Vụ sữa giả Z Holding: 26 công thức do giám đốc “tự chế”

Ngày 5/1, tại phần thẩm vấn trong phiên tòa xét xử vụ án sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm xảy ra tại Công ty Z Holding, Hội đồng xét xử đã làm rõ vai trò của các bị cáo là lãnh đạo, quản lý trong việc xây dựng, tổ chức sản xuất và tiêu thụ 26 loại sữa giả.

“Tự nghĩ” công thức, không thử nghiệm, không kiểm nghiệm

Khai tại tòa, bị cáo Hoàng Quang Thịnh, Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty Z Holding cho biết doanh nghiệp trước đây đặt gia công sản xuất sữa tại nhiều nhà máy khác nhau. Đến năm 2023, ban lãnh đạo Z Holding thống nhất thành lập Công ty Nature Made, đầu tư nhà máy riêng nhằm giảm chi phí sản xuất và gia tăng lợi nhuận.

Theo lời khai của bị cáo Thịnh, để giảm giá thành, các bị cáo đã thống nhất điều chỉnh liều lượng nguyên liệu trong các sản phẩm sữa bằng cách “thay thế, bỏ bớt, giảm hàm lượng nguyên liệu so với giấy phép đã đăng ký”.

Trong hệ sinh thái Z Holding, bị cáo Phạm Duy Tân – Giám đốc sản xuất kiêm Trưởng Phòng nghiên cứu, phát triển công thức (R&D) của Công ty Nature Made – là người trực tiếp được giao nhiệm vụ xây dựng công thức sữa mới để sản xuất tại nhà máy.

Trả lời Hội đồng xét xử, Tân khai không có kinh nghiệm chuyên môn về xây dựng công thức sữa, không tham khảo tài liệu hay công thức của bất kỳ hãng nào, mà hoàn toàn “tự nghĩ ra” công thức phối trộn cho tất cả các sản phẩm, trong đó có 26 loại sữa bị xác định là hàng giả.

Theo bị cáo Tân, tiêu chí duy nhất khi xây dựng công thức là “phối trộn cho hài hòa”, đồng thời thừa nhận không sản xuất thử, không mang sản phẩm đi kiểm nghiệm chất lượng trước khi đưa vào sản xuất hàng loạt.

Biết sản phẩm lỗi nhưng không thu hồi, vẫn tiếp tục sản xuất

Giữa năm 2024, bị cáo Nguyễn Thị Thu Hiền – Phó Tổng Giám đốc Z Holding, Giám đốc Nhà máy Nature Made nhận được nhiều phản ánh của khách hàng về tình trạng sữa vón cục, ngấy, không đều màu. Khi mang sản phẩm đi kiểm nghiệm tại Viện Dinh dưỡng, kết quả xác định sữa HIUP không đủ thành phần và tỷ lệ dinh dưỡng như công bố.

Theo lời khai tại Tòa, thời điểm này, Phạm Duy Tân đã biết toàn bộ 26 công thức sữa do mình “tự nghĩ” đều mắc lỗi nghiêm trọng và bị xác định là sữa giả. Dù vậy, Tân chỉ thử điều chỉnh lại công thức nhưng không khắc phục được, trong khi các sản phẩm vẫn tiếp tục được sản xuất, không thu hồi, không cảnh báo người tiêu dùng.

Đối với cáo buộc “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm”, bị cáo Tân cho biết “không có ý kiến gì”, đồng thời giải thích rằng do chịu áp lực hạ giá thành, giảm chi phí sản xuất nên phải thay thế nguyên liệu. Bị cáo cho rằng, các nguyên liệu sử dụng “không độc hại”, chỉ là “không đúng”.

Theo cáo trạng, Z Holding đã xây dựng hệ thống 19 công ty bán hàng, chịu trách nhiệm phân phối sản phẩm ra thị trường. Trong đó, Công ty Alama Việt Nam do bị cáo Trần Xuân Chiến làm Giám đốc phụ trách truyền thông, marketing; bị cáo Nguyễn Thị Bích Phương phụ trách bán hàng.

Thực hiện chỉ đạo của Hoàng Quang Thịnh cùng hai Phó Tổng Giám đốc Nguyễn Văn Minh và La Khắc Minh, ngày 7/5/2020, Trần Xuân Chiến thành lập Công ty Alama Việt Nam để đăng ký nhãn hàng và kinh doanh thực phẩm chức năng, trong đó có sản phẩm dinh dưỡng HIUP 27.

Sau khi Nhà máy Nature Made đi vào hoạt động, sản phẩm HIUP 27 được đưa về đây sản xuất theo hợp đồng gia công. Đến tháng 9/2024, Chiến và Phương được thông báo sản phẩm HIUP 27 không đạt chỉ tiêu chất lượng và bị coi là hàng giả.

Tuy nhiên, theo cáo trạng, dù biết sản phẩm không đạt chất lượng, để tránh gián đoạn hoạt động kinh doanh, Chiến và Phương vẫn tiếp tục đặt 6 đơn hàng gia công với tổng số 860.688 lon, trị giá hơn 108 tỷ đồng (giá xuất xưởng).

Số sữa này sau đó được bán ra thị trường với giá trung bình hơn 547.000 đồng/lon, mang về gần 471 tỷ đồng doanh thu, thu lợi 160 tỷ đồng. Trong đó, Trần Xuân Chiến hưởng lợi hơn 21 tỷ đồng, Nguyễn Thị Bích Phương hưởng lợi hơn 16 tỷ đồng.

Bị cáo khẳng định sữa “không độc hại”

Tại tòa, bị cáo Hoàng Quang Thịnh thừa nhận nội dung cáo trạng, đồng thời khai bản thân quản lý chung, chủ yếu phụ trách tài chính, không trực tiếp theo dõi hoạt động sản xuất tại Nature Made.

Theo bị cáo Thịnh, khoảng tháng 9/2024, khi nhận được thông tin sản phẩm không đạt chất lượng, bị cáo rất bất ngờ và cho rằng những người làm việc tại nhà máy đều có chuyên môn. Sau đó, Thịnh cho biết đã chỉ đạo dừng sản xuất các sản phẩm không đạt chuẩn, song thừa nhận có thể vẫn phát sinh thêm một số đơn hàng.

Bị cáo Thịnh khẳng định không có chủ trương giảm chất lượng để tăng lợi nhuận, đồng thời cho rằng “sản phẩm sữa HIUP không đạt 70% chất lượng như công bố chứ không có thành phần gây độc hại”, và gia đình bị cáo cũng sử dụng sản phẩm này.

Theo kết luận giám định, 26 sản phẩm do hệ thống Z Holding sản xuất bị xác định là hàng giả, với doanh thu hơn 2.436 tỷ đồng, thu lợi bất chính gần 150 tỷ đồng. Tổng doanh thu từ hoạt động sản xuất, buôn bán của các công ty trong hệ thống Z Holding lên tới hơn 6.695 tỷ đồng.

Ngoài ra, bị cáo Phạm Duy Tân còn bị cáo buộc sử dụng phiếu kiểm nghiệm an toàn thực phẩm giả của một số đơn vị để hoàn thiện hồ sơ công bố sản phẩm, tạo niềm tin cho khách hàng.

Ngày 6/1, phiên tòa tiếp tục với phần xét hỏi của đại diện Viện Kiểm sát và các luật sư bào chữa.

Thiên Trường