Hạt tiêu: Từ gia vị xuất khẩu triệu USD đến vị thuốc quý cho sức khỏe

Theo báo cáo từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hoạt động xuất khẩu hạt tiêu của Việt Nam đang duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ. Riêng trong tháng 4 năm 2026, cả nước đã xuất khẩu khoảng 29.000 tấn, thu về 183,6 triệu USD. Tính chung 4 tháng đầu năm, tổng khối lượng xuất khẩu đạt 95.100 tấn với tổng giá trị 614,4 triệu USD. Trong đó, Mỹ tiếp tục giữ vững vị trí là thị trường nhập khẩu lớn nhất và sẵn sàng chi trả mức giá cao hơn mức trung bình cho sản phẩm hạt tiêu Việt Nam.

Dưới góc độ Đông y, hạt tiêu không thuần túy là gia vị. Bác sĩ Trương Văn Quân cho biết hạt tiêu có vị cay, tính nóng, tác động trực tiếp vào các kinh Tỳ, Vị, Phế và Đại Tràng. Hoạt chất này thường được sử dụng để làm ấm tỳ vị, tán hàn và hỗ trợ tiêu hóa hiệu quả. Đặc biệt, những người thường xuyên bị lạnh bụng, đầy hơi hoặc ăn uống khó tiêu có thể cải thiện tình trạng sức khỏe bằng cách bổ sung một lượng nhỏ hạt tiêu vào bữa ăn hằng ngày. Hạt tiêu giúp kích thích tiết dịch tiêu hóa, hỗ trợ phân giải thức ăn tốt hơn và giảm chướng bụng.

Y học hiện đại ghi nhận hoạt chất piperin trong hạt tiêu đóng vai trò then chốt đối với sức khỏe. Piperin giúp tăng cường khả năng hấp thụ các vi chất như vitamin và khoáng chất tại ruột non, nâng cao hiệu quả dinh dưỡng của thực phẩm. Một số nghiên cứu chỉ ra rằng piperin hỗ trợ chuyển hóa năng lượng, giúp giảm tích tụ mỡ thừa và cải thiện chỉ số cholesterol.

Cụ thể, hạt tiêu đen có khả năng giảm cholesterol LDL (xấu) và chất béo trung tính, đồng thời làm tăng cholesterol HDL (tốt). Cơ chế này giúp ngăn ngừa hình thành mảng bám trên thành động mạch, từ đó giảm nguy cơ đột quỵ và đau tim. Ngoài ra, tính kháng khuẩn tự nhiên của hạt tiêu còn giúp ức chế vi sinh vật có hại trong đường ruột và hỗ trợ giảm đau nhẹ trong các trường hợp rối loạn tiêu hóa do lạnh.

Dù mang lại nhiều lợi ích, bác sĩ Trương Văn Quân khuyến cáo do có tính cay nóng, hạt tiêu không phù hợp với tất cả mọi người. Những đối tượng bị viêm loét dạ dày, trào ngược thực quản, người hay bị nóng trong, táo bón hoặc nổi mụn nên hạn chế sử dụng để tránh kích ứng niêm mạc dạ dày.

Đặc biệt, hoạt chất piperin liều cao có thể ảnh hưởng đến quá trình đông máu và chuyển hóa thuốc. Do đó, người chuẩn bị phẫu thuật, người đang dùng thuốc chống đông hoặc mắc bệnh mạn tính cần hết sức thận trọng. Phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ cũng được khuyên không nên tự ý sử dụng các chế phẩm chứa piperin liều cao. Để phát huy tối đa lợi ích, người dân nên sử dụng hạt tiêu như một loại gia vị hỗ trợ với liều lượng vừa phải, tránh lạm dụng trong chế độ ăn uống hằng ngày

Tâm An