Tín dụng/GDP có thể chạm 185%, cảnh báo áp lực lớn với nền kinh tế

Tỷ lệ tín dụng trên GDP của Việt Nam đang ở mức cao so với nhiều quốc gia và có xu hướng tiếp tục gia tăng nếu tăng trưởng tín dụng duy trì như hiện nay. Các chuyên gia cảnh báo, trong bối cảnh nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng cao giai đoạn tới, việc phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng có thể làm gia tăng rủi ro cho hệ thống tài chính và thu hẹp dư địa điều hành chính sách tiền tệ.

Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đến cuối tháng 11/2025, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đã vượt 18,2 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 16,56% so với cuối năm 2024. Mức tăng này phản ánh nỗ lực của ngành ngân hàng trong việc cung ứng vốn cho sản xuất, kinh doanh, góp phần hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh doanh nghiệp vẫn gặp nhiều khó khăn.

Tuy nhiên, cùng với tăng trưởng tín dụng cao, tỷ lệ tín dụng trên GDP của Việt Nam cũng liên tục được đẩy lên. Hiện nay, tỷ lệ này ước khoảng 147% GDP. Nếu tín dụng tiếp tục tăng trưởng quanh mức 16–17% mỗi năm, trong khi tăng trưởng GDP danh nghĩa thấp hơn, tỷ lệ tín dụng/GDP có thể tiến sát ngưỡng 180–185% trong những năm tới.

Tại diễn đàn về thị trường tín dụng và các vấn đề kinh tế vĩ mô, nhiều chuyên gia cho rằng đây là mức rất cao, phản ánh sự phụ thuộc lớn của nền kinh tế vào kênh vốn ngân hàng. Trong khi đó, các kênh dẫn vốn trung và dài hạn như thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp vẫn chưa phát triển tương xứng, chưa đủ khả năng chia sẻ áp lực cung ứng vốn với hệ thống ngân hàng.

Theo ông Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng của BIDV, trong giai đoạn 2026–2030, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân khoảng 10% mỗi năm. Để đạt được mục tiêu này, tổng nhu cầu vốn của nền kinh tế được ước tính lên tới khoảng 260 tỷ USD, tương đương khoảng 39% GDP.

Trong cơ cấu nguồn vốn hiện nay, tín dụng ngân hàng vẫn đóng vai trò chủ đạo, chiếm hơn 50% tổng vốn cung ứng cho nền kinh tế. Điều này cho thấy, nếu không có sự phát triển mạnh mẽ của các kênh vốn khác, áp lực lên hệ thống ngân hàng sẽ ngày càng lớn, kéo theo rủi ro về thanh khoản, nợ xấu và an toàn hệ thống.

So sánh quốc tế cho thấy sự khác biệt rõ nét trong cấu trúc tài chính. Tại Hoa Kỳ, tỷ lệ tín dụng trên GDP nếu tính trên toàn bộ hệ thống tài chính vào khoảng 198%, nhưng nếu chỉ tính riêng tín dụng ngân hàng thương mại thì con số này chỉ khoảng 80% GDP. Điều đó cho thấy vai trò rất lớn của thị trường vốn trong việc cung ứng nguồn lực cho nền kinh tế, giúp giảm gánh nặng cho hệ thống ngân hàng.

Một vấn đề khác được các chuyên gia chỉ ra là hệ thống ngân hàng Việt Nam không thực sự “thừa tiền” như một số nhận định phổ biến. Thực tế, tăng trưởng tín dụng đang cao hơn tăng trưởng huy động vốn khoảng 3 điểm phần trăm. Trong khi dư nợ tín dụng đã vượt hơn 17 triệu tỷ đồng, tổng vốn huy động mới đạt gần 15 triệu tỷ đồng, tạo ra áp lực nhất định lên thanh khoản của các tổ chức tín dụng.

Trong bối cảnh đó, lãi suất huy động có xu hướng nhích lên để thu hút nguồn vốn, trong khi lãi suất cho vay vẫn được giữ ở mức tương đối ổn định nhằm hỗ trợ doanh nghiệp. Điều này làm biên lợi nhuận của ngân hàng bị thu hẹp, đồng thời gia tăng áp lực cân đối nguồn vốn trong trung hạn.

Bên cạnh quy mô tín dụng, hiệu quả sử dụng vốn của nền kinh tế cũng là vấn đề đáng lưu ý. Vòng quay tiền hiện chỉ đạt khoảng 0,6–0,7 lần, cho thấy dòng vốn chưa được phân bổ tối ưu, chưa tạo ra hiệu quả tương xứng với lượng vốn được bơm vào nền kinh tế.

Trước những cảnh báo này, các chuyên gia cho rằng Việt Nam cần sớm điều chỉnh chiến lược phát triển tài chính theo hướng cân bằng hơn. Trong đó, việc đẩy mạnh phát triển thị trường vốn, nâng cao chất lượng và tính minh bạch của thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp là giải pháp quan trọng để giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Đồng thời, cần khuyến khích dòng vốn chảy vào các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như công nghệ, đổi mới sáng tạo, tài chính xanh, năng lượng tái tạo, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và bảo đảm tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế trong dài hạn.