV