Xuất khẩu chả cá, surimi phục hồi mạnh: Trung Quốc tăng mua, ngành thủy sản vẫn đối mặt nhiều sức ép

Xuất khẩu chả cá, surimi tăng tốc sau nhiều tháng giảm sâu

Theo số liệu của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch xuất khẩu chả cá và surimi trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt 148 triệu USD, giảm 2% so với cùng kỳ năm trước.

Dù kết quả lũy kế vẫn thấp hơn năm 2025, nhưng diễn biến theo từng tháng cho thấy tín hiệu tích cực khi ngành hàng này đã thoát khỏi giai đoạn giảm sâu kéo dài từ đầu năm.

Trong giai đoạn từ tháng 2 đến tháng 5, kim ngạch xuất khẩu liên tục đi xuống. Tuy nhiên, mức giảm đã thu hẹp dần qua từng tháng trước khi bật tăng mạnh trở lại trong tháng 6.

Riêng tháng 6, xuất khẩu chả cá và surimi đạt khoảng 30 triệu USD, tăng 23% so với cùng kỳ năm ngoái, đánh dấu mức tăng trưởng cao nhất kể từ đầu năm.

Động lực phục hồi đến từ sự gia tăng nhu cầu tại nhiều thị trường trọng điểm. Trong tháng 6, xuất khẩu sang Hàn Quốc tăng 31%, Thái Lan tăng 45%, Nhật Bản tăng 25%, Trung Quốc tăng 17% và Lithuania tăng 23%.

Diễn biến này phản ánh nhu cầu tiêu thụ surimi trên thị trường quốc tế đang dần hồi phục sau thời gian người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu.

Trung Quốc tăng nhập khẩu, nhiều thị trường châu Á trở thành động lực

Xét theo quy mô thị trường, Hàn Quốc vẫn là khách hàng lớn nhất của chả cá và surimi Việt Nam với gần 34 triệu USD trong nửa đầu năm, chiếm khoảng 23% tổng kim ngạch. Tuy nhiên, xuất khẩu sang thị trường này vẫn giảm 12% so với cùng kỳ.

Thái Lan đứng ngay sau với gần 34 triệu USD, giảm nhẹ 1%.

Dù hai thị trường này vẫn chiếm gần một nửa tổng kim ngạch xuất khẩu, động lực tăng trưởng lại đến từ các thị trường khác.

Đáng chú ý, xuất khẩu sang Trung Quốc đạt khoảng 23 triệu USD, tăng 12%; Nhật Bản đạt 16 triệu USD, tăng 10%; Malaysia đạt gần 7 triệu USD, tăng gần 50%; Đài Loan (Trung Quốc) tăng 28%.

Tại các thị trường phương Tây, xuất khẩu sang Liên minh châu Âu (EU) đạt gần 12 triệu USD, tăng 1%, trong khi Mỹ đạt gần 6 triệu USD, tăng 3%.

Theo VASEP, nhu cầu đối với surimi đang phục hồi nhờ xu hướng tiêu dùng thực phẩm chế biến sẵn, giàu protein nhưng có giá thành hợp lý.

Đây là nhóm sản phẩm có chi phí cạnh tranh, dễ bảo quản, thuận tiện chế biến và phù hợp với xu hướng tiêu dùng hiện đại.

Tại Mỹ, các sản phẩm chế biến từ surimi như thanh cua vẫn duy trì sức tiêu thụ ổn định nhờ giá bán hợp lý và tính tiện lợi. Trong khi đó, người tiêu dùng châu Âu ngày càng ưa chuộng các sản phẩm đóng gói nhỏ, phù hợp với nhu cầu tiêu dùng nhanh và hạn chế lãng phí thực phẩm.

Nửa cuối năm đối mặt sức ép từ thuế Mỹ và cạnh tranh khu vực

Dù tín hiệu phục hồi đã xuất hiện, VASEP cho rằng hoạt động xuất khẩu chả cá và surimi trong những tháng cuối năm vẫn sẽ đối mặt nhiều thách thức.

Đáng chú ý, việc Mỹ áp dụng mức thuế bổ sung 12,5% đối với hàng hóa Việt Nam có thể ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu tại thị trường này.

Bên cạnh đó, các quốc gia sản xuất surimi lớn như Thái Lan, Indonesia và Trung Quốc đang tăng mạnh năng lực chế biến, tạo áp lực cạnh tranh ngày càng lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam.

Không chỉ vậy, thị trường EU tiếp tục siết chặt các quy định về truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững và khai thác thủy sản có trách nhiệm, buộc doanh nghiệp phải đầu tư nhiều hơn vào hệ thống quản lý chất lượng nếu muốn duy trì thị phần.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, lợi thế của doanh nghiệp Việt Nam sẽ không chỉ nằm ở giá bán mà còn phụ thuộc vào khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, nâng cao chất lượng sản phẩm và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.

Triển vọng dài hạn vẫn tích cực nhờ nhu cầu thực phẩm giàu protein

Mặc dù còn nhiều khó khăn trong ngắn hạn, triển vọng của ngành surimi toàn cầu vẫn được đánh giá tích cực.

Nhiều tổ chức nghiên cứu thị trường dự báo quy mô thị trường surimi sẽ duy trì tốc độ tăng trưởng kép khoảng 9% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2033.

Động lực tăng trưởng đến từ xu hướng tiêu dùng thực phẩm tiện lợi, giàu protein và có giá thành hợp lý tại nhiều quốc gia.

Khu vực châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục giữ vai trò trung tâm tiêu thụ surimi toàn cầu. Trong đó, Nhật Bản vẫn là trung tâm chế biến lớn nhất, còn Trung Quốc được đánh giá là thị trường có tốc độ tăng trưởng nhu cầu nhanh nhờ quy mô dân số lớn và mức tiêu thụ thực phẩm chế biến ngày càng tăng.

Trong khi đó, tại Bắc Mỹ và châu Âu, xu hướng sử dụng nguồn protein thay thế cùng sự phát triển của hệ thống bán lẻ hiện đại được kỳ vọng sẽ tiếp tục tạo dư địa tăng trưởng cho ngành hàng này trong những năm tới.

Thảo Phương (t/h)