Thương mại điện tử đẩy lùi lợi thế kinh tế mặt đường

Những ngày này, dọc các tuyến phố trung tâm Hà Nội như Tây Sơn, Kim Mã, Láng Hạ, Phạm Ngọc Thạch, nhiều cửa hàng mặt tiền đẹp đóng cửa, biển “cho thuê”, “sang nhượng” treo hàng tháng vẫn chưa có người thuê mới. Ngay cả những cửa hàng còn hoạt động, lượng khách cũng không còn tấp nập như trước.

Theo Nguyễn Thường Lạng, PGS.TS, chuyên gia kinh tế, thị trường bán lẻ đang đứng trước bước ngoặt lớn về hành vi tiêu dùng. Mua sắm trực tiếp dần mất ưu thế khi người tiêu dùng ưu tiên sự tiện lợi, giá cả và khả năng tiếp cận rộng của thương mại điện tử, đặc biệt là thương mại điện tử xuyên biên giới. Việc cắt giảm chi phí trung gian giúp kênh online tạo lợi thế cạnh tranh về giá, buộc mô hình bán lẻ truyền thống phải thay đổi chiến lược.

Giá thuê mặt bằng nhà phố ở mức cao, kết hợp với sự dịch chuyển hành vi tiêu dùng, được xem là nguyên nhân chính khiến làn sóng trả mặt bằng gia tăng. Theo số liệu của Cục Thống kê, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đến tháng 11/2025 vẫn tăng hơn 9%, song sức mua đang chuyển mạnh sang kênh trực tuyến nhằm tiết giảm chi phí mặt tiền ngày càng đắt đỏ.

Ở góc độ quản lý thị trường, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển Thị trường trong nước, Bộ Công Thương, cho rằng trong kỷ nguyên Mobile Commerce, thương mại điện tử đã trở thành kênh chiến lược hiệu quả, bao phủ từ hàng tiêu dùng đến nông sản. Việc tích hợp công cụ trực tuyến không còn là lựa chọn, mà là sự thay đổi tư duy tất yếu để tối ưu chuỗi cung ứng và đưa hàng hóa tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng cuối cùng.

Thực tế, nhiều hộ kinh doanh nhỏ buộc phải thu hẹp quy mô, rời mặt phố lớn để chuyển vào ngõ sâu hoặc chọn mặt bằng rẻ hơn. Theo giới chuyên gia bất động sản, mặt bằng trong ngõ với giá thuê thấp hơn khoảng 20–30%, tương đương 10 triệu đồng/tháng, hiện có tỷ lệ lấp đầy cao nhất.

Chị Vũ Thu Thủy, chủ một cửa hàng kinh doanh tại quận Cầu Giấy, cho biết doanh thu từ kênh online đã vượt xa bán trực tiếp, trong khi chi phí mặt bằng vật lý ngày càng trở thành gánh nặng. Ngay cả mùa cao điểm, lợi nhuận cũng bị bào mòn bởi “áp lực kép” từ chi phí cố định và cạnh tranh quảng cáo trên môi trường số.

Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, chi phí mặt bằng tại các tuyến phố lớn đang là rào cản tài chính đáng kể. Doanh nghiệp cần tái cấu trúc mô hình, ưu tiên hiện diện trên các sàn thương mại điện tử, tinh giản không gian bán lẻ, chuyển sang mô hình kho vận hoặc cửa hàng diện tích nhỏ. Chiến lược chấp nhận biên lợi nhuận mỏng hơn nhưng đổi lại là lợi thế giá và doanh số lớn có thể giúp doanh nghiệp duy trì sức cạnh tranh.

Kinh tế mặt đường chưa biến mất, song lợi thế không còn tuyệt đối. Trong bối cảnh tiêu dùng thay đổi nhanh chóng, khả năng thích ứng và chuyển đổi linh hoạt sẽ quyết định sự sống còn của doanh nghiệp.

PV