Gỡ khó cho xuất nhập khẩu hàng hóa

Hệ lụy trực tiếp từ đại dịch

Trong hơn 1 năm qua, đại dịch Covid-19 như một “cơn bão” xuất hiện bất ngờ rồi “di chuyển” với tốc độ và diễn biến khó lường, đã gây ra nhiều biến động, sóng gió đối với các ngành kinh tế. Trong đó, nhiều DN, HTX sản xuất - kinh doanh là đối tượng chịu tác động trực tiếp và nặng nề nhất.

Thông tin từ Tổng cục Thống kê, năm 2020, Việt Nam có 101,7 ngàn DN tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể và hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 13,9% so năm trước. Mỗi tháng có khoảng 8,5 ngàn DN rút lui khỏi thị trường. Đây là con số cao nhất trong 10 năm qua.

Một số ngành có doanh thu bị ảnh hưởng nghiêm trọng như dịch vụ lưu trú, ăn uống, du lịch lữ hành, vận tải hành khách và vận tải hàng hóa, DN xuất nhập khẩu… Đặc biệt, trong làn sóng đại dịch Covid-19lần thứ 4 này, các DN xuất khẩu của Việt Nam, sang thị trường các nước gặp rất nhiều khó khăn, nhất là đối với thị trường Trung Quốc.

Theo Vụ Thị trường châu Á - châu Phi (Bộ Công Thương), từ khi đại dịch Covid-19 xuất hiện, hầu hết các quốc gia đều có xu hướng siết chặt các quy định và kiểm soát nhập khẩu, nhằm ngăn chặn dịch xâm nhập vào nội địa thông qua hàng hóa nhập khẩu, nhất là qua nông sản, thủy sản nhập khẩu. Vì vậy, có những thời điểm, hàng nông sản xuất khẩu của Việt Nam ùn ứ tại các cửa khẩu biên giới với Trung Quốc.

Trao đổi với phóng viên, Trưởng ban quản lý Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng (Lạng Sơn)Nguyễn Trọng Nghĩa cho biết, tình trạng ùn ứ hàng hóa vẫn diễn ra tại một số cửa khẩu, nguyên nhân, do hàng nông sản của một số nước thứ 3  quá cảnh tại cửa khẩu Hữu Nghị.

Giám đốc Trung tâm quản lý cửa khẩu (Ban quản lý Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng)Nông Hải Thăngthông tin, hiện tượng các xe hàng nông sản ùn ứ khi làm thủ tục thông quan bắt đầu từ ngày 12/10/2019, khi lực lượng hải quan Trung Quốc đưa vào áp dụng hệ thống kiểm tra, giám sát toàn bộ quy trình hàng hóa nhập khẩu.

Theo đó, lực lượng chức năng phía Trung Quốc tăng cường kiểm tra, giám sát đối với phương tiện ô tô, kể cả xe không hàng và có hàng của Việt Nam qua cửa khẩu Tân Thanh vào Trung Quốc, ví như gắn camera, máy soi... để kiểm tra xe hàng và cả lực lượng thực thi quản lý, kiểm soát của Trung Quốc tại cổng xe nhập cảnh.

Điều này, khiến thời gian làm thủ tục thông quan tăng đáng kể dẫn đến không đáp ứng được lưu lượng hàng về cửa khẩu, gây nên ùn ứ cục bộ. Nếu như trước đây, việc thông quan không quá 2 phút/xe thì nay, mất khoảng 6 - 7 phút/xe và mỗi ngày tối đa chỉ thông quan được 120 - 150 xe, so lúc cao điểm trước đây là 300 xe/ngày.

Trước khi dịch quay trở lại vào nước ta vào cuối tháng 4, tại cửa khẩu Hữu Nghị, mỗi ngày Trung Quốc kiểm soát hơn 300 trăm xe hàng hóa xuất khẩu. Tuy nhiên, từ khi đại dịch bùng phát trở lại, phía Trung Quốc kiểm soát chặt chẽ hơn và mỗi ngày chỉ cho thông quan khoảng 200 xe.

Đặc biệt, trước đây, phía Trung Quốc yêu cầu phải có giấy xét nghiệm Covid-19 là 7 ngày/lần đối với các lái xe vận chuyển hàng hóa; nhưng bây giờ họ đề xuất 3 ngày/lần lái xe phải có giấy xét nghiệm Covid-19. Điều này, vô hình chung làm tăng thêm chi phí đối với các lái xe và DN xuất khẩu.

