Techcombank cảnh báo rủi ro mới từ thuế quan Mỹ, chỉ ra ngành hưởng lợi lớn nhờ làn sóng AI toàn cầu

Techcombank cảnh báo rủi ro thuế quan từ Mỹ, hé lộ ngành có thể thắng lớn

Trong báo cáo kinh tế tháng 6/2026, Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (Techcombank) đưa ra nhiều đánh giá đáng chú ý về triển vọng xuất khẩu, thương mại và những rủi ro mới đối với nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh chính sách thuế quan của Mỹ có dấu hiệu quay trở lại tâm điểm thị trường.

Theo Techcombank, sau một thời gian bị lu mờ bởi các diễn biến địa chính trị toàn cầu, câu chuyện thuế quan dưới thời Tổng thống Donald Trump đang dần được giới đầu tư quan tâm trở lại, đặc biệt liên quan đến Điều 301 của Luật Thương mại Mỹ.

Ngày 2/6, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đã công bố kết luận điều tra liên quan đến việc 60 nền kinh tế chưa có biện pháp thực thi đầy đủ nhằm ngăn chặn hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức xâm nhập thị trường.

Trên cơ sở đó, USTR đề xuất áp thuế bổ sung 10% đối với một nhóm nền kinh tế gồm Canada, Liên minh châu Âu (EU), Mexico, Pakistan, Argentina, Bangladesh, Campuchia, Malaysia, Đài Loan (Trung Quốc), Anh và một số đối tác khác.

Đối với nhóm 45 quốc gia còn lại, trong đó có Việt Nam và Trung Quốc, mức thuế bổ sung được đề xuất là 12,5%. Tuy nhiên, để chính thức có hiệu lực, đề xuất này vẫn cần trải qua phiên điều trần công khai dự kiến diễn ra vào ngày 7/7 tới.

Theo đánh giá của Techcombank, mặc dù động thái trên có thể tạo thêm áp lực tâm lý đối với các nền kinh tế phụ thuộc vào xuất khẩu như Việt Nam, song đây thực chất là sự điều chỉnh trong cơ chế áp dụng thuế quan hơn là một cú sốc thương mại mới.

Ngân hàng này nhận định khả năng Mỹ áp dụng mức thuế bổ sung khoảng 12,5% đối với hàng hóa Việt Nam từ nửa cuối năm 2026 là hoàn toàn có thể xảy ra. Tuy nhiên, tác động tiêu cực đến năng lực cạnh tranh xuất khẩu của Việt Nam được đánh giá là không quá lớn.

Lý do đầu tiên là hầu hết các quốc gia cạnh tranh trực tiếp với Việt Nam cũng phải đối mặt với mức thuế tương tự, khiến tương quan cạnh tranh về giá không thay đổi đáng kể.

Đặc biệt, đối với ngành dệt may, Techcombank cho rằng rủi ro thậm chí có thể chuyển hóa thành cơ hội khi Mỹ đang xem xét giảm thuế đối với một số nhóm hàng may mặc nhập khẩu. Điều này có thể giúp doanh nghiệp Việt Nam cải thiện khả năng cạnh tranh tại thị trường xuất khẩu lớn nhất thế giới.

Điện tử trở thành động lực tăng trưởng xuất khẩu

Bất chấp những lo ngại về thuế quan, hoạt động xuất khẩu của Việt Nam đang ghi nhận những tín hiệu rất tích cực.

Theo số liệu được Techcombank phân tích, tăng trưởng xuất khẩu tháng 5/2026 đạt 18,1% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất trong vòng 5 năm trở lại đây nếu loại trừ yếu tố đột biến của tháng 5/2025 khi doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu để tránh các biện pháp thuế mới từ Mỹ.

Tuy nhiên, động lực tăng trưởng hiện nay đang tập trung chủ yếu vào nhóm điện tử, trong khi nhiều ngành xuất khẩu truyền thống như dệt may và da giày lại ghi nhận mức tăng trưởng âm.

