Tiến tới miễn viện phí cho người dân: Giải pháp đột phá và nhân văn

Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt ra mục tiêu xây dựng một hệ thống y tế lấy người dân làm trung tâm, bảo đảm chăm sóc sức khỏe toàn diện theo vòng đời.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho hay việc phát triển y tế dự phòng, củng cố y tế cơ sở và từng bước thực hiện chính sách miễn viện phí trong phạm vi bảo hiểm y tế sẽ tạo ra những thay đổi căn bản, đáp ứng kỳ vọng của nhân dân trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Ngành y tế đang gấp rút đưa Nghị quyết số 72-NQ/TW vào cuộc sống.

Hơn 195 triệu lượt khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế

Hiện nay, công tác chăm sóc sức khỏe cho người dân đang được Đảng và Nhà nước quan tâm điều chỉnh để đáp ứng nhu cầu tốt nhất cho người dân.

Ước tính đến ngày 31/12/2025, số người tham gia bảo hiểm y tế là khoảng 97 triệu người, ước tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế khoảng 95,16% dân số, tăng trên 2 triệu người so với năm 2024.

Theo thống kê của Bộ Y tế, ước tính hết năm 2025, có tổng số 195,5 triệu lượt khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế, tăng hơn 11,9 triệu lượt so với năm 2024. Tổng số chi khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế năm 2025 do cơ sở y tế đề nghị thanh toán là 166.447 tỷ đồng, tăng hơn 25 nghìn tỷ đồng (tăng 17,68%) so với cùng kỳ.

Theo báo cáo tình hình quản lý, sử dụng quỹ bảo hiểm y tế, tổng chi từ quỹ bảo hiểm y tế cho khám chữa bệnh của người dân ngày càng tăng nhanh qua các năm, năm 2022 là 107.599 tỷ đồng, năm 2023 là 124.300 tỷ đồng, năm 2024 là 141.439,7 tỷ đồng.

Sự gia tăng này do gia tăng lượt khám chữa bệnh, các kỹ thuật y tế kỹ thuật cao, thuốc, thiết bị y tế mới ngày càng phát triển, mô hình, cơ cấu bệnh tật thay đổi, các bệnh mạn tính, không lây nhiễm như ung thư, tim mạch, đái tháo đường… gây áp lực lên Quỹ bảo hiểm y tế. Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế tiến gần 95% dân số, nhưng mức độ bảo vệ tài chính chưa cao, tỷ lệ chi từ tiền túi của hộ gia đình cho chăm sóc y tế của người dân Việt Nam vẫn còn cao 37,4% (năm 2021), năm 2025 khoảng 35%.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 72-NQ-TW có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tiếp tục thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng đối với sức khỏe của mỗi người dân để hướng đến mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam khỏe mạnh, mọi người dân đều được chăm sóc sức khỏe, sống lâu, sống khỏe, sống lành mạnh. Việc chăm lo, quan tâm để mỗi người dân nâng cao thể chất, ý thức bảo vệ sức khỏe và chủ động phòng ngừa bệnh tật trong toàn xã hội, góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển đất nước giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng trong kỷ nguyên mới.

Đây là nghị quyết có ý nghĩa chiến lược, toàn diện và lâu dài, mang tính chất hành động, là “Nghị quyết để thực hiện Nghị quyết” với nhiều chính sách bổ sung, tăng cường, cụ thể hóa các chủ trương, đường lối trước đây, đưa ra những nhiệm vụ và giải pháp “đột phá” nhằm tháo gỡ, khơi thông các “điểm nghẽn”, “nút thắt”, khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước và kỳ vọng của nhân dân.

Nghị quyết xác định 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp đột phá và trách nhiệm trong tổ chức thực hiện. Trong đó, một trong những điểm nhấn quan trọng của Nghị quyết số 72-NQ/TW là chuyển mạnh từ tư duy tập trung “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”, lấy y tế dự phòng và y tế cơ sở làm nền tảng và người dân sẽ được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng, quản lý sức khỏe toàn diện ngay tại Trạm y tế cấp xã; đẩy mạnh cải cách tài chính y tế và phát triển hiệu quả, bền vững chính sách bảo hiểm y tế hướng đến “miễn viện phí” cho người dân là giải pháp “đột phá trong đột phá”.

