Bình Điền đưa khoa học từ phòng thí nghiệm ra đồng ruộng, mở hướng tăng trưởng xanh

Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền vừa tổ chức kỷ niệm 30 năm thành lập Hội đồng Khoa học, đánh dấu chặng đường hợp tác giữa doanh nghiệp với đội ngũ chuyên gia trong các lĩnh vực thổ nhưỡng, nông hóa, dinh dưỡng cây trồng, bảo vệ thực vật, công nghệ vi sinh và khuyến nông.

Từ một thiết chế tư vấn chuyên môn được hình thành năm 1996, Hội đồng Khoa học từng bước tham gia sâu vào hoạt động nghiên cứu sản phẩm, xây dựng quy trình canh tác và chuyển giao kiến thức cho nông dân. Đây cũng là nền tảng để Bình Điền định hình hướng phát triển mới, gắn hiệu quả kinh doanh với yêu cầu giảm chi phí đầu vào, bảo vệ đất và nâng cao giá trị nông sản.

Đưa khoa học từ phòng nghiên cứu ra đồng ruộng

Tư duy phát triển dựa trên khoa học được Bình Điền đặt ra từ những năm đầu tiếp quản Xí nghiệp Phân bón Bình Điền II. Năm 1989, cơ sở sản xuất khi đó còn vận hành bằng thiết bị thủ công, sản phẩm chủ yếu là các loại phân hỗn hợp có hàm lượng dinh dưỡng thấp, ít khác biệt trên thị trường.

Từ yêu cầu nâng chất lượng sản phẩm, lãnh đạo doanh nghiệp bắt đầu kết nối với các nhà khoa học đầu ngành. Năm 1992, một số chuyên gia về đất và phân bón được mời tham gia cố vấn; đến tháng 9/1996, Hội đồng Cố vấn Khoa học Kỹ thuật chính thức được thành lập.

Qua các thế hệ do GS.TS Vũ Cao Thái, GS.TS Mai Văn Quyền và PGS.TS Nguyễn Văn Bộ phụ trách, Hội đồng trở thành cầu nối giữa Bình Điền với các viện nghiên cứu, trường đại học, cơ quan quản lý và hệ thống khuyến nông. Năm 2016, tổ chức này được đổi tên thành Hội đồng Khoa học Kỹ thuật và tiếp tục mở rộng thành phần chuyên môn.

Hoạt động tư vấn khoa học đã góp phần đưa sản phẩm của Bình Điền từ các công thức NPK phổ thông sang những dòng phân bón có hàm lượng dinh dưỡng cao, bổ sung trung, vi lượng và được thiết kế cho từng loại cây trồng, vùng đất. Nhiều dòng phân bón chuyên dùng cho lúa, cà phê, cây ăn trái, đất chua phèn và đất suy giảm dinh dưỡng lần lượt được nghiên cứu, khảo nghiệm trước khi thương mại hóa.

Các hoạt chất giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đạm, cải thiện khả năng hấp thu lân cùng những chủng vi sinh có khả năng hạn chế thất thoát dinh dưỡng cũng được đưa vào sản phẩm. Những năm gần đây, Bình Điền phát triển thêm các dòng phân bón sinh học hướng tới cải tạo đất, giảm lượng phân hóa học và hạn chế phát thải khí nhà kính.

PGS.TS Nguyễn Văn Bộ, Chủ tịch Hội đồng Khoa học Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền cho rằng, giá trị nổi bật của mô hình này nằm ở việc khoa học không dừng lại ở tư vấn hay phòng thí nghiệm, mà được kiểm chứng trực tiếp trên đồng ruộng, đánh giá đồng thời bằng hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Bộ, sự liên kết giữa nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân đã giúp các kết quả nghiên cứu được chuyển hóa thành sản phẩm, quy trình canh tác trước khi phổ biến rộng rãi. “Ba mươi năm qua, Bình Điền đã chứng minh rằng khoa học không đứng bên ngoài doanh nghiệp, mà phải đi vào sản phẩm, vào sản xuất và tạo ra giá trị gia tăng”, ông nhấn mạnh.

Cách tiếp cận này được thể hiện qua Chương trình Canh tác lúa thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu triển khai tại 13 tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long. Theo kết quả doanh nghiệp công bố, các mô hình giúp giảm 20-30% lượng phân bón hóa học, giảm 30-50% lượng giống gieo sạ và tăng lợi nhuận từ 2,5-4,5 triệu đồng/ha.

Tại Tây Nguyên, Chương trình Canh tác cà phê thông minh tập trung quản lý dinh dưỡng dựa trên sức khỏe đất, sử dụng hợp lý vật tư đầu vào và nâng khả năng thích ứng của vườn cây trước biến đổi khí hậu. Các quy trình canh tác này cũng đã được chuyển giao tại Campuchia, Lào và bước đầu mở rộng sang một số thị trường khu vực.

