Cửa khẩu Móng Cái – Đông Hưng được phê duyệt thí điểm mô hình cửa khẩu thông minh

Chính phủ vừa ban hành quyết định phê duyệt Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tại cặp cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Việt Nam) – Đông Hưng (Trung Quốc). Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hiện đại hóa hoạt động cửa khẩu, thúc đẩy xuất nhập khẩu, thương mại, dịch vụ và du lịch, đồng thời nâng cao vai trò của khu vực biên giới trong phát triển kinh tế vùng và hội nhập quốc tế.

Mục tiêu tổng quát của Đề án là xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái nói riêng và tỉnh Quảng Ninh nói chung sớm trở thành một trong những trung tâm, đầu mối xuất nhập khẩu, thương mại, dịch vụ và kinh tế cửa khẩu trọng điểm của vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc. Đồng thời, khu vực này sẽ là cửa ngõ quan trọng trong hoạt động thông thương hàng hóa giữa các nước ASEAN với thị trường Trung Quốc và các thị trường khác.

Theo Đề án, cửa khẩu quốc tế Móng Cái sẽ được phát triển theo mô hình “cửa khẩu kiểu mẫu, cửa khẩu thông minh, cửa khẩu tiên tiến”, dựa trên việc ứng dụng khoa học, công nghệ hiện đại. Hệ thống giao thông đường bộ tại cửa khẩu được định hướng kết nối đồng bộ với cảng biển và sân bay, tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa, hành khách và phát triển chuỗi logistics.

Một trong những mục tiêu cụ thể được đặt ra là nâng cao năng lực và hiệu suất thông quan, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính, giảm thời gian chờ đợi của phương tiện, hàng hóa và hành khách. Theo đó, thời gian thông quan dự kiến được rút ngắn còn khoảng 4–6 giờ; chi phí thông quan, bến bãi, vận chuyển và các dịch vụ tại cửa khẩu hai bên phấn đấu giảm khoảng 30–40%.

Đề án cũng hướng tới việc đẩy mạnh cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh theo hướng thông thoáng, công khai, minh bạch, tạo lập môi trường cạnh tranh công bằng, bình đẳng. Qua đó, góp phần ổn định và nâng cao đời sống của người dân khu vực biên giới, đồng thời bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, chủ quyền biên giới quốc gia và an ninh mạng.

Về lâu dài, mục tiêu đến năm 2030 là nâng cao năng lực thông quan tại cửa khẩu quốc tế Móng Cái lên khoảng ba lần so với thời điểm hiện nay, bảo đảm dòng chảy hàng hóa thông suốt, hạn chế nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng trong trường hợp xảy ra thiên tai, dịch bệnh hoặc các yếu tố bất thường khác.

Phạm vi của Đề án tập trung xây dựng mô hình cửa khẩu thông minh Móng Cái – Đông Hưng trên cơ sở ứng dụng công nghệ hiện đại cho hai khu vực chính. Cụ thể, luồng kiểm soát người xuất nhập cảnh được triển khai tại khu vực cầu Bắc Luân I; luồng kiểm soát phương tiện vận tải và hàng hóa xuất nhập khẩu được triển khai tại khu vực cầu Bắc Luân II. Mô hình này vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động qua lại biên giới, vừa cung cấp công cụ quản lý hiện đại cho các cơ quan chức năng.

Mô hình cửa khẩu thông minh được triển khai trong phạm vi tách biệt, khép kín và áp dụng thí điểm đối với một số nhóm mặt hàng cụ thể. Trong thời gian thí điểm, phương thức giao nhận hàng hóa truyền thống vẫn được duy trì song song nhằm bảo đảm hoạt động xuất nhập khẩu không bị gián đoạn.

Các mặt hàng được lựa chọn thực hiện thông quan theo mô hình cửa khẩu thông minh bao gồm: nông sản (rau, quả), thủy sản đông lạnh, hàng điện tử, linh kiện điện tử của Việt Nam; hàng điện tử, linh kiện điện tử xuất khẩu từ Trung Quốc, cùng một số mặt hàng khác nhằm bảo đảm mục tiêu và hiệu quả của Đề án.

Lộ trình triển khai được chia thành hai giai đoạn. Giai đoạn 1 trong năm 2026 tập trung vào khu vực cầu Bắc Luân I với việc triển khai luồng kiểm soát người xuất nhập cảnh trên cơ sở hạ tầng hiện có, phục vụ cư dân biên giới và hành khách, dự kiến hoàn thành trong quý I/2026. Tại cầu Bắc Luân II, sẽ xây dựng hạ tầng cửa khẩu thông minh, hình thành luồng chuyên dụng, lắp đặt thiết bị để xe tự hành không người lái IGV hoạt động 24/7, đồng thời xây dựng Trung tâm điều hành thông minh.

Giai đoạn 2, từ năm 2027 đến 2030, tiếp tục mở rộng không gian cửa khẩu tại cầu Bắc Luân I, tăng số luồng kiểm soát tự động. Tại cầu Bắc Luân II, mô hình cửa khẩu thông minh sẽ được triển khai đầy đủ, tăng số làn chuyên dụng, nâng cấp năng lực thông quan bằng xe tự hành IGV hoặc mô hình vận chuyển mono-rail tùy theo lưu lượng hàng hóa thực tế, đồng thời mở rộng đầu tư các công trình hạ tầng logistics, thương mại và hậu cần.

Thời gian thí điểm Đề án kéo dài đến hết ngày 31/12/2030.

PV