Mục tiêu miễn tỷ lệ cùng chi trả khám chữa bệnh

Những thay đổi nhằm hướng đến mục tiêu mỗi người dân được khám sức khỏe định kỳ hàng năm, từng bước tiến tới mục tiêu vô cùng nhân văn và cao cả đó là miễn viện phí cho toàn dân theo chủ trương, định hướng của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước.

Bà Trần Thị Trang - Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm Y tế (Bộ Y tế) cho hay, hiện nay gánh nặng chi phí y tế rất lớn, ước tính người dân tự trả khoảng 40% chi phí. Tổng chi phí Quỹ bảo hiểm y tế chưa chi trả ước tính khoảng 24.800 tỷ đồng/năm. Về phạm vi của chính sách "miễn viện phí," mục tiêu bao phủ bảo hiểm y tế toàn dân, đồng thời giảm dần, tiến tới miễn tỷ lệ cùng chi trả.

Về gói dịch vụ y tế cơ bản thuộc phạm vi miễn phí, Bộ Y tế xác định và xây dựng bao gồm danh mục dịch vụ, bệnh, thuốc, thiết bị y tế. Bao phủ các bệnh thông thường, ưu tiên bệnh cần thiết trước, mở rộng dần phạm vi theo yêu cầu chuyên môn phù hợp khả năng ngân sách Nhà nước, Quỹ bảo hiểm y tế, kết hợp huy động xã hội hóa. Đồng thời, xây dựng mức chi phí tối đa cho một lần khám chữa bệnh.

Cụ thể, mức chi phí khám, chữa bệnh nội trú/ngoại trú bình quân của toàn quốc, được điều chỉnh hằng năm hoặc theo từng giai đoạn và trừ một số bệnh và kỹ thuật có chi phí lớn. Trước mắt, dự kiến sẽ áp dụng tại các cơ sở khám chữa bệnh cấp ban đầu, cấp cơ bản, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh công lập và tư nhân. Đặc biệt, việc triển khai theo lộ trình, đối tượng ưu tiên, phù hợp với mức đóng, khả năng cân đối của Quỹ bảo hiểm y tế, điều kiện kinh tế-xã hội trong từng giai đoạn.

Về nguồn kinh phí chi trả, theo bà Trang, sẽ dựa trên trụ cột bảo hiểm y tế ngân sách, quỹ phòng bệnh, huy động xã hội. Trong đó, dự kiến sẽ tăng chi ngân sách, tăng mức đóng bảo hiểm y tế theo lộ trình 2027-2030, Ngân sách nhà nước hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế cho các đối tượng ưu tiên.

Theo đề xuất, lộ trình từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm 1 lần theo nhóm đối tượng và lộ trình ưu tiên. Bên cạnh đó, tổ chức phối hợp giữa các hoạt động khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí, kiểm tra sức khỏe của học sinh, sinh viên, khám bệnh nghề nghiệp, khám sức khỏe cho người lao động theo quy định và khám chữa bệnh bảo hiểm y tế để khám bệnh miễn phí và hoàn thành việc tạo lập sổ sức khỏe điện tử cho toàn bộ người dân.

Chính sách miễn viện phí không chỉ là một giải pháp tài chính y tế mà còn mang ý nghĩa xã hội nhân văn, sâu sắc giúp giảm gánh nặng chi phí cho người dân, đặc biệt là người nghèo và các nhóm dễ tổn thương, nhằm tăng công bằng trong tiếp cận dịch vụ y tế, bảo đảm "không ai bị bỏ lại phía sau." Việc tiến tới miễn viện phí sẽ góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe, bởi khi rào cản tài chính được gỡ bỏ, người bệnh sẽ được khám chữa bệnh sớm hơn, hiệu quả hơn, thúc đẩy hoàn thiện hệ thống y tế theo hướng bền vững, giảm nguy cơ người dân trì hoãn hoặc bỏ điều trị do chi phí cao.

Theo TTX