Điều này cho thấy cơ cấu xuất khẩu đang có sự phân hóa mạnh giữa khu vực doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, đồng thời phản ánh sự mất cân bằng ngày càng rõ nét giữa các nhóm ngành sản xuất.

Dù vậy, Techcombank vẫn duy trì quan điểm lạc quan về triển vọng xuất khẩu của Việt Nam trong thời gian tới khi nhu cầu đối với các sản phẩm công nghệ phục vụ hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) tiếp tục tăng mạnh trên toàn cầu.

Trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ lớn đẩy nhanh quá trình đầu tư trung tâm dữ liệu, máy chủ AI và hệ thống điện toán hiệu năng cao, Việt Nam đang nổi lên như một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu.

Dữ liệu thương mại gần đây cho thấy xu hướng dịch chuyển đơn hàng đang diễn ra ngày càng rõ nét. Tính đến tháng 2/2026, xuất khẩu các sản phẩm liên quan đến trung tâm dữ liệu từ Trung Quốc sang Mỹ giảm 28,1% so với cùng kỳ năm trước, trong khi xuất khẩu từ Việt Nam sang thị trường này lại tăng trưởng tới ba chữ số.

Theo Techcombank, đây là tín hiệu cho thấy Việt Nam đang dần mở rộng thị phần trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu và trở thành một trong những quốc gia hưởng lợi đáng kể từ làn sóng đầu tư AI.

Thâm hụt thương mại lớn nhất 15 năm phát tín hiệu cảnh báo

Bên cạnh những điểm sáng, báo cáo của Techcombank cũng đưa ra cảnh báo về diễn biến cán cân thương mại.

Cụ thể, thâm hụt thương mại trong tháng 5/2026 đã tăng lên mức 6,7 tỷ USD, trở thành mức thâm hụt theo tháng lớn nhất kể từ tháng 1/2011.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự gia tăng mạnh của nhập khẩu máy vi tính, linh kiện điện tử và các thiết bị công nghệ phục vụ sản xuất.

Tuy nhiên, Techcombank cho rằng đây chưa hẳn là tín hiệu tiêu cực bởi phần lớn lượng nhập khẩu này được sử dụng làm đầu vào cho hoạt động sản xuất hàng xuất khẩu trong các tháng tiếp theo.

Thực tế cho thấy cùng với tốc độ tăng mạnh của nhập khẩu điện tử, xuất khẩu nhóm hàng này cũng tăng tới 46% so với cùng kỳ, phản ánh sự mở rộng quy mô sản xuất của ngành công nghệ.

Ngoài ra, giá năng lượng thế giới duy trì ở mức cao cũng đang tạo thêm áp lực lên cán cân thương mại của Việt Nam.

Trong tháng 5, nhập khẩu dầu thô tăng tới 108% so với cùng kỳ năm trước, trong khi nhập khẩu xăng dầu thành phẩm tăng 36%. Điều này khiến chi phí nhập khẩu năng lượng gia tăng đáng kể, qua đó góp phần làm nới rộng mức thâm hụt thương mại.

Techcombank dự báo trong thời gian tới, cán cân thương mại của Việt Nam sẽ tiếp tục duy trì trạng thái thặng dư thấp hơn so với những năm trước. Nguyên nhân đến từ nhu cầu nhập khẩu linh kiện điện tử vẫn ở mức cao nhằm phục vụ sản xuất, trong khi giá năng lượng toàn cầu chưa có dấu hiệu giảm đáng kể.

Dù vậy, triển vọng xuất khẩu vẫn được đánh giá tích cực nhờ động lực từ ngành điện tử và sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu. Trong bối cảnh cuộc đua AI đang thúc đẩy nhu cầu đầu tư vào trung tâm dữ liệu và hạ tầng công nghệ, Việt Nam được xem là một trong những quốc gia có cơ hội hưởng lợi lớn nhất tại khu vực châu Á.

Hưng Phúc