Từ làng nghề đến thị trường quốc tế, lụa Việt đi lên bằng sản xuất xanh

Giá trị thủ công, lợi thế giúp lụa Việt bước ra thế giới

Từ lâu, lụa Việt Nam đã được xem là một phần tinh tế của văn hóa và lịch sử dân tộc. Mỗi tấm lụa là kết tinh của sự cần mẫn, tỉ mỉ và sáng tạo từ đôi bàn tay người thợ. Trong dòng chảy hiện đại hóa và hội nhập, nhiều làng nghề truyền thống đã chủ động thay đổi để thích ứng với những yêu cầu mới của thị trường. Lụa đũi Nam Cao là một trong những điển hình, vừa giữ được hồn cốt truyền thống, vừa từng bước mở rộng thị trường quốc tế.

Theo chia sẻ của chị Lương Thanh Hạnh, Giám đốc Hợp tác xã Lụa đũi Nam Cao (tỉnh Hưng Yên), mỗi năm doanh nghiệp đưa ra thị trường khoảng 30.000 sản phẩm, chủ yếu là khăn lụa, áo và các dòng thời trang cao cấp. Ngoài thị trường trong nước, sản phẩm lụa Nam Cao đã có mặt tại Hàn Quốc, Mỹ, Anh, Pháp, Đức và nhiều quốc gia châu Âu. Đáng chú ý, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, nhóm khách hàng ưa chuộng chất liệu tự nhiên, thân thiện môi trường vẫn duy trì mức tăng trưởng ổn định, tạo nền tảng bền vững cho hoạt động xuất khẩu.

Bà Lương Thanh Hạnh cho biết, khi làm việc với các đối tác Hàn Quốc, doanh nghiệp nhận thấy mối quan tâm của họ không chỉ nằm ở chất lượng sản phẩm mà còn ở câu chuyện văn hóa, quy trình sản xuất an toàn và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn ESG. Đây đang trở thành tiêu chí quan trọng đối với các doanh nghiệp xuất khẩu, đồng thời là “cánh cửa” để sản phẩm thủ công Việt Nam tiếp cận những thị trường khó tính.

“Đối tác Hàn Quốc đặc biệt yêu thích các sản phẩm nhuộm từ nguyên liệu tự nhiên, màu sắc giữ được nét mộc mạc đặc trưng của lụa Việt. Điều này giúp hàng thủ công tạo lợi thế khác biệt, vừa mang bản sắc văn hóa, vừa phù hợp xu hướng tiêu dùng bền vững”, chị Hạnh chia sẻ.

Khác với thị trường châu Âu, nơi người tiêu dùng ưa chuộng chất liệu thô, mộc và đánh giá cao các chi tiết handmade, khách hàng Hàn Quốc lại có xu hướng lựa chọn lụa mềm, nhẹ với gam màu tươi sáng. Sự linh hoạt trong thiết kế, kỹ thuật nhuộm màu tự nhiên và khả năng sáng tạo theo thị hiếu từng khu vực giúp lụa Nam Cao thích ứng hiệu quả với nhiều phân khúc thị trường.

Để tiếp tục nâng cao chất lượng và mở rộng bảng màu nhuộm, năm 2026 doanh nghiệp dự kiến hợp tác với Bảo tàng nhuộm tự nhiên tại Hàn Quốc, nghiên cứu các gam màu mới từ thảo mộc, thân thiện môi trường. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm đưa sản phẩm lụa Việt tiếp cận gần hơn nhóm khách hàng cao cấp, nơi yếu tố bền vững ngày càng được coi trọng.

Giữ nghề, giữ người, khát vọng nâng tầm lụa Việt

Theo người làm nghề, xây dựng thương hiệu lụa không chỉ là câu chuyện xuất khẩu hay doanh thu. Đằng sau đó là trách nhiệm gìn giữ một nghề truyền thống lâu đời. Chuỗi sản xuất tơ tằm kéo dài từ trồng dâu, nuôi tằm, kéo sợi, dệt vải, nhuộm màu đến hoàn thiện sản phẩm, đòi hỏi sự kiên trì và lực lượng lao động địa phương lớn. Việc duy trì chuỗi giá trị khép kín không chỉ bảo đảm chất lượng sản phẩm mà còn tạo việc làm ổn định, giúp người dân gắn bó với nghề, hạn chế tình trạng rời bỏ nông thôn.

Nguồn tơ tằm hiện nay chủ yếu đến từ Lâm Đồng, bên cạnh một số địa phương như Gia Lai, Lào Cai, Cao Bằng. Thực tế cho thấy, Việt Nam nằm trong nhóm ba quốc gia xuất khẩu tơ thô hàng đầu thế giới, nhưng số doanh nghiệp đầu tư chế tác sâu để tạo ra sản phẩm giá trị cao vẫn còn hạn chế. “Chúng ta xuất thô nhiều nhưng chưa tận dụng hết giá trị văn hóa và thủ công của nghề. Đây là điều đáng tiếc”, chị Hạnh bày tỏ.

Theo đánh giá của doanh nghiệp, nếu chú trọng hơn vào khâu chế tác và hoàn thiện sản phẩm cuối cùng, giá trị thương mại của tơ tằm có thể tăng lên gấp nhiều lần. Quan trọng hơn, nghề truyền thống được giữ vững, người dân có việc làm tại quê hương với thu nhập ổn định, đồng thời giá trị văn hóa làng nghề được trao truyền cho thế hệ sau. “Giữ nghề cũng chính là giữ người, giữ bản sắc Việt Nam”, chị Hạnh nhấn mạnh.

Trong bối cảnh tiêu dùng bền vững và phát triển xanh trở thành xu hướng chủ đạo, lụa thủ công Việt Nam được đánh giá có nhiều dư địa để bứt phá. Tuy nhiên, các cơ sở sản xuất nhỏ vẫn đối mặt với không ít thách thức như hạn chế về vốn đầu tư, công nghệ nhuộm tự nhiên chưa được chuẩn hóa và thiếu không gian để giới thiệu, kể câu chuyện văn hóa của lụa Việt ra thị trường quốc tế.

Triển vọng năm 2026 được dự báo sôi động hơn khi các mặt hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam tiếp tục hưởng lợi từ các hiệp định thương mại tự do, mở ra cơ hội lớn cho sản phẩm từ lụa. Doanh nghiệp đặt mục tiêu đẩy mạnh xuất khẩu sang Mỹ, đồng thời củng cố thị trường Hàn Quốc, nơi nhu cầu tiêu dùng lụa cao và xu hướng thời trang ngày càng ưu tiên chất liệu tự nhiên.

Hành trình đưa lụa Việt vươn ra thế giới không bằng phẳng, nhưng với sự kiên trì, tình yêu nghề và tinh thần “làm thật, giữ thật”, những tấm lụa dệt từ bàn tay người thợ Nam Cao đang góp phần nâng tầm giá trị thủ công Việt trên bản đồ thế giới. Mỗi mét lụa xuất khẩu không chỉ mang theo giá trị kinh tế, mà còn là câu chuyện về văn hóa và sức sống bền bỉ của một nghề đã tồn tại qua hàng trăm năm lịch sử.

PV