Khủng hoảng nhôm toàn cầu khiến Toyota “bốc hơi” 2,55 tỷ USD, ngành ô tô Nhật đối mặt cú sốc lớn

Giá nhôm toàn cầu đang tăng mạnh và trở thành “cơn đau đầu” mới với ngành công nghiệp ô tô Nhật Bản trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Trên sàn giao dịch kim loại Luân Đôn, giá nhôm kỳ hạn chuẩn hiện đã vượt mốc 3.600 USD/tấn, tăng mạnh so với vùng dưới 3.200 USD/tấn trước khi xung đột Mỹ - Israel và Iran bùng phát hồi cuối tháng 2. Đây cũng là mức cao nhất kể từ năm 2022.

Theo giới phân tích, nguyên nhân chính đến từ tình trạng gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải huyết mạch của ngành năng lượng và kim loại toàn cầu.

Nhiều nhà máy luyện nhôm lớn tại Trung Đông như Emirates Global Aluminium (EGA) ở UAE hay Aluminium Bahrain (Alba) đã chịu ảnh hưởng nghiêm trọng do thiếu điện và nguyên liệu đầu vào.

Không chỉ vậy, tình trạng thiếu alumina – nguyên liệu quan trọng để sản xuất nhôm – cũng khiến sản lượng suy giảm. Nhà máy Qatalum tại Qatar thậm chí phải cắt giảm công suất từ tháng 3 vì thiếu khí đốt tự nhiên.

Ông Uday Patel, chuyên gia của Wood Mackenzie, dự báo thị trường nhôm toàn cầu có thể thiếu hụt hơn 3 triệu tấn trong năm nay, tương đương khoảng 10% nguồn cung ngoài Trung Quốc.

Các chuyên gia từ BMI nhận định tình trạng thiếu hụt này có thể kéo dài đến tận năm 2027 và thị trường khó phục hồi hoàn toàn trước năm 2028.

Áp lực lớn nhất hiện đang đè nặng lên ngành ô tô Nhật Bản – quốc gia phụ thuộc rất lớn vào nguồn nhôm từ Trung Đông. Theo dữ liệu UN Comtrade năm 2024, khoảng 30% lượng nhôm nhập khẩu của Nhật Bản đến từ khu vực này.

Tại Nhật, phí phụ thu ngoài giá nhôm niêm yết trên sàn London đã tăng vọt hơn 80% trong quý II, lên khoảng 350 USD/tấn, gần gấp đôi quý trước.

Giới chuyên gia cho biết việc tìm kiếm nguồn cung thay thế đang rất khó khăn do nhiều nhà máy sản xuất hợp kim nhôm cho