Hàng Việt ra thế giới: Làm sao để không bị “đứt gãy” trong chuỗi phân phối quốc tế

Nền tảng để hàng Việt không chỉ “đi ra” mà còn “đứng vững”

Năm 2025 khép lại với nhiều biến động của kinh tế thế giới, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng cả về thuế quan lẫn các rào cản phi thuế quan. Trong bối cảnh đó, hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực, tiếp tục là trụ cột quan trọng của nền kinh tế.

Theo số liệu của Hải quan Việt Nam, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 vượt mốc 930 tỷ USD, tăng khoảng 17% so với năm 2024. Việt Nam xuất siêu năm thứ 10 liên tiếp, với giá trị khoảng 22 tỷ USD, qua đó ghi danh vào nhóm 15 nền kinh tế thương mại hàng đầu thế giới. Đáng chú ý, xuất khẩu sang các thị trường đã ký kết hiệp định thương mại tự do tiếp tục phục hồi, phản ánh hiệu quả của mạng lưới FTA thế hệ mới như CPTPP, EVFTA, UKVFTA.

Tuy nhiên, trong bối cảnh dòng chảy thương mại toàn cầu biến động nhanh, việc chỉ xuất khẩu theo phương thức truyền thống không còn bảo đảm tăng trưởng bền vững. Nhiều doanh nghiệp buộc phải chuyển từ tư duy “bán được hàng” sang “tham gia chuỗi”.

Chia sẻ với phóng viên, ông Tạ Hoàng Linh, Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo liên ngành hội nhập quốc tế về kinh tế, cho rằng trước đây, nhiều doanh nghiệp chỉ cần xuất khẩu được vào một vài thị trường đã có thể tạm hài lòng về đầu ra. Song khi các thị trường truyền thống dần bộc lộ rủi ro, đa dạng hóa thị trường và tiếp cận trực tiếp hệ thống phân phối quốc tế đã trở thành yêu cầu sống còn.

Từ nhận thức đó, Bộ Công Thương nhiều năm qua đã kiên trì triển khai Đề án “Thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam tham gia trực tiếp các mạng phân phối nước ngoài”, ban hành từ năm 2015 và được gia hạn vào năm 2022. Mục tiêu xuyên suốt của Đề án là giúp doanh nghiệp Việt Nam chuyển từ vị thế gia công thụ động sang chủ động tổ chức chuỗi cung ứng, từng bước đáp ứng tiêu chuẩn và cơ chế vận hành của các hệ thống phân phối hiện đại toàn cầu.

Cùng với đó, Chương trình Thương hiệu Quốc gia (Vietnam Value) được triển khai đồng bộ nhằm nâng cao chuẩn nhận diện và xây dựng niềm tin đối với hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế. Đây được xem là nền tảng chính sách quan trọng để hàng Việt không chỉ “đi ra” mà còn “đứng vững” trong các chuỗi phân phối lớn.

Kết nối trực tiếp để tránh “đứt gãy” chuỗi phân phối

Thực tế cho thấy, kết nối trực tiếp giữa nhà sản xuất trong nước với các tập đoàn phân phối quốc tế đang mang lại hiệu quả rõ nét. Viet Nam International Sourcing 2025, sự kiện kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế trọng điểm, ghi nhận sự tham gia của hơn 450 kênh phân phối, nhà nhập khẩu đến từ hơn 60 quốc gia, vùng lãnh thổ, cùng khoảng 400 doanh nghiệp Việt Nam.

Không chỉ các thị trường truyền thống như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, sự kiện còn thu hút nhiều nhà mua hàng đến từ Trung Đông, Mỹ Latinh và Đông Âu, những khu vực tiềm năng đang nổi lên trong chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu của Việt Nam.

Tái cấu trúc sản xuất - xuất khẩu để “ở lại” thị trường

Tuy nhiên, để hàng Việt hiện diện bền vững trong các hệ thống phân phối nước ngoài, doanh nghiệp không thể chỉ trông chờ vào cơ hội kết nối. Việc cập nhật tiêu chuẩn mới, nắm bắt thị hiếu tiêu dùng, đầu tư nâng cao chất lượng, ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc, phát triển xanh và bền vững đã trở thành yêu cầu bắt buộc.

Ở góc độ triển khai tại thị trường sở tại, ông Vũ Anh Sơn, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Pháp, cho rằng việc đưa hàng Việt vào hệ thống phân phối nước ngoài hiện nay không còn là hoạt động xúc tiến đơn lẻ, mà đã trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược tái cấu trúc sản xuất - xuất khẩu, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo ông Sơn, tại Pháp, toàn bộ quy trình được triển khai theo ba bước chặt chẽ. Trước hết là xác định thị trường và kênh phân phối phù hợp trên cơ sở nghiên cứu nhu cầu, thị hiếu và yêu cầu của chuỗi bán lẻ. Tiếp đó là chuẩn hóa đầu vào thông qua sàng lọc doanh nghiệp và sản phẩm theo các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và năng lực giao hàng. Cuối cùng là tạo thị trường, thông qua các Tuần hàng Việt Nam và hoạt động xúc tiến, truyền thông nhằm từng bước hình thành thói quen tiêu dùng đối với hàng Việt tại thị trường sở tại.

Tại Hoa Kỳ, ông Đỗ Ngọc Hưng, Tham tán thương mại, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam, cho biết triển khai Đề án đã tập trung xúc tiến xuất khẩu các mặt hàng thế mạnh, có giá trị gia tăng cao, hạn chế xuất khẩu thô. Nhiều đoàn doanh nghiệp Việt Nam đã được kết nối trực tiếp với các tập đoàn, chuỗi phân phối lớn như Walmart, Costco, Amazon.

Theo thống kê từ Walmart, giao dịch thương mại điện tử hàng năm của tập đoàn với thị trường Việt Nam đạt kim ngạch hơn 2 tỷ USD, cho thấy dư địa lớn nếu doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận hiệu quả các kênh phân phối hiện đại.

Không chỉ các tập đoàn bán lẻ, nhiều nhà mua hàng quốc tế cũng bày tỏ sự quan tâm ngày càng lớn tới hàng hóa Việt Nam, đặc biệt là các sản phẩm sáng tạo, thân thiện môi trường, lĩnh vực mà nhiều doanh nghiệp trong nước đang có lợi thế.

Định hướng năm 2026

Bước sang năm 2026, trong bối cảnh thị trường thế giới tiếp tục biến động khó lường, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của công tác phát triển thị trường nước ngoài là triển khai hiệu quả Đề án “Thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam tham gia trực tiếp vào hệ thống phân phối nước ngoài đến năm 2030”. Trọng tâm là chuỗi sự kiện kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế, các chương trình Tuần hàng Việt Nam tại thị trường trọng điểm, tiềm năng và từng bước đàm phán để hàng Việt thâm nhập sâu hơn vào các hệ thống phân phối lớn trên thế giới.

Từ thực tiễn thị trường Pháp, ông Vũ Anh Sơn khuyến nghị doanh nghiệp trong nước cần chuẩn hóa toàn bộ quy trình sản xuất – xuất khẩu, bởi các chuỗi bán lẻ không chỉ mua sản phẩm mà còn mua cả quy trình vận hành, khả năng truy xuất và tính ổn định của chuỗi cung ứng. Đồng thời, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thương mại quốc tế là yếu tố then chốt để doanh nghiệp bảo đảm lợi ích chính đáng trong quá trình giao thương toàn cầu.

PV