Phát hiện dấu hiệu bất thường tại doanh nghiệp xăng dầu quanh thời điểm tăng giá

Cục Thuế (Bộ Tài chính) vừa ban hành công văn hỏa tốc gửi Thuế các tỉnh, thành phố và Chi cục Thuế doanh nghiệp lớn về việc tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm thuế trong hoạt động kinh doanh xăng dầu.

Từ đầu năm 2026 đến nay, diễn biến địa chính trị thế giới phức tạp, xung đột leo thang tại Trung Đông cùng nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu thô qua các tuyến vận chuyển trọng yếu đã khiến giá dầu thô thế giới tăng mạnh. Tác động này kéo theo giá xăng dầu trong nước biến động đáng kể, riêng tháng 3/2026 ghi nhận 5 lần điều chỉnh giá bán lẻ, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh vi phạm về thuế và hóa đơn.

Triển khai chỉ đạo của lãnh đạo Chính phủ, qua rà soát dữ liệu hóa đơn điện tử tại một số doanh nghiệp xăng dầu, cơ quan thuế phát hiện dấu hiệu bất thường. Cụ thể, sản lượng bán hàng trước và sau thời điểm điều chỉnh giá có biến động lớn; có trường hợp tổng sản lượng xuất bán trong 2 ngày trước cao gấp hơn 3 lần so với 2 ngày sau khi tăng giá, cho thấy rủi ro cao trong quản lý thuế.

Trên cơ sở quy định của Luật Quản lý thuế và các nghị định liên quan, Cục Thuế yêu cầu các đơn vị tập trung rà soát, phân tích dữ liệu khai thuế, hóa đơn điện tử, sản lượng bán hàng, doanh thu và tồn kho trước, trong và sau thời điểm điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu. Những doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro cao sẽ thuộc diện kiểm tra đột xuất.

Nội dung kiểm tra tập trung vào việc kê khai, nộp thuế giá trị gia tăng, thuế bảo vệ môi trường; việc lập hóa đơn điện tử theo từng lần bán hàng. Thời kỳ kiểm tra được xác định từ tháng 1/2026 đến hết tháng 3/2026.

Cơ quan thuế yêu cầu đặc biệt chú ý kiểm tra sản lượng xăng dầu bán ra trong các ngày cận kề thời điểm điều chỉnh giá – thời điểm thường ghi nhận biến động lớn. Đồng thời, đối chiếu số lượng hóa đơn điện tử phát hành trong ngày, nhất là các hóa đơn có sản lượng lớn; so sánh số liệu kế toán với hóa đơn và lượng hàng thực tế xuất kho; kiểm tra sổ sách xuất – nhập – tồn theo ngày hoặc ca bán hàng để xác định chính xác tồn kho tại thời điểm điều chỉnh giá.

Bên cạnh đó, việc kiểm tra chứng từ, thủ tục xuất nhập hàng cũng được siết chặt. Với các giao dịch mua số lượng lớn bất thường, cơ quan thuế sẽ rà soát phương tiện vận chuyển, kho chứa, hợp đồng mua bán, điều kiện và thời gian giao nhận.

Trường hợp phát hiện dấu hiệu găm hàng, đầu cơ, hạn chế bán ra nhằm trục lợi khi giá biến động; lập hóa đơn sai thời điểm hoặc không phản ánh đúng bản chất giao dịch; gian lận giá, chuyển lợi nhuận giữa các đơn vị liên kết; không xuất hóa đơn hoặc xuất hóa đơn không đầy đủ… sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền.

Cục Thuế cho biết đã chuyển toàn bộ dữ liệu phân tích ban đầu tới các đơn vị để triển khai đồng bộ. Thời gian hoàn thành kiểm tra trong tháng 4/2026. Trường hợp chưa thể kiểm tra, các đơn vị phải báo cáo rõ nguyên nhân.

Kết quả kiểm tra sẽ được tổng hợp, báo cáo về Cục Thuế, bao gồm số thuế truy thu, tiền phạt, đánh giá các hành vi vi phạm phổ biến, đồng thời đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thuế trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu.

PV