Thị trường nội địa 2026 - 2030: Dự báo tăng trưởng từ 10 đến 12%

Còn nhiều dư địa tăng trưởng

Theo Báo cáo của Bộ Công thương năm 2025, thị trường nội địa giai đoạn 2026 - 2030 được kỳ vọng là giai đoạn tăng trưởng cao của kinh tế Việt Nam, gắn với sự chuyển đổi mô hình phát triển theo hướng dựa nhiều hơn vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân 7,5 - 8,5%/năm, phấn đấu khoảng 10%, cùng với GDP bình quân đầu người đạt 7.400 - 7.600 USD vào năm 2030, tạo nền tảng quan trọng cho mở rộng sức mua trong nước.

Với những chỉ dấu đó, quy mô thị trường bán lẻ hàng hóa và dịch vụ được dự báo tăng trưởng 10 - 12%/năm, đạt khoảng 11,5 - 12,5 triệu tỷ đồng, tương đương 450 tỷ USD vào năm 2030. Con số này phản ánh rõ dư địa lớn của thị trường nội địa, nhất là khi Việt Nam dự kiến có khoảng 104 triệu dân vào năm 2030, đứng thứ 15 thế giới về quy mô dân số. Đáng chú ý, khu vực nông thôn, nơi chiếm khoảng 60% dân cư đang có tốc độ tăng thu nhập nhanh hơn khu vực đô thị, với mục tiêu đến năm 2030 thu nhập tăng 2,5 - 3 lần so với năm 2020. Điều này mở ra không gian tiêu dùng mới ngoài các đô thị lớn.

Một động lực quan trọng khác là xu hướng đô thị hóa và phát triển hạ tầng. Tỷ lệ đô thị hóa dự kiến vượt 50% vào năm 2030, gắn với định hướng phát triển hệ thống đô thị theo mạng lưới, đầu tư mạnh vào giao thông công cộng, không gian ngầm. Đây là điều kiện thuận lợi để mở rộng và nâng cấp mạng lưới phân phối bán lẻ hiện đại với các siêu thị, trung tâm thương mại và mô hình bán lẻ kết hợp dịch vụ.

Bên cạnh đó, số hóa được xác định là động lực tăng trưởng then chốt của thị trường nội địa trong giai đoạn tới. Theo các mục tiêu đã được Chính phủ đặt ra, kinh tế số phấn đấu đóng góp khoảng 30% GDP vào năm 2030, Việt Nam hướng tới nhóm 50 quốc gia dẫn đầu về Chính phủ điện tử. Thương mại điện tử được dự báo tiếp tục tăng trưởng khoảng 20%/năm, đạt quy mô khoảng 70 tỷ USD vào năm 2030, đứng thứ ba Đông Nam Á. Cùng với đó là sự bùng nổ của thanh toán không dùng tiền mặt, các dịch vụ về ngân hàng số, tạo nền tảng cho tiêu dùng số phát triển sâu rộng.

Ở góc độ cấu trúc thị trường, giai đoạn 2026 - 2030 được dự báo có sự chuyển dịch rõ nét từ kênh phân phối truyền thống sang hiện đại. Tỷ trọng bán lẻ qua kênh hiện đại dự báo đạt khoảng 40% vào năm 2030, đi kèm với đó là hình thành hệ sinh thái bán lẻ đa kênh, hợp kênh, tích hợp online - offline - logistics. Điểm bán lẻ sẽ không chỉ là nơi mua sắm mà còn trở thành không gian trải nghiệm, dịch vụ tổng hợp.

Phân tích kinh nghiệm của một số quốc gia láng giềng cho thấy, việc coi thị trường trong nước là “bệ đỡ” tăng trưởng dài hạn đã giúp các nền kinh tế này giảm phụ thuộc vào bên ngoài. Đơn cử như Trung Quốc đẩy mạnh chiến lược “lưu thông kép”, trong đó thị trường nội địa đóng vai trò trung tâm, gắn với đầu tư mạnh cho hạ tầng logistics, thương mại điện tử và tiêu dùng số. Trong khi đó, Thái Lan, với quy mô nhỏ hơn, lại tập trung phát triển bán lẻ hiện đại, du lịch, tiêu dùng nội địa và các chuỗi phân phối gắn với sản phẩm trong nước.

Thách thức và khuyến nghị từ thực tiễn

Dù triển vọng tích cực, báo cáo của Bộ Công thương cũng chỉ ra nhiều vấn đề tồn tại có thể kìm hãm sự phát triển của thị trường nội địa trong thời gian tới.

Trước hết là môi trường kinh doanh. Thủ tục hành chính còn phức tạp, phân tán ở nhiều cơ quan, nhiều cấp, khiến doanh nghiệp bán lẻ mất nhiều thời gian và chi phí trước khi đi vào hoạt động, đặc biệt khi mở rộng mạng lưới sang địa bàn mới. Chi phí thuê mặt bằng tại các đô thị lớn liên tục tăng theo giá bất động sản, trở thành gánh nặng lớn đối với doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Bên cạnh đó là bài toán nhân lực. Ngành bán lẻ hiện đại phát triển nhanh nhưng thiếu nhân lực chất lượng cao, có kỹ năng quản trị, ứng dụng công nghệ và phân tích dữ liệu. Trong khi đó, lao động phổ thông, làm bán thời gian chiếm tỷ lệ lớn, mức lương chưa hấp dẫn, tỷ lệ nghỉ việc cao, khiến doanh nghiệp khó đầu tư đào tạo dài hạn.

Khó khăn tiếp cận vốn cũng là điểm nghẽn đáng chú ý. Phần lớn doanh nghiệp phân phối, bán lẻ là doanh nghiệp vừa và nhỏ, năng lực tài chính hạn chế, tài sản đảm bảo ít, trong khi nhu cầu vốn đầu tư ban đầu cho hạ tầng, công nghệ, logistics lại rất lớn. Thủ tục vay vốn phức tạp, khó tiếp cận các gói ưu đãi khiến nhiều doanh nghiệp không thể mở rộng quy mô hoặc chuyển đổi mô hình.

Ở khía cạnh thị trường, tình trạng cạnh tranh không lành mạnh, hàng giả, hàng kém chất lượng, gian lận xuất xứ và thông tin không minh bạch vẫn phổ biến, đặc biệt trên các nền tảng trực tuyến. Điều này không chỉ làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng mà còn gây bất lợi cho doanh nghiệp làm ăn chân chính, cản trở quá trình xây dựng thương hiệu Việt. Công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, nhất là trong môi trường số và ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, còn nhiều hạn chế về nguồn lực và hiệu quả thực thi.

Từ thực tiễn cũng như kinh nghiệm quốc tế, báo cáo cũng đề xuất những khuyến nghị. Theo đó, cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, chuẩn hóa quy trình trên toàn quốc, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp là điều kiện tiên quyết. Đầu tư cho logistics và hạ tầng phân phối cần đi trước một bước, coi đây là “xương sống” của thị trường nội địa.

PV/Tổng hợp