Xe điện bùng nổ toàn cầu: 23 triệu xe sắp bán ra, cuộc chiến mới giữa Trung Quốc và phương Tây

Doanh số xe điện tăng tốc trên toàn cầu

Làn sóng điện hóa giao thông đang diễn ra nhanh hơn dự báo của nhiều tổ chức nghiên cứu quốc tế. Theo dữ liệu từ Benchmark Mineral Intelligence (BMI), doanh số xe điện và xe hybrid sạc điện toàn cầu trong tháng 4/2026 đạt khoảng 1,6 triệu xe, tăng 6% so với cùng kỳ năm trước. Đây là tháng thứ hai liên tiếp thị trường ghi nhận tăng trưởng tích cực, cho thấy xu hướng chuyển dịch từ xe sử dụng động cơ đốt trong sang phương tiện chạy điện ngày càng rõ nét.

Một trong những yếu tố thúc đẩy nhu cầu xe điện là biến động trên thị trường năng lượng thế giới. Xung đột quân sự tại Trung Đông khiến giá dầu liên tục biến động, làm gia tăng lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung nhiên liệu. Trong bối cảnh đó, xe điện không chỉ được xem là giải pháp giảm phát thải mà còn trở thành lựa chọn kinh tế hơn đối với người tiêu dùng.

Tại châu Âu, doanh số xe điện trong quý I/2026 tăng tới 42% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, Đức – quốc gia được xem là trung tâm của ngành công nghiệp ô tô truyền thống – lần đầu tiên ghi nhận số lượng xe điện đăng ký mới vượt xe chạy xăng trong một tháng.

Theo báo cáo Triển vọng xe điện toàn cầu 2026 của Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA), doanh số xe điện năm nay có thể đạt khoảng 23 triệu chiếc, tương đương gần 30% tổng doanh số ô tô mới trên toàn cầu. Trước đó, năm 2025 đã ghi nhận hơn 20 triệu xe điện được bán ra, tăng khoảng 20% so với năm 2024 và đánh dấu năm thứ năm liên tiếp tăng trưởng mạnh.

Điều đáng chú ý là đà tăng trưởng không còn giới hạn ở một số thị trường lớn. Theo IEA, gần 90 quốc gia ghi nhận doanh số xe điện tăng trong quý đầu năm nay, trong khi khoảng 30 quốc gia thiết lập kỷ lục doanh số theo tháng. Điều này cho thấy xe điện đang dần trở thành xu hướng toàn cầu thay vì chỉ là hiện tượng mang tính khu vực.

Trung Quốc dẫn đầu cuộc chơi, Đông Nam Á nổi lên thành điểm nóng đầu tư

Trong bức tranh tăng trưởng của ngành xe điện, Trung Quốc tiếp tục giữ vị thế trung tâm. Quốc gia này hiện chiếm hơn một nửa sản lượng xe điện toàn cầu và dự kiến khoảng 60% số xe bán ra trong năm nay sẽ là xe điện hoặc xe hybrid sạc ngoài.

Các thương hiệu như BYD, Geely, Xpeng, Nio hay Xiaomi đang liên tục mở rộng thị phần và đẩy mạnh chiến lược quốc tế hóa. Không chỉ dẫn đầu về sản lượng, Trung Quốc còn sở hữu hệ sinh thái xe điện gần như hoàn chỉnh, từ khai thác khoáng sản, sản xuất pin đến lắp ráp xe thành phẩm.

Trong khi đó, Đông Nam Á đang nổi lên như một trung tâm tăng trưởng mới của ngành công nghiệp xe điện. Theo Counterpoint Research, doanh số xe điện trong khu vực có thể tăng từ 30-40% trong năm 2026. Thái Lan và Indonesia đang cạnh tranh quyết liệt để trở thành cứ điểm sản xuất xe điện mới của khu vực thông qua hàng loạt chính sách ưu đãi đầu tư và phát triển chuỗi cung ứng pin.

Tại châu Âu, quá trình điện hóa đã trở thành một ưu tiên chiến lược. Liên minh châu Âu cùng các nước thuộc Khu vực Kinh tế châu Âu và Thụy Sĩ đã cam kết gần 200 tỷ euro đầu tư vào hệ sinh thái xe điện, bao gồm sản xuất pin, xây dựng nhà máy và mở rộng mạng lưới trạm sạc. Đây được xem là một trong những chương trình đầu tư công nghiệp lớn nhất của châu lục trong nhiều thập niên qua.

Cuộc cạnh tranh mới không còn nằm ở động cơ mà ở pin, AI và dữ liệu

Sự bùng nổ của xe điện đang làm thay đổi hoàn toàn cấu trúc cạnh tranh trong ngành ô tô toàn cầu. Nếu thế kỷ XX là cuộc đua về động cơ đốt trong thì thế kỷ XXI đang chứng kiến cuộc cạnh tranh khốc liệt về pin, phần mềm, trí tuệ nhân tạo và chuỗi cung ứng nguyên liệu.

Lợi thế lớn nhất của Trung Quốc hiện nay nằm ở khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng. Quốc gia này đang nắm giữ phần lớn hoạt động tinh chế đất hiếm và sản xuất pin lithium-ion trên thế giới, tạo ra ưu thế vượt trội về chi phí sản xuất cũng như khả năng bảo đảm nguồn cung.

Nhờ đó, các thương hiệu như BYD, SAIC Motor, Geely hay Chery đang gia tăng hiện diện tại thị trường châu Âu. Theo BMI, xe điện và xe hybrid sạc điện sản xuất tại Trung Quốc hiện chiếm khoảng 22% doanh số xe điện tại châu Âu trong bốn tháng đầu năm 2026, tăng từ mức 19% cùng kỳ năm trước.

Không còn cạnh tranh đơn thuần bằng giá bán thấp, nhiều mẫu xe điện Trung Quốc hiện được đánh giá cao về thiết kế, công nghệ hỗ trợ lái và khả năng tích hợp trí tuệ nhân tạo. Một số dòng xe thậm chí được nhận định có thể cạnh tranh trực tiếp với các thương hiệu phương Tây ở phân khúc cao cấp.

Sức ép này buộc các hãng xe truyền thống như Volkswagen, BMW, Mercedes-Benz hay Renault phải đẩy nhanh chiến lược điện hóa. Ferrari vừa chính thức gia nhập cuộc chơi với mẫu siêu xe điện đầu tiên mang tên Luce, trong khi Porsche ra mắt Cayenne Electric. BMW, Audi và Mercedes-Benz cũng đồng loạt giới thiệu các nền tảng xe điện thế hệ mới, cho thấy điện hóa đã trở thành chiến lược sống còn của ngành công nghiệp ô tô.

Cuộc đua xe điện bước sang giai đoạn sàng lọc

Bên cạnh các hãng xe truyền thống, những tập đoàn công nghệ như Xiaomi hay Huawei đang tham gia sâu vào thị trường, biến ô tô thành một “thiết bị thông minh di động” mới. Trong tương lai, giá trị của một chiếc xe có thể được quyết định nhiều hơn bởi phần mềm, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo thay vì chỉ bởi động cơ hay khung gầm.

Tuy nhiên, sự phát triển nóng của thị trường cũng kéo theo không ít thách thức. Việc phụ thuộc lớn vào Trung Quốc trong chuỗi cung ứng pin và khoáng sản chiến lược đang khiến nhiều nền kinh tế lo ngại. Đây là lý do Mỹ, Liên minh châu Âu và nhiều quốc gia khác đang đẩy mạnh xây dựng các chuỗi cung ứng độc lập nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu bên ngoài.

Áp lực cạnh tranh về giá cũng đang làm thu hẹp biên lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp. Ngay cả những hãng xe tăng trưởng nhanh cũng phải đối mặt với chi phí nghiên cứu, phát triển và đầu tư công nghệ ngày càng lớn.

Những diễn biến này cho thấy ngành xe điện đang bước vào giai đoạn sàng lọc mạnh mẽ. Dù vậy, với xu hướng giảm phát thải, mục tiêu phát thải ròng bằng "0" của nhiều quốc gia cùng nhu cầu tiết kiệm chi phí vận hành ngày càng tăng, xe điện được đánh giá sẽ tiếp tục là hướng đi chiến lược của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu trong nhiều năm tới.

Phương Thảo (t/h)