Xe Trung Quốc tăng tốc toàn cầu, cục diện ngành ô tô đứng trước bước ngoặt

Ngành ô tô toàn cầu bước vào giai đoạn tái cấu trúc

Chỉ trong vài năm gần đây, các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đã nổi lên như một lực lượng mới có khả năng làm thay đổi sâu sắc cục diện ngành ô tô thế giới. Không dừng lại ở việc xuất khẩu, các hãng xe Trung Quốc đang đẩy mạnh chiến lược đầu tư nhà máy, nội địa hóa sản xuất và xây dựng mạng lưới phân phối tại nhiều thị trường lớn.

Theo các dự báo quốc tế, nếu duy trì được tốc độ tăng trưởng hiện tại, các thương hiệu Trung Quốc có thể kiểm soát tới khoảng 1/3 thị trường ô tô toàn cầu trong vòng 5 năm tới. Diễn biến này được đánh giá mang tính cấu trúc dài hạn, thay vì chỉ là một làn sóng ngắn hạn.

Phân tích của UBS cho thấy, dù thị trường ô tô nội địa Trung Quốc vẫn tiếp tục tăng trưởng, nhưng động lực chính trong giai đoạn tới đến từ các thị trường quốc tế. Hiện doanh số ngoài Trung Quốc chiếm khoảng 20% tổng doanh số của các hãng xe nước này và trong một số trường hợp mang lại tới 50% lợi nhuận.

Mở rộng ra nước ngoài trở thành trụ cột tăng trưởng

Theo UBS, dự báo về đà vươn lên của xe Trung Quốc gần như không thay đổi so với hai năm trước, bất chấp những biến động gần đây của thị trường xe điện toàn cầu. Trong khi các hãng xe truyền thống tại châu Âu và Mỹ bắt đầu xem xét lại chiến lược xe điện do lo ngại lợi nhuận và nhu cầu suy yếu, các nhà sản xuất Trung Quốc vẫn kiên định với kế hoạch mở rộng.

Ông Paul Gong, Trưởng bộ phận phân tích xe điện Trung Quốc của UBS, nhận định tốc độ phổ cập xe điện tại châu Âu chậm hơn kỳ vọng cùng các chính sách thuế quan mang tính bảo hộ là những lực cản ngắn hạn. Tuy nhiên, những tín hiệu gần đây cho thấy thị trường đang dần điều chỉnh và bù đắp trở lại.

Theo South China Morning Post, các khoản đầu tư dài hạn của Trung Quốc vào xe điện, tích hợp chuỗi giá trị theo chiều dọc và phát triển chuỗi cung ứng khép kín đang phát huy hiệu quả. Điều này giúp các hãng xe Trung Quốc vừa kiểm soát tốt chi phí, vừa có khả năng mở rộng sản xuất nhanh và linh hoạt trước biến động thị trường.

Lợi thế về tốc độ và chi phí

Ông Frank Diana, đối tác điều hành tại Tata Consultancy Services, cho rằng lợi thế lớn nhất của Trung Quốc không chỉ nằm ở quy mô sản xuất, mà còn ở tốc độ học hỏi và triển khai.

Theo dự báo của UBS, sự trỗi dậy của các hãng xe Trung Quốc sẽ làm suy giảm vị thế thống trị của các nhà sản xuất truyền thống. Volkswagen và Toyota hiện đang nắm khoảng 81% thị phần ở các phân khúc chủ chốt, nhưng con số này có thể giảm xuống còn 58% vào năm 2030. Trong khi đó, thị phần toàn cầu của Tesla được dự báo tăng từ khoảng 2% hiện nay lên 8% trong cùng giai đoạn.

Một trong những yếu tố then chốt giúp xe Trung Quốc tăng tốc toàn cầu là chiến lược nội địa hóa sản xuất. Tại Đông Nam Á và Nam Mỹ, nhiều hãng Trung Quốc đã xây dựng hoặc vận hành các nhà máy lắp ráp nhằm giảm chi phí logistics, né rào cản thuế quan và tiếp cận gần hơn với người tiêu dùng bản địa. Tại châu Âu, các dự án đầu tư quy mô lớn cũng đang được triển khai để phục vụ thị trường khu vực.

Cuộc đua lan sang Ấn Độ

Không chỉ Trung Quốc, Ấn Độ cũng được dự báo sẽ trở thành một điểm nóng mới của ngành ô tô trong thập kỷ tới. Các hãng xe nội địa như Tata và Mahindra đang chuẩn bị mở rộng thị phần trong nước và hướng tới xuất khẩu.

Tuy nhiên, họ phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các thương hiệu có yếu tố Trung Quốc. BYD đã hiện diện tại Ấn Độ, trong khi nhiều hãng khác đang lên kế hoạch gia nhập thị trường này.

Theo các nhà phân tích, lợi thế đầu tư sớm giúp Trung Quốc đi trước một bước trong cuộc đua xe điện. Chuỗi cung ứng xe điện toàn cầu hiện do các doanh nghiệp Trung Quốc chi phối, từ pin, linh kiện đến thiết bị điện tử, khiến các thị trường mới nổi khó có thể tách rời nguồn cung từ Trung Quốc trong ngắn hạn.

Ngành ô tô hướng tới giai đoạn hợp nhất

Theo ông Frank Diana, ngành ô tô toàn cầu đang tiến dần tới giai đoạn hợp nhất khi thị trường xe điện trưởng thành. Trong tương lai, chỉ còn khoảng 10–15 “nhạc trưởng” toàn cầu, bao gồm các nhà sản xuất ô tô lớn và các tập đoàn công nghệ, có thể tồn tại và chi phối thị trường.

Trong bối cảnh đó, việc xe Trung Quốc tăng tốc toàn cầu không chỉ làm thay đổi tương quan cạnh tranh, mà còn đặt nền móng cho một trật tự mới của ngành ô tô thế giới trong thập kỷ tới.

PV