Giảm áp lực cho tín dụng ngân hàng bằng tái cấu trúc các kênh dẫn vốn

Nền kinh tế không thể phụ thuộc vào một kênh vốn duy nhất

Thị trường vốn được kỳ vọng trở thành nguồn cung vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế. Tuy nhiên, để giảm áp lực lên tín dụng ngân hàng, các chuyên gia cho rằng cần đồng thời hoàn thiện thể chế, đa dạng sản phẩm, hiện đại hóa hạ tầng giao dịch và phát triển mạnh lực lượng nhà đầu tư tổ chức.

Tại hội thảo "Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn" diễn ra ngày 15/7, tại Hà Nội, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) Bùi Hoàng Hải cho rằng, muốn nâng cao hiệu quả huy động và phân bổ nguồn lực thì nền kinh tế không thể phụ thuộc vào một kênh vốn duy nhất mà cần phát triển đồng bộ nhiều kênh dẫn vốn.

Theo ông Bùi Hoàng Hải, tỷ lệ tín dụng hiện tương đương khoảng 146% GDP không phải là vấn đề lớn nếu đặt trong bối cảnh so sánh quốc tế. Nhiều quốc gia còn có tỷ lệ tín dụng trên GDP cao hơn. Điều này phụ thuộc vào đặc điểm phát triển của từng nền kinh tế, khi có quốc gia phát triển theo mô hình dựa vào hệ thống ngân hàng, có quốc gia lại dựa nhiều hơn vào thị trường vốn.

Điều đáng quan tâm, theo ông Hải, là hệ số an toàn vốn (CAR) của các ngân hàng Việt Nam hiện chỉ khoảng 12%, thấp hơn mức phổ biến từ 15-18% tại nhiều quốc gia. Bên cạnh đó là tình trạng lệch pha giữa nguồn vốn huy động chủ yếu ngắn hạn với nhu cầu cho vay trung và dài hạn.

Ông Hải cũng cho rằng thị trường chứng khoán và thị trường tín dụng có mối quan hệ chặt chẽ. Khi lãi suất huy động tăng lên trên 10%, kéo theo lãi suất cho vay ở mức 13-15%, chi phí vốn của doanh nghiệp sẽ tăng, đồng thời ảnh hưởng đến thanh khoản và khả năng huy động vốn trên thị trường chứng khoán.

Theo Phó Chủ tịch UBCKNN, các giải pháp phát triển thị trường vốn hiện được triển khai theo cả hướng trước mắt và lâu dài. Trong ngắn hạn là tiếp tục cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính và mở rộng điều kiện tiếp cận đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Trong khi đó, các giải pháp nền tảng như hoàn thiện thể chế, phát triển sản phẩm mới hay nâng cao chất lượng nhà đầu tư sẽ cần thêm thời gian để phát huy hiệu quả.

Đối với thị trường cổ phiếu, cơ quan quản lý đang triển khai đồng bộ các giải pháp phát triển cả phía cung lẫn phía cầu. Bộ Tài chính đã ban hành Đề án tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán...

Bên cạnh đó, UBCKNN đang nghiên cứu phát triển thêm các sản phẩm và thị trường mới như thị trường dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp, các công cụ phái sinh mới và các sản phẩm phòng ngừa rủi ro. Mục tiêu là mở rộng kênh phân bổ vốn, đa dạng hóa lựa chọn đầu tư và thu hút thêm dòng vốn trong cũng như ngoài nước.

Theo ông Hải, việc mở rộng không gian phát triển cho các sản phẩm tài chính mới sẽ là một trong những giải pháp quan trọng để tái cấu trúc hệ dẫn vốn và nâng cao hiệu quả huy động nguồn lực cho nền kinh tế.

Xây dựng lực lượng nhà đầu tư dài hạn cho thị trường vốn

Theo ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), nhu cầu huy động vốn cho giai đoạn 2026-2030 sẽ rất lớn nhằm đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh tế. Trong bối cảnh dư địa mở rộng tín dụng không còn nhiều, thị trường vốn sẽ phải đảm nhận vai trò lớn hơn, đặc biệt là thị trường cổ phiếu và thị trường trái phiếu.

Đối với thị trường công cụ nợ, ông Sơn cho rằng cần sớm hoàn thiện khung pháp lý để đưa vào vận hành các sản phẩm mới như trái phiếu phát hành theo phương thức đối tác công tư (PPP) và trái phiếu xanh. Đây sẽ là những công cụ quan trọng để huy động nguồn lực trong nước và quốc tế, đồng thời hỗ trợ lộ trình hình thành sàn giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và thị trường tín chỉ carbon.

Để thu hút dòng vốn nước ngoài, VSDC đã triển khai cơ chế Non-Prefunding, cho phép nhà đầu tư tổ chức nước ngoài không phải ký quỹ đủ tiền trước khi đặt lệnh, đồng thời tăng cường kết nối giữa hệ thống lưu ký, ngân hàng lưu ký và các công ty chứng khoán nhằm tạo thuận lợi hơn cho các tổ chức quản lý tài sản toàn cầu đầu tư vào Việt Nam.

Theo ông Nguyễn Sơn, khoảng 98-99% tài khoản trên thị trường hiện thuộc về nhà đầu tư cá nhân, trong khi lực lượng nhà đầu tư tổ chức vẫn còn mỏng, khiến thị trường dễ bị chi phối bởi tâm lý ngắn hạn. Vì vậy, để tái cấu trúc hệ thống dẫn vốn hiệu quả, cần có chiến lược phát triển ngành quản lý quỹ, mở rộng các quỹ hưu trí, quỹ đầu tư và các định chế tài chính chuyên nghiệp.

Bên cạnh đó, ông cho rằng cần tiếp tục đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước, thúc đẩy niêm yết doanh nghiệp FDI và nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp nhằm gia tăng nguồn hàng chất lượng cho thị trường chứng khoán.

Đồng quan điểm, bà Trịnh Quỳnh Giao, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Quản lý quỹ PVI (PVI AM), cho rằng để phát triển thị trường vốn bền vững cần xây dựng đồng bộ ba trụ cột gồm ngân hàng, bảo hiểm và quỹ đầu tư. Các công ty quản lý quỹ cũng cần nâng cao năng lực quản trị, đa dạng hóa sản phẩm và từng bước định hướng nhà đầu tư theo chiến lược đầu tư dài hạn.

Theo bà Trịnh Quỳnh Giao, cùng với việc phát triển các nhà đầu tư tổ chức, cần tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động định mức tín nhiệm, củng cố niềm tin của nhà đầu tư và cải thiện thanh khoản trên thị trường thứ cấp, qua đó tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của thị trường vốn.

Theo Cổng thông tin điện tử Chính phủ