Bình Điền hiện tham gia cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia triển khai Đề án phát triển bền vững một triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh tại Đồng bằng sông Cửu Long. Trọng tâm là sử dụng phân bón tiết kiệm, quản lý rơm rạ theo hướng tuần hoàn, cải thiện sức khỏe đất và giảm phát thải trong quá trình sản xuất.

Chuyển từ cung ứng phân bón sang giải pháp canh tác tổng thể

Bước vào giai đoạn 2026-2030, Bình Điền xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và dữ liệu sẽ giữ vai trò trực tiếp trong việc tạo ra không gian tăng trưởng mới. Định hướng này xuất phát từ yêu cầu sản xuất nông nghiệp phải đồng thời giải quyết nhiều bài toán: giảm chi phí, nâng năng suất, phục hồi đất, thích ứng khí hậu, kiểm soát phát thải và đáp ứng tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Bộ, mục tiêu tăng trưởng cao không thể chỉ dựa vào mở rộng công suất hoặc khai thác những thị trường truyền thống. Doanh nghiệp cần đổi mới công nghệ, đa dạng hóa sản phẩm, phát triển giải pháp tích hợp và chủ động tìm kiếm các thị trường mới.

“Hội đồng Khoa học Kỹ thuật sẽ phải chuyển từ vai trò tư vấn, đồng hành sang một thiết chế tri thức cùng doanh nghiệp kiến tạo sản phẩm mới, công nghệ mới, giải pháp mới và thị trường mới”, PGS.TS Nguyễn Văn Bộ nêu định hướng.

Cụ thể hóa mục tiêu này, Bình Điền tiếp tục phối hợp với Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Viện Cây ăn quả miền Nam và Hội Làm vườn Việt Nam triển khai mô hình canh tác thông minh trên sầu riêng, thanh long, xoài. Doanh nghiệp cũng hợp tác với ngành nông nghiệp tỉnh Đồng Nai và Câu lạc bộ Doanh nông Việt Nam để phát triển bền vững chuỗi giá trị bưởi của địa phương.

Trong lĩnh vực lúa gạo, Bình Điền phối hợp với Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia và Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam thúc đẩy ứng dụng công nghệ sinh học, số hóa sản xuất và tăng cường sức khỏe đất, gắn với mục tiêu của Đề án một triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Một hướng nghiên cứu khác là hợp tác với Công ty Công nghệ Sinh học BioSpring tuyển chọn và ứng dụng vi sinh vật có khả năng hạ phèn, hạn chế ngộ độc hữu cơ và giảm phát thải khí nhà kính. Kết quả nghiên cứu dự kiến được tích hợp vào các dòng phân bón Đầu Trâu nhằm tiết kiệm phân bón hóa học và cải thiện chất lượng đất.

Ông Ngô Văn Đông, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền cho biết, doanh nghiệp nhất quán với phương châm đặt người nông dân ở vị trí trung tâm, lấy khoa học kỹ thuật làm nền tảng và hiệu quả canh tác làm thước đo.

Theo ông Ngô Văn Đông, ngay từ giai đoạn đầu, Bình Điền đã xác định không chỉ bán phân bón mà phải cung cấp cả giải pháp canh tác. Hàng nghìn mô hình thực nghiệm, hội nghị đầu bờ cùng các chương trình canh tác thông minh đã được triển khai để kiểm chứng hiệu quả sản phẩm trước khi đưa ra thị trường.

“Trong mỗi sản phẩm, mỗi giải pháp đưa đến với bà con nông dân phải có hàm lượng trí tuệ ngày càng cao hơn”, ông Ngô Văn Đông khẳng định, đồng thời cho biết Bình Điền sẽ tiếp tục hợp tác với các viện, trường và nhà khoa học để nghiên cứu vật liệu, công nghệ mới, giúp nông dân giảm chi phí, giảm phát thải và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Dịp này, Hội đồng Khoa học Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền được Hiệp hội Phân bón Việt Nam trao bằng khen vì những đóng góp cho sự phát triển của ngành phân bón giai đoạn 2020-2025 và nhận giấy khen của Tập đoàn Hóa chất Việt Nam.

Sau 30 năm, vai trò của Hội đồng Khoa học đang được đặt trong yêu cầu mới: không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp cải tiến phân bón, mà còn tham gia giải quyết những vấn đề dài hạn của nông nghiệp. Sự chuyển dịch từ sản phẩm đơn lẻ sang hệ sinh thái giải pháp canh tác được kỳ vọng giúp Bình Điền gia tăng năng lực cạnh tranh, đồng thời tạo thêm giá trị cho nông dân trong quá trình chuyển đổi sang sản xuất xanh và phát thải thấp.

P.V