Hà Nội: Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Đồng Phú xây dựng chuỗi giá trị gạo hữu cơ bền vững

Trong quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, sinh thái và phát triển bền vững, Hà Nội xác định xây dựng các chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao giá trị nông sản và tăng sức cạnh tranh trên thị trường. Thực tế cho thấy, nhiều hợp tác xã trên địa bàn thành phố đã mạnh dạn đổi mới phương thức sản xuất, ứng dụng khoa học kỹ thuật và liên kết với doanh nghiệp để tạo dựng chuỗi giá trị bền vững. Trong đó, Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Đồng Phú là một trong những mô hình tiêu biểu, khẳng định hiệu quả của hướng phát triển nông nghiệp hữu cơ gắn với xây dựng thương hiệu sản phẩm.

Hơn 14 năm trước, khi sản xuất nông nghiệp hữu cơ vẫn còn là khái niệm khá mới tại Việt Nam, Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Đồng Phú đã mạnh dạn lựa chọn con đường canh tác thuận tự nhiên, hạn chế tối đa việc sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật. Đây là quyết định không hề dễ dàng bởi người dân phải thay đổi hoàn toàn tập quán sản xuất truyền thống, chấp nhận năng suất trong giai đoạn đầu thấp hơn để hướng tới những giá trị bền vững về chất lượng sản phẩm, môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Bước khởi đầu của mô hình được hình thành từ Dự án PAMCI do Trường Đại học Tokyo (Nhật Bản) hỗ trợ nhóm nông dân thôn Thượng Phúc triển khai sản xuất lúa hữu cơ trên diện tích gần 5ha. Sau khi dự án kết thúc vào năm 2014, phương thức canh tác này không dừng lại mà tiếp tục được người dân duy trì, hoàn thiện và nhân rộng. Đến năm 2026, diện tích sản xuất lúa hữu cơ của hợp tác xã đã mở rộng lên 65ha mỗi vụ, trở thành một trong những vùng sản xuất lúa hữu cơ tập trung có quy mô lớn của Hà Nội.

Trên vùng nguyên liệu được quy hoạch đồng bộ, hợp tác xã áp dụng quy trình sản xuất nghiêm ngặt từ khâu lựa chọn giống, làm đất, chăm sóc, quản lý dịch hại đến thu hoạch và bảo quản sau thu hoạch. Toàn bộ quá trình sản xuất tuân thủ các nguyên tắc của nông nghiệp hữu cơ, ưu tiên sử dụng phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học và các biện pháp canh tác thân thiện với môi trường nhằm tạo ra những sản phẩm an toàn, chất lượng cao và có khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Không chỉ chú trọng sản xuất, Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Đồng Phú còn xây dựng thành công mô hình liên kết chặt chẽ giữa hợp tác xã, người nông dân và doanh nghiệp. Các hộ thành viên tham gia sản xuất theo cùng một quy trình kỹ thuật, được hướng dẫn, giám sát chất lượng và liên kết tiêu thụ thông qua hợp tác xã, từng bước khắc phục tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún.

Đồng hành với hợp tác xã trong nhiều năm qua là Công ty Cổ phần Kinh doanh Chế biến Nông sản Bảo Minh. Doanh nghiệp tham gia bao tiêu sản phẩm, hỗ trợ chế biến, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Nhờ có sự liên kết này, người nông dân yên tâm đầu tư sản xuất bởi đầu ra được bảo đảm, giá thu mua ổn định và luôn cao hơn so với phương thức sản xuất thông thường.

Việc tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết đã giải quyết hiệu quả bài toán tiêu thụ nông sản, đồng thời nâng cao giá trị của hạt gạo. Thay vì sản xuất rồi mới tìm thị trường, toàn bộ quá trình từ sản xuất, thu hoạch, chế biến, đóng gói đến phân phối đều được tổ chức theo chuỗi khép kín. Điều này không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm mà còn bảo đảm tính minh bạch trong truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hệ thống phân phối hiện đại cũng như người tiêu dùng.

Nhờ kiên trì theo đuổi hướng đi này, gạo hữu cơ Đồng Phú từng bước khẳng định thương hiệu trên thị trường. Sản phẩm không chỉ đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng trong nước mà còn đạt chứng nhận hữu cơ quốc tế USDA Organic của Hoa Kỳ. Đây là một trong những chứng nhận uy tín hàng đầu thế giới về sản xuất nông nghiệp hữu cơ, khẳng định năng lực sản xuất của hợp tác xã và mở ra cơ hội đưa gạo hữu cơ Hà Nội tiếp cận các thị trường cao cấp.

Bên cạnh hiệu quả kinh tế, mô hình còn mang lại nhiều giá trị về môi trường và xã hội. Việc giảm sử dụng hóa chất trong sản xuất góp phần cải tạo độ phì nhiêu của đất, bảo vệ nguồn nước, duy trì hệ sinh thái đồng ruộng và tạo môi trường lao động an toàn hơn cho người sản xuất. Giá trị gia tăng từ sản phẩm hữu cơ cũng giúp nâng cao thu nhập của các hộ thành viên, cải thiện đời sống người dân và tạo động lực để nhiều địa phương học tập, nhân rộng mô hình.

Trong thời gian tới, Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Đồng Phú tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất, phát triển thêm các giống lúa chất lượng cao như Japonica, ST25 và các dòng gạo đặc sản đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường. Đồng thời, hợp tác xã tăng cường liên kết với các doanh nghiệp chế biến, phân phối và hệ thống bán lẻ nhằm hoàn thiện chuỗi giá trị, nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của sản phẩm.

Song song với việc mở rộng vùng nguyên liệu, hợp tác xã cũng đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý sản xuất, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả sản xuất, đáp ứng yêu cầu của thị trường và từng bước đưa sản phẩm gạo hữu cơ của Hà Nội tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế.

Từ những cánh đồng nhỏ lẻ ngày nào, Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Đồng Phú đã xây dựng thành công vùng sản xuất hữu cơ tập trung gắn với chuỗi liên kết tiêu thụ bền vững. Thành công của mô hình không chỉ góp phần nâng cao giá trị hạt gạo Thủ đô mà còn là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của việc phát triển nông nghiệp theo chuỗi giá trị, tạo nền tảng để Hà Nội tiếp tục phát triển nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại, có sức cạnh tranh cao và hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh trong giai đoạn mới.

Minh Thắm