Đồng yen rơi xuống đáy 2 năm

Thị trường tài chính Nhật Bản đang chứng kiến một nghịch lý hiếm gặp khi đồng yen liên tục mất giá mạnh, trong khi chứng khoán nước này lại thăng hoa chưa từng có.

Trong phiên giao dịch ngày 18/6, đồng yen giảm xuống mức 160,80 yen đổi 1 USD, phá vỡ đáy cũ 160,72 yen/USD được thiết lập hồi tháng 4 và ghi nhận mức thấp nhất kể từ tháng 7/2024. Đây được xem là một cột mốc nhạy cảm bởi ngưỡng 160 yen/USD từ lâu đã được thị trường coi là "lằn ranh đỏ" có thể kích hoạt hành động can thiệp từ phía Chính phủ Nhật Bản.

Sự suy yếu kéo dài của đồng yen diễn ra trong bối cảnh đồng USD tiếp tục tăng giá mạnh trên thị trường quốc tế sau cuộc họp chính sách mới nhất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Việc Fed giữ nguyên lãi suất nhưng phát đi thông điệp cứng rắn về chính sách tiền tệ đã làm gia tăng kỳ vọng rằng lãi suất tại Mỹ có thể tiếp tục duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn dự kiến, thậm chí không loại trừ khả năng có thêm một đợt tăng lãi suất nếu áp lực lạm phát quay trở lại.

Đồng USD hưởng lợi mạnh mẽ từ kỳ vọng này, kéo theo áp lực giảm giá lên hàng loạt đồng tiền chủ chốt, trong đó yen Nhật là một trong những đồng tiền chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Trong khi thị trường ngoại hối rung lắc dữ dội, thị trường chứng khoán Nhật Bản lại chứng kiến một phiên giao dịch bùng nổ. Chỉ số Nikkei 225 lần đầu tiên trong lịch sử vượt ngưỡng 71.000 điểm và thiết lập mức cao kỷ lục mới tại 71.398,58 điểm.

Động lực chính đến từ nhóm cổ phiếu công nghệ và bán dẫn khi nhà đầu tư tiếp tục đổ tiền vào các doanh nghiệp hưởng lợi từ làn sóng phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu. Đồng yen suy yếu cũng giúp gia tăng lợi thế cạnh tranh cho các tập đoàn xuất khẩu lớn của Nhật Bản, qua đó hỗ trợ đà tăng của thị trường chứng khoán.

Diễn biến này đang đặt Chính phủ Nhật Bản vào thế khó. Một mặt, đồng yen yếu hỗ trợ xuất khẩu và thúc đẩy lợi nhuận doanh nghiệp. Mặt khác, sự mất giá quá nhanh của đồng nội tệ làm gia tăng chi phí nhập khẩu năng lượng, thực phẩm và nguyên vật liệu, từ đó gây áp lực lên lạm phát và đời sống người dân.

Phản ứng trước đà giảm sâu của đồng yen, Chánh Văn phòng Nội các Nhật Bản Minoru Kihara tuyên bố Chính phủ sẵn sàng thực hiện các biện pháp thích hợp vào bất cứ thời điểm nào nếu nhận thấy cần thiết để bảo đảm ổn định thị trường tài chính.

Tuy nhiên, giới đầu tư vẫn tỏ ra thận trọng bởi những tuyên bố tương tự từng được đưa ra trước các đợt can thiệp ngoại hối trong quá khứ. Điều này khiến thị trường hiện đặc biệt theo dõi từng biến động quanh ngưỡng 160 yen/USD.

Đáng chú ý, đồng yen vẫn tiếp tục suy yếu dù Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) vừa nâng lãi suất lên 1%, mức cao nhất kể từ năm 1995. Đây là một tín hiệu cho thấy các nhà đầu tư vẫn chưa tin rằng BoJ sẽ đủ quyết liệt để thu hẹp khoảng cách lãi suất quá lớn giữa Nhật Bản và Mỹ.

Theo khảo sát của Bloomberg, phần lớn chuyên gia kinh tế đều dự báo BoJ sẽ còn ít nhất một lần nâng lãi suất nữa trước khi năm 2026 kết thúc nhằm kiềm chế lạm phát và hỗ trợ tỷ giá.

Áp lực đối với Tokyo càng trở nên lớn hơn khi những nỗ lực can thiệp trước đó chưa mang lại hiệu quả lâu dài. Trong giai đoạn từ cuối tháng 4 đến cuối tháng 5, Nhật Bản đã chi khoảng 11.700 tỷ yen, tương đương hơn 93 tỷ USD, để hỗ trợ đồng nội tệ. Đây được xem là đợt can thiệp quy mô lớn nhất trong lịch sử nước này.

Nguồn tiền phục vụ hoạt động can thiệp chủ yếu được huy động thông qua việc bán các tài sản nước ngoài, bao gồm cả trái phiếu kho bạc Mỹ. Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn, đồng yen lại tiếp tục mất giá và quay trở lại vùng đáy.

Dù vậy, không phải tất cả chuyên gia đều cho rằng Nhật Bản cần can thiệp ngay lập tức. Các chiến lược gia của Tập đoàn Tài chính Fukuoka nhận định sự suy yếu hiện nay của đồng yen chủ yếu phản ánh sức mạnh vượt trội của đồng USD trên phạm vi toàn cầu hơn là sự yếu kém nội tại của kinh tế Nhật Bản.

Theo nhóm chuyên gia này, nếu so sánh với nhiều đồng tiền lớn khác trên thế giới, đồng yen vẫn duy trì vị thế tương đối ổn định. Vì vậy, việc tung ra các biện pháp can thiệp quy mô lớn ở thời điểm hiện tại có thể chưa thực sự cần thiết.

Trong ngắn hạn, diễn biến của đồng yen sẽ tiếp tục phụ thuộc nhiều vào chính sách lãi suất của Fed cũng như tốc độ bình thường hóa chính sách tiền tệ của BoJ. Nếu đồng USD tiếp tục duy trì sức mạnh và Fed chưa phát tín hiệu nới lỏng rõ ràng, áp lực lên đồng yen nhiều khả năng vẫn chưa chấm dứt, kéo theo nguy cơ Nhật Bản phải một lần nữa bước vào cuộc chiến bảo vệ đồng nội tệ.

Phương Thảo (t/h)