Tình trạng ùn ứ hàng hóa tại cửa khẩu, khiến cho việc xuất hàng chậm dẫn tới việc đội chi phí ăn ở, bến bãi cho chủ hàng, tiền dầu để duy trì thùng lạnh… Ngoài ra, các chủ hàng cũng có mối lo về việc hàng hóa bị hỏng do đa phần là sản phẩm nông sản.

Hàng Hóa thông quan tại cửa khẩu Hữu Nghị, Lạng Sơn

Nhằm giảm thiểu ùn ứ hàng hóa, nhất là nông sản, các bộ, ngành và địa phương đã đưa ra nhiều giải pháp linh hoạt nhằm giải quyết tình trạng này.

Đẩy nhanh tỷ lệ thông quan

Bộ Công Thương nhận định, đại dịch Covid-19 đang quay trở lại khu vực. Đầu tháng 5/2021, tại Việt Nam, bắt đầu xuất hiện nhiều ca nhiễm Covid-19 mới trong cộng đồng.

Lường trước tình hình đó, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã chủ động có công thư gửi Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Trung Quốc, đề nghị phối hợp chặt chẽ thực hiện mô hình thông quan tại các cửa khẩu biên giới đường bộ theo hướng vừa phòng dịch, nhưng vẫn tạo điều kiện cho lưu chuyển hàng hóa thông suốt, không gián đoạn.

Bộ trưởng Bộ Công Thương cũng đề nghị Tổng cục Hải quan Trung Quốc miễn kiểm tra, xét nghiệm virus SARS-CoV-2 trên nông sản, thủy sản, thực phẩm đông lạnh của Việt Nam, xuất khẩu sang Trung Quốc.

Để tháo gỡ khó khăn cho các DN xuất khẩu hàng hóa sang Trung Quốc, mới đây, Bộ Công Thương đã trao đổi, vận động phía Trung Quốc đẩy nhanh tiến độ hoàn tất các thủ tục pháp lý, kỹ thuật để mở cửa thị trường sớm cho các mặt hàng nông thủy sản mà Việt Nam có thế mạnh như sầu riêng, bưởi, chanh leo, na, roi, bơ, dừa, tổ yến, khoai lang tím, thủy hải sản tươi sống, sản phẩm sữa..., đáp ứng hơn nữa nhu cầu tiêu thụ của người dân Trung Quốc, góp phần tăng trưởng thương mại song phương.

Song song đó, trao đổi, vận động phía Trung Quốc sớm xem xét bổ sung thêm các cửa khẩu được phép nhập khẩu trái cây tươi trên tuyến biên giới đất liền, đặc biệt qua các tuyến vận tải đường sắt - phương thức vận chuyển mà hai nước đang thống nhất, thúc đẩy phát triển trong thời gian tới; đồng thời tăng cường các chuyến tàu hàng chuyên dụng nhập khẩu nông sản của Việt Nam nhằm đáp ứng tốt hơn nữa nhu cầu của mỗi bên.

Liên quan đến đề xuất của Trung Quốc đối với các lái xe vận chuyển hàng hóa đi tiêu thụ phải có giấy xét nghiệm Covid-19 (3 ngày/lần) thay vì 7 ngày như trước đó, Việt Nam cũng đã tổ chức các cuộc hội đàm với phía Trung Quốc và đề nghị giữ nguyên 7 ngày/lần.

“Bây giờ, 3 ngày xét nghiệm/lần thì chuyến đi của xe hàng đó có khi còn chưa kịp quay lại, vì thế, nếu làm xét nghiệm lần nữa, sẽ không phù hợp”, Trưởng phòng Quản lý DN (Ban quản lý Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng, Lạng Sơn) Đỗ Minh Định lên tiếng.

Số liệu thống kê,  kim ngạch xuất khẩu nông thủy sản sang Trung Quốc, năm 2020, đạt 8,1 tỷ USD, chiếm tỷ trọng 16,6% trong tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa sang thị trường này, với nhiều sản phẩm và thương hiệu có chỗ đứng vững chắc tại Trung Quốc, được người tiêu dùng ưa chuộng.

Với quy mô dân số gần 1,5 tỷ người, chiếm 18,7% tổng dân số toàn thế giới, nhu cầu nhập khẩu các sản phẩm nông thủy sản của thị trường Trung Quốc, phục vụ nhu cầu tiêu dùng nội địa, cũng như sản xuất, chế biến hàng xuất khẩu là rất lớn và đa dạng, phong phú. Điều này cho thấy, với lợi thế sẵn có, nếu đáp ứng tốt các yêu cầu liên quan, Trung Quốc vẫn là thị trường đầy tiềm năng cho xuất khẩu nông sản của Việt Nam.

Ngọc Linh