Tháo gỡ vướng mắc trong thương mại hóa và định giá tài sản trí tuệ

Buổi làm việc được tổ chức nhằm nhận diện rõ hơn những khó khăn, vướng mắc trong hoạt động định giá tài sản trí tuệ đã được đại diện Đại học Bách khoa Hà Nội nêu ra trước đó tại Hội nghị tổng kết 1 năm 6 tháng thực hiện Nghị quyết 57/NQ-TW về về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Tham dự buổi làm việc, về phía Đại học Bách khoa Hà Nội có ông Tạ Hải Tùng, Phó Giám đốc và đại diện lãnh đạo một số đơn vị liên quan của Nhà trường, về phía Cục Sở hữu trí tuệ có ông Nguyễn Hoàng Giang, Phó Cục trưởng và đại diện các đơn vị đang trực tiếp tham gia hoạt động xử lý hồ sơ đơn đăng ký sáng chế và các hoạt động hỗ trợ về sở hữu trí tuệ cho Đại học Bách khoa Hà Nội.

Qua trao đổi, hai cơ quan đều nhận định các quy định hiện hành về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo đã tháo gỡ nhiều điểm nghẽn trước đây liên quan đến xử lý tài sản công là kết quả nghiên cứu hình thành từ ngân sách nhà nước, trong đó nổi bật là chính sách trao quyền tự động cho cơ quan chủ trì trong quyết định giá, phương thức thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Pháp luật về giá cũng như các chuẩn mực thẩm định giá tài sản vô hình đều đã đưa ra các quy định và phương pháp cụ thể cho việc xác định giá trị tài sản trí tuệ nhằm mục đích thương mại hóa.

Tuy nhiên, trên thực tế, các cơ sở giáo dục đại học vẫn mang tâm lý e ngại về trách nhiệm pháp lý nếu bị coi là "gây thất thoát tài sản nhà nước" trong trường hợp giá trị tài sản trí tuệ tăng mạnh trong tương lai, dù tại thời điểm quyết định giá, họ đã tuân thủ đầy đủ và đúng quy trình.

Từ thực tiễn trên, Đại học Bách khoa Hà Nội kiến nghị cơ quan quản lý cần có quy định về "vùng an toàn" nhằm bảo vệ những người ra quyết định. Theo đó, nếu đã tuân thủ đúng quy trình, đảm bảo tính công khai, minh bạch tại thời điểm ra quyết định, người đứng đầu sẽ không bị truy cứu trách nhiệm khi giá trị tài sản trí tuệ có sự biến động lớn sau này. Bên cạnh đó, Nhà trường cũng đang xây dựng Đề án thử nghiệm (sandbox) trong ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Theo Đề án này, Đại học Bách khoa Hà Nội sẽ giữ quyền sở hữu đối với các tài sản là kết quả nghiên cứu và cho phép đối tác, doanh nghiệp khai thác sử dụng trên cơ sở ấn định các mức phí sử dụng quyền một cách hợp lý để vừa khuyến khích các nhà khoa học, vừa thu hút doanh nghiệp tham gia. Dự kiến, Đề án sẽ sớm được gửi xin ý kiến các cơ quan liên quan.

Lãnh đạo Đại học Bách khoa Hà Nội chia sẻ về mong muốn phát triển Nhà trường theo hướng sáng chế gắn kết với các ngành công nghiệp, phát huy mạnh mô hình “3 Nhà”, thay đổi tư duy về phân chia lợi nhuận trong khai thác, ứng dụng kết quả nghiên cứu.

Lắng nghe và chia sẻ với những ý kiến từ phía Nhà trường, ông Nguyễn Hoàng Giang, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ nhận định: Sự băn khoăn về "vùng an toàn" của Đại học Bách khoa Hà Nội cũng chính là vướng mắc chung mà nhiều trường đại học, viện nghiên cứu đang gặp phải. Phó Cục trưởng chỉ rõ, Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025 đã quy định: Tổ chức chủ trì được Nhà nước tự động giao quyền quản lý, sử dụng và quyền sở hữu phần kết quả nhiệm vụ tương ứng với kinh phí từ ngân sách mà không phải bồi hoàn chi phí. Dù vậy, rào cản tâm lý sợ rủi ro pháp lý liên quan đến thất thoát tài sản nhà nước vẫn khiến các đơn vị ngần ngại trong việc định giá và thương mại hóa. Cục Sở hữu trí tuệ ghi nhận nội dung này và sẽ tiếp tục nghiên cứu đề xuất giải pháp phù hợp tới cấp có thẩm quyền giải quyết.

Bên cạnh việc hoàn thiện chính sách, pháp luật, thời gian qua, Cục Sở hữu trí tuệ cũng đã triển khai những hành động thiết thực nhằm hỗ trợ công tác định giá tài sản trí tuệ cho các trường đại học, viện nghiên cứu.

Trên cơ sở tiếp nhận nhu cầu hỗ trợ của các trường, viện theo Công văn số 2177/SHTT-NĐHT ngày 26/5/2026 của Cục Sở hữu trí tuệ, Cục Sở hữu trí tuệ tìm kiếm, kết nối chuyên gia về định giá, thẩm định giá để thực hiện đánh giá, định giá các trường hợp có mục đích định giá rõ ràng. Hiện các chuyên gia định giá cũng đang nghiên cứu thông tin do Đại học Bách khoa Hà Nội cung cấp liên quan đến một sáng chế đề nghị hỗ trợ định giá.

Bên cạnh nội dung về định giá, Cục Sở hữu trí tuệ khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ và hỗ trợ Đại học Bách khoa Hà Nội trong công tác xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với các kết quả nghiên cứu của Nhà trường, tăng cường tập huấn, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ cho các nhà khoa học của Đại học Bách Khoa Hà Nội.

PV