Thủ tướng Chính phủ: Khắc phục triệt để các tồn tại, hạn chế trong chống khai thác IUU

Công điện gửi Bộ trưởng các Bộ: Nông nghiệp và Môi trường, Quốc phòng, Công an, Ngoại giao, Tư pháp, Khoa học và Công nghệ, Tài chính, Xây dựng, Công thương, Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố ven biển, có tàu cá.

Công điện nêu: Sau đợt thanh tra lần thứ 5 của Ủy ban châu Âu (EC), công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) đã có chuyển biến; tuy nhiên vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu gỡ cảnh báo “Thẻ vàng”, nhất là trong công tác phối hợp giữa các lực lượng theo dõi, kiểm soát và tiến độ xử lý các tàu cá vi phạm khai thác IUU; kiểm soát, truy xuất nguồn gốc nguyên liệu thủy sản khai thác nhập khẩu từ nước ngoài bằng tàu container chế biến, xuất khẩu tại các doanh nghiệp; thực thi pháp luật chưa nghiêm túc và tiến độ xử lý vi phạm hành chính tại các địa phương còn chưa đáp ứng yêu cầu.

Nguyên nhân chủ yếu là do người đứng đầu chính quyền các cấp, các sở, ban, ngành và lực lượng chức năng tại một số địa phương chưa làm hết trách nhiệm, nghiêm túc, triệt để, toàn diện các nhiệm vụ, giải pháp chống khai thác IUU được Ban Bí thư, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao trong thời gian qua. Để khắc phục triệt để các tồn tại, hạn chế, cập nhật, báo cáo, giải trình với Đoàn Thanh tra của EC, hoàn thành mục tiêu gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” trong năm 2026; Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ trưởng, trưởng ngành, chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố ven biển, có tàu cá tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, bố trí đủ nguồn lực để thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách sau:

1. Yêu cầu chung

- Thực hiện nghiêm Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 10/4/2024 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác chống khai thác IUU, các ý kiến chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các văn bản khác có liên quan; bảo đảm phân công rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân, rõ sản phẩm, rõ tiến độ, thời gian hoàn thành.

- Người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương chịu trách nhiệm toàn diện trước Thủ tướng Chính phủ nếu tiếp tục để xảy ra các tồn tại, hạn chế trong chống khai thác IUU, ảnh hưởng đến nỗ lực gỡ cảnh báo “Thẻ vàng”.

2. Nhiệm vụ, giải pháp cấp bách, trọng tâm

a) Về hoàn thiện khung pháp lý

- Hoàn thiện, trình Chính phủ ban hành Nghị định thay thế Nghị định số 38/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản.

- Rà soát toàn bộ hệ thống pháp luật quản lý ngành thủy sản và đề xuất điều chỉnh, bổ sung bảo đảm chống khai thác IUU hiệu quả, phát triển ngành thủy sản bền vững, có trách nhiệm và hội nhập quốc tế.

- Triển khai hiệu quả các Chương trình, Đề án, Chiến lược, Quy hoạch đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt để phát triển ngành thủy sản bền vững theo hướng tăng cường bảo vệ nguồn lợi thủy sản, giảm cường lực khai thác, phát triển nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là nuôi biển; chuyển đổi sinh kế bền vững cho cộng đồng ngư dân ven biển, hải đảo.

b) Về quản lý đội tàu cá

- Thực hiện tổng kiểm kê tàu cá theo nhóm chiều dài; lập danh sách, phân loại tàu cá không đủ điều kiện (không đăng ký, không đăng kiểm, không giấy phép khai thác, không có Giấy chứng nhận/Cam kết an toàn thực phẩm).

- Thực hiện rà soát, đối soát và cập nhật thông tin tàu cá, chủ tàu trên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase) và cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (VNeID), bảo đảm cơ sở dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”.

- Thực hiện việc đăng ký, đăng kiểm, cấp hoặc gia hạn giấy phép các tàu cá đủ điều kiện, lắp đặt VMS kịp thời theo quy định. Bảo đảm tất cả các tàu cá đã đăng ký phải thực hiện đánh dấu tàu cá, viết số đăng ký (kể cả khi neo đậu tại bờ, tàu phục vụ nuôi trồng thủy sản).

Kiểm soát 100% tàu cá ra vào cảng, xuất nhập bến.

c) Về theo dõi, kiểm soát và giám sát hoạt động tàu cá

- Tập trung hoàn thiện các cơ sở dữ liệu (hệ thống giám sát tàu cá (VMS), cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase), cơ sở dữ liệu xử lý vi phạm hành chính, hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT), kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu thủy sản khai thác nhập khẩu,... và các công cụ để giám sát, đánh giá kết quả thực thi pháp luật tại các địa phương. Hoàn thành trong tháng 6 năm 2026.

- Kiểm soát 100% tàu cá ra vào cảng, xuất nhập bến qua các đồn, trạm biên phòng tuyến biển trên toàn quốc theo quy định trên hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT); kết nối đồng bộ, thống nhất từ trung ương đến địa phương và giữa các lực lượng chức năng có liên quan.

- Lập danh sách, áp dụng biện pháp quản lý, giám sát chặt chẽ từng tàu cá không đủ điều kiện hoạt động. Cập nhật đầy đủ danh sách tàu cá xóa đăng ký, tàu cá có nguy cơ cao vi phạm khai thác IUU trên hệ thống VMS và danh sách tàu cá ngừng dịch vụ VMS dài ngày.

- Công bố mở cảng cá đủ điều kiện cho tàu cập, rời cảng; chỉ định tổ chức quản lý thực hiện kiểm soát tàu cá ra vào cảng, xuất nhập bến, giám sát sản lượng bốc dỡ qua cảng trên hệ thống eCDT theo quy định của pháp luật.

Rà soát tất cả hồ sơ lô nguyên liệu cá cờ kiếm, cá ngừ nhập, xuất khẩu từ năm 2024 đến nay

d) Về truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác

- Bảo đảm 100% tàu cá phải cập cảng bốc dỡ thủy sản khai thác theo quy định, thực hiện nghiêm túc công tác xác nhận, chứng nhận và truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác trên hệ thống eCDT.

- Kiểm soát chặt chẽ nguyên liệu thủy sản khai thác nhập khẩu, đặc biệt qua Contener.

- Tập trung rà soát tất cả các hồ sơ lô nguyên liệu cá cờ kiếm, cá ngừ nhập khẩu vào Việt Nam và các lô hàng xuất khẩu sang thị trường châu Âu từ năm 2024 đến nay, bảo đảm rõ thông tin từng lô hàng, từng doanh nghiệp.

Xử lý dứt điểm các đường dây môi giới đưa tàu cá đi khai thác bất hợp pháp.

đ) Về thực thi pháp luật, xử lý vi phạm

- Thực hiện cao điểm tuần tra, kiểm soát hoạt động tàu cá tại các khu vực vùng biển giáp ranh với các nước, các bãi ngang, cửa sông, cửa biển, các đảo, ngăn chặn, xử lý tàu cá “3 không” để không phát sinh tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.

- Tập trung điều tra, củng cố hồ sơ, đưa ra truy tố, xét xử các vụ việc vi phạm khai thác IUU theo quy định tại Nghị quyết số 04/2024/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.

- Điều tra, xử lý dứt điểm các đường dây môi giới, móc nối đưa tàu cá, ngư dân đi khai thác hải sản bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài, đặc biệt tại Khánh Hòa, TP. Cần Thơ và An Giang.

- Rà soát, củng cố hồ sơ, xử lý dứt điểm các vụ việc vi phạm quy định về mất kết nối VMS, vượt ranh giới cho phép khai thác trên biển, vi phạm khai thác hải sản bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài từ năm 2024 đến nay; xử lý ngay các tàu cá vi phạm từ ngày 1/1/2026 đến nay và cập nhật kết quả xử phạt lên cơ sở dữ liệu xử phạt hành chính trong lĩnh vực thủy sản.

- Khẩn trương đưa ra xét xử vụ án liên quan đến Công ty TNHH T&H Nha Trang và Công ty TNHH Thịnh Hưng bảo đảm nghiêm khắc, đúng quy định, tính răn đe, nghiêm minh của pháp luật, đặc biệt lưu ý xác định mức thu lợi bất chính thực tế của các lô hàng vi phạm.

3. Chế độ thông tin, báo cáo và kiểm tra, giám sát

- Thực hiện nghiêm túc chế độ báo cáo định kỳ vào ngày 5 hàng tháng (kỳ báo cáo từ ngày 1 đến ngày 30 hàng tháng) và đột xuất kết quả thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU được giao về Bộ Nông nghiệp và Môi trường để tổng hợp, báo cáo theo quy định.

- Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm trách nhiệm các tổ chức, cá nhân không hoàn thành hoặc thực hiện không hiệu quả các quy định chống khai thác IUU được giao.

4. Tổ chức thực hiện

a) Bộ Nông nghiệp và Môi trường (Cơ quan thường trực Ban chỉ đạo quốc gia về IUU):

- Chủ trì, hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra kết quả thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU tại các bộ, ngành, địa phương có liên quan.

- Tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ - Trưởng Ban chỉ đạo quốc gia về IUU kết quả thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU của các bộ, ngành, địa phương có liên quan.

b) Các bộ, ngành, địa phương có liên quan nghiêm túc tổ chức triển khai thực hiện nhiệm vụ, giải pháp chống khai thác IUU được giao; phối hợp, chia sẻ thông tin và kịp thời đề xuất các khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức triển khai thực hiện, khắc phục triệt để các tồn tại, hạn chế trong công tác chống khai thác IUU theo khuyến nghị của EC.

Giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì phối hợp với các Bộ, cơ quan, địa phương có liên quan tổ chức thực hiện Công điện này, định kỳ báo cáo Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ - Trưởng Ban chỉ đạo quốc gia về IUU theo quy định.

PV