Sức ép từ chính sách thuế của Hoa Kỳ với đồ gỗ và nội thất

Từ ngày 1/1/2026, thuế đối với nội thất bọc nệm sẽ tăng lên 30%, còn tủ bếp và tủ lavabo có thể chịu mức thuế tới 50%. Tuy nhiên, chính sách này cũng đi kèm một số ưu đãi thuế quan cho các đối tác chiến lược như sản phẩm gỗ từ Anh sẽ không bị áp thuế quá 10%, còn hàng nhập khẩu của Liên minh châu Âu (EU) và Nhật Bản sẽ chịu mức trần 15%.

Trong bối cảnh hiện tại, theo Capital Economics, Hoa Kỳ hiện nhập khẩu gần 20% sản lượng nội thất từ Việt Nam, đứng thứ hai sau Trung Quốc (27%) và tương đương Mexico.

Với việc đồ gỗ và nội thất Việt Nam khi xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ cũng phải chịu thuế lên tới 25% ngay từ ngày 14/10, áp lực về giá thành và sức cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam là rất rõ ràng.

Trước thực tế này, Hiệp hội Gỗ và lâm sản Việt Nam đã khuyến khích doanh nghiệp Việt tăng sử dụng nguyên liệu gỗ Mỹ trong sản xuất. Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng khuyến nghị ngành gỗ đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường, hướng tới châu Âu, Nhật Bản, Australia, Canada, Trung Đông và Trung Quốc để bù đắp sụt giảm tại thị trường Hoa Kỳ; đồng thời nâng cấp sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế, thiết kế khác biệt.

Bên cạnh đó, đối với lĩnh vực plywood (ván gỗ công nghiệp) cũng đang mở ra nhiều cơ hội xuất khẩu cho doanh nghiệp. Hiện nay, tổng sản lượng của Việt Nam đạt hơn 3,7 triệu m3/năm.

Nếu xét trên tổng lượng sản xuất của plywood toàn thế giới, Trung Quốc đã từng chiếm đến 90% nay còn khoảng 60% và có xu hướng giảm. Đây là cơ hội lớn cho những quốc gia như Việt Nam, với lợi thế chuỗi cung ứng mạnh và giá thành thấp.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng chỉ rõ những hạn chế của Việt Nam, trong đó chỉ sản xuất được ván ép nền (base plywood) vì thiếu cây gỗ lớn, màu nhạt, bề mặt ít khuyết tật để làm gỗ bóc (veneer) bề mặt, dẫn đến việc phải nhập khẩu.

Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp cũng chưa xây dựng được thương hiệu cho loại gỗ đặc trưng, khác biệt để làm được sản phẩm plywood có giá trị gia tăng cao. Ví dụ, Nga, Châu Âu có gỗ Birch, Trung Quốc có gỗ Poplar, trong khi gỗ keo của Việt Nam vẫn chỉ tập trung cho phân khúc giá trị thấp như xây dựng và bao bì.

Để ngành plywood Việt Nam có giá trị cao hơn, nhiều chuyên gia khuyến nghị có thể xây dựng thương hiệu phải tập trung vào gỗ cao su, đồng thời đầu tư vào công nghệ và R&D để phát triển sản phẩm, tạo lợi thế cạnh tranh bền vững.

Bên cạnh đó, gỗ cao su trước đây được ứng dụng rất nhiều trong ngành sản phẩm gỗ nội thất, nhưng trong ngành ván ép hiện còn nhiều khoảng trống thị trường ở châu Âu bởi những thay đổi về địa chính trị và chính sách thuế quan.

Đối với các rào cản phi thuế quan, tiêu chuẩn hóa đang là “giấy thông hành” bắt buộc. Để xuất khẩu các mặt hàng gỗ như plywood, mỗi thị trường có yêu cầu tiêu chuẩn khác nhau, ví dụ như Ấn Độ (BIS Marking), Morocco (IMANOR), hay Châu Âu (EUDR) với yêu cầu sử dụng gỗ hợp pháp và có thể truy vết.

Thông tin thêm, ông Nguyễn Hữu Linh, Giám đốc Nhà máy & Kỹ thuật Mảng ván TEKCOM, cho biết hiện nay, TEKCOM là một trong những nhà máy plywood đầu tiên hợp chuẩn theo tiêu chuẩn IMANOR cho thị trường Morocco. Đối với tiêu chuẩn EUDR, doanh nghiệp đang hợp tác cùng đối tác để hợp chuẩn một cách thực chất. Đồng thời, tập trung vào cam kết chất lượng, sản phẩm hợp chuẩn và yếu tố bền vững, minh chứng bằng kiểm định và quan sát trực tiếp của đối tác.

Từ thực tiễn 20 năm thành lập và hoạt động, ông Nguyễn Hữu Linh cho rằng bước chuyển lớn nhất không chỉ là mở rộng quy mô mà là tự động hóa và quản trị chất lượng dựa trên dữ liệu. Nếu trước đây sản xuất còn thủ công hoặc bán tự động, hiện nay doanh nghiệp tập trung vào tự động hóa và xây dựng hệ thống quản lý chất lượng thời gian thực để ra quyết định chính xác. “Máy móc có thể mua được, nhưng “linh hồn” của dây chuyền là hệ thống vận hành do đội ngũ kỹ sư nội bộ phát triển”, ông Linh khẳng định.

PV