Ứng dụng công nghệ cao, công nghệ sinh học trong bảo quản, chế biến nông sản

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Tạ Văn Tường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết, Hà Nội đang trong quá trình phát triển mạnh mẽ, với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Theo ông Tạ Văn Tường, Thành phố xác định phát triển kinh tế phải gắn với bảo vệ môi trường, thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, sử dụng tiết kiệm tài nguyên và từng bước giảm phát thải, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Đây không chỉ là định hướng dài hạn mà đang trở thành yêu cầu cụ thể đối với từng ngành, từng lĩnh vực và từng doanh nghiệp.

Đối với ngành nông nghiệp, yêu cầu này càng có ý nghĩa quan trọng. Hà Nội không chỉ hướng tới một nền nông nghiệp có năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng cao, mà còn phải từng bước hình thành nền nông nghiệp sinh thái, xanh, tuần hoàn và phát thải thấp.

Để thực hiện mục tiêu này, theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, cần thay đổi phương thức sản xuất, từ sử dụng hiệu quả hơn đất đai, nước, năng lượng và vật tư đầu vào, đến giảm tổn thất sau thu hoạch, tận dụng phụ phẩm, giảm chất thải và nâng cao giá trị sản phẩm. Trong quá trình này, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo có vai trò đặc biệt quan trọng. Công nghệ không chỉ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm mà còn tạo điều kiện sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn, giảm chi phí, giảm chất thải và giảm phát thải trong quá trình sản xuất, chế biến và tiêu thụ.

Thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030, xác định Hà Nội đi đầu về chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn; đồng thời phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp đô thị, sinh thái và tăng cường hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Cùng với đó, Nghị quyết số 22/2025/NQ-HĐND quy định biện pháp giảm phát thải nhựa trên địa bàn Thành phố và Nghị quyết số 57/2025/NQ-HĐND ngày 26/11/2025 về thực hiện vùng phát thải thấp trên địa bàn Thành phố là những bước đi cụ thể trong quá trình chuyển đổi sang các mô hình phát triển phát thải thấp.

Giảm tổn thất sau thu hoạch, nâng cao giá trị nông sản

Tại Diễn đàn, các chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp đã chia sẻ nhiều ý tưởng, sáng kiến, góp phần vào quá trình xây dựng một nền nông nghiệp Hà Nội hiện đại, sinh thái, xanh, tuần hoàn và phát triển bền vững.

Theo TS. Phạm Thị Liên, Hội Nữ trí thức Hà Nội, nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Thực nghiệm Nông nghiệp Công nghệ cao, Viện Di truyền Nông nghiệp, ứng dụng công nghệ cao trong bảo quản và bao gói nông sản sau thu hoạch có ý nghĩa thiết thực đối với sản xuất nông nghiệp hiện nay.

TS. Phạm Thị Liên cho rằng, chất lượng nông sản không dừng lại ở thời điểm thu hoạch mà tiếp tục biến đổi trong suốt quá trình sơ chế, làm mát, bao gói, vận chuyển, lưu kho và phân phối. Vì vậy, quản lý sau thu hoạch cần được xem là một bộ phận của chuỗi giá trị, không phải là công đoạn "phụ" sau sản xuất.

Theo FAO, tổn thất lương thực từ sau thu hoạch đến trước bán lẻ vẫn là một vấn đề đáng kể trên phạm vi toàn cầu. Tổn thất sau thu hoạch không chỉ là mất khối lượng sản phẩm mà còn bao gồm suy giảm chất lượng cảm quan, giá trị dinh dưỡng, khả năng tiêu thụ và giá trị kinh tế.

Đối với rau quả tươi, nhiệt độ, mất nước, hô hấp, ethylene và vi sinh vật là những yếu tố then chốt quyết định tốc độ suy giảm chất lượng. Do đó, việc kiểm soát các yếu tố này trong quá trình sau thu hoạch có vai trò quan trọng trong duy trì chất lượng và kéo dài thời gian bảo quản nông sản. 

Bên cạnh yêu cầu giảm tổn thất, xu hướng giảm phụ thuộc vào nhựa dùng một lần và phát triển vật liệu bao gói thân thiện hơn với môi trường cũng đang đặt ra yêu cầu mới cho ngành nông nghiệp và công nghiệp chế biến.

Tuy nhiên, TS. Phạm Thị Liên lưu ý, một vật liệu được gọi là "sinh học" hoặc "phân hủy sinh học" không mặc nhiên có tác động môi trường thấp hơn. Khi lựa chọn vật liệu bao gói cần xem xét đồng thời tính năng bảo quản, điều kiện xử lý sau sử dụng, chi phí và vòng đời của vật liệu.

Theo TS. Phạm Thị Liên, cách tiếp cận của chuyên đề là ưu tiên các giải pháp phù hợp theo từng quy mô. Đối với nông hộ và hợp tác xã, công nghệ nên được triển khai theo lộ trình từ những thao tác cơ bản, đo nhiệt độ và độ ẩm, chuẩn hóa quy trình đến cảm biến kết nối và phân tích dữ liệu khi thực sự cần thiết.

Việc lựa chọn và ứng dụng công nghệ theo lộ trình phù hợp được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả bảo quản, giảm tổn thất sau thu hoạch, sử dụng hiệu quả nguồn lực. Đồng thời hỗ trợ ngành nông nghiệp Hà Nội từng bước chuyển đổi theo hướng hiện đại, sinh thái, xanh, tuần hoàn và phát triển bền vững.

Theo Cổng thông tin điện tử Chính phủ