Thiếu thời gian đóng BHXH, trường hợp nào được đóng bù?

Luật BHXH số 41/2024/QH15, được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 29-6-2024 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, đã mở rộng cơ hội hưởng lương hưu cho người lao động khi giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu từ 20 năm xuống còn 15 năm.

Cùng với đó, Luật BHXH 2024 quy định rõ một số trường hợp người tham gia BHXH được đóng một lần hoặc đóng bù thời gian còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu và các chế độ liên quan.

Đóng một lần khi còn thiếu tối đa 6 tháng

Đối với người đang tham gia BHXH bắt buộc, nếu đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng thời gian đóng BHXH còn thiếu không quá 6 tháng để đủ điều kiện hưởng lương hưu, pháp luật cho phép đóng một lần cho thời gian còn thiếu để hưởng lương hưu ngay.

Mức đóng bằng tổng mức đóng của người lao động và người sử dụng lao động trước khi nghỉ việc vào quỹ hưu trí và tử tuất.

Thời điểm đóng sớm nhất là tháng trước liền kề tháng đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Quy định này được nêu tại khoản 7 Điều 33 Luật BHXH 2024 và khoản 2 Điều 12 Thông tư 12/2025/TT-BNV.

Đóng một lần khi thời gian còn thiếu không quá 5 năm

Đối với người tham gia BHXH tự nguyện hoặc người từ BHXH bắt buộc chuyển sang, nếu đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng thời gian đóng BHXH còn thiếu không quá 5 năm (60 tháng), được đóng một lần cho đủ 15 năm theo Luật mới hoặc 20 năm theo quy định chuyển tiếp để hưởng lương hưu.

Mức đóng được tính bằng tổng mức đóng của các tháng còn thiếu, áp dụng lãi gộp bằng lãi suất đầu tư quỹ BHXH bình quân tháng của năm trước liền kề.

Thời điểm hưởng lương hưu được tính từ ngày đầu tiên của tháng liền kề sau tháng đóng đủ số tiền cho những năm còn thiếu.

Căn cứ quy định tại điểm e khoản 2 Điều 36 Luật BHXH 2024; Điều 7 Nghị định 159/2025; khoản 6 Điều 5 Thông tư 11/2025/TT-BNV.

Đóng bù sau thời gian tạm dừng đóng

Trong trường hợp doanh nghiệp và người lao động gặp khó khăn khách quan, pháp luật cho phép tạm dừng đóng và sau đó phải đóng bù.

Đối với người sử dụng lao động gặp khó khăn phải tạm dừng sản xuất, kinh doanh dẫn đến không có khả năng đóng BHXH, được tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất tối đa 12 tháng. Hết thời hạn này, người sử dụng lao động phải đóng bù cho thời gian tạm dừng đóng.

Đối với người lao động bị tạm giam, tạm đình chỉ công việc, nếu sau đó được truy lĩnh đủ tiền lương do bị oan, sai hoặc không bị kỷ luật thì phải thực hiện đóng bù BHXH cho thời gian này.

Nếu trong thời gian tạm dừng đóng mà người lao động đủ điều kiện hưởng hưu trí thì phải đóng bù ngay để giải quyết chế độ.

Các quy định này được nêu tại Điều 37 Luật BHXH 2024; Điều 9 Nghị định 157/2025 và Điều 10 Nghị định 158/2025.

Đóng bù phần còn thiếu để hưởng trợ cấp hằng tháng

Luật BHXH 2024 cũng bổ sung chế độ cho những người đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu và cũng chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.

Theo đó, nếu thời gian đóng BHXH không đủ để hưởng trợ cấp hằng tháng cho đến khi đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội (75 tuổi), người lao động có thể đóng một lần cho phần còn thiếu để được hưởng chế độ này.

Quy định này được nêu tại khoản 3 Điều 23 Luật BHXH 2024 và khoản 3 Điều 23 Nghị định 158/2025.

Chủ động theo dõi quá trình đóng BHXH

Có thể thấy, Luật BHXH 2024 đã tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người lao động trong việc tiếp cận chế độ hưu trí, đặc biệt thông qua việc giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu từ 20 năm xuống còn 15 năm và mở rộng các trường hợp được đóng một lần hoặc đóng bù thời gian còn thiếu.

Để bảo đảm quyền lợi của mình, người lao động nên thường xuyên theo dõi quá trình tham gia BHXH trên ứng dụng VssID hoặc liên hệ cơ quan BHXH nơi quản lý để kiểm tra, đối chiếu thông tin.

Việc chủ động nắm rõ thời gian đã đóng và các quy định về đóng bù sẽ giúp người lao động kịp thời hoàn thiện điều kiện, đủ điều kiện hưởng lương hưu và bảo đảm an sinh khi hết tuổi lao động.

Trần Minh