Xăng dầu cuối năm: Nguồn cung được đặt lên trước, giá tăng tính thị trường

Chủ động nguồn hàng trước biến động quốc tế

Tại họp báo thường kỳ quý III/2026 của Bộ Công Thương, lãnh đạo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết, diễn biến phức tạp tại Trung Đông và giá dầu thế giới tăng trong tháng 9 đang đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác bảo đảm nguồn cung năng lượng.

Trước tình hình này, Bộ Công Thương đã xây dựng các phương án ứng phó, theo dõi sát tình hình nhập khẩu, sản xuất và tồn kho của doanh nghiệp. Đến nay, nguồn cung xăng dầu trong nước vẫn được duy trì, tồn kho tại các nhà máy được đánh giá ở mức cao.

Theo cân đối của Bộ Công Thương, tổng nguồn từ nay đến cuối năm về cơ bản đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh. Các doanh nghiệp được yêu cầu bám sát kế hoạch tổng nguồn, đồng thời cơ quan quản lý tiếp tục theo dõi diễn biến giá dầu và các tuyến vận tải quốc tế để kịp thời có phương án điều chỉnh.

Trong trường hợp thị trường thế giới biến động mạnh, các công cụ về giá, thuế, phí và dự trữ quốc gia sẽ được phối hợp linh hoạt nhằm hạn chế tác động đến thị trường trong nước.

Định hướng này cho thấy bài toán xăng dầu cuối năm không chỉ nằm ở giá bán mà trước hết là khả năng duy trì dòng cung liên tục. Việc đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, theo dõi tồn kho và chủ động phương án ứng phó được xem là yếu tố quan trọng để hạn chế nguy cơ đứt gãy nguồn hàng khi thị trường quốc tế có biến động bất thường.

Doanh nghiệp chủ động giá, nhưng phải giải trình

Song song với bảo đảm nguồn cung, Bộ Công Thương đang hoàn thiện dự thảo cơ chế quản lý kinh doanh xăng dầu theo hướng tăng vai trò của thị trường.

Theo định hướng mới, doanh nghiệp được chủ động quyết định giá bán nhưng phải dựa trên công thức và các yếu tố hình thành giá do Nhà nước quy định. Khi điều chỉnh giá, doanh nghiệp phải kê khai công thức tính, các yếu tố cấu thành và giải trình nguyên nhân biến động với cơ quan quản lý.

Một điểm đáng chú ý là hệ thống cơ sở dữ liệu về giá xăng dầu do Bộ Công Thương xây dựng sẽ được hoàn thiện để theo dõi diễn biến giá trên phạm vi cả nước. Hệ thống có thể hỗ trợ nhận diện những biến động bất thường, qua đó tăng khả năng giám sát của cơ quan quản lý.

Cơ chế mới cũng đặt yêu cầu cao hơn đối với thương nhân đầu mối. Dự thảo nâng mức tổng nguồn tối thiểu lên 300.000 m³/năm nhằm tái cơ cấu hệ thống đầu mối và nâng năng lực của doanh nghiệp tham gia thị trường. Theo cơ quan soạn thảo, hơn một nửa số thương nhân đầu mối hiện nay có khả năng đáp ứng ngưỡng này.

Ở khâu phân phối, dự thảo định hướng giảm tầng nấc trung gian, đồng thời cho phép thương nhân phân phối hoạt động độc lập được quyền quyết định giá nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Với những điều chỉnh này, cơ chế kinh doanh xăng dầu đang được định hướng theo nguyên tắc doanh nghiệp chủ động hơn trong quyết định giá, nhưng phải chịu trách nhiệm về tính minh bạch và căn cứ của mức giá đưa ra.

Trong những tháng cuối năm, Bộ Công Thương tiếp tục theo dõi sát giá dầu, vận tải quốc tế, đa dạng hóa nguồn nhập khẩu và phối hợp các công cụ điều hành. Mục tiêu xuyên suốt là giữ nguồn cung ổn định, hạn chế tác động từ bên ngoài và từng bước đưa thị trường xăng dầu vận hành sát hơn với tín hiệu thị trường.

Nam Sơn (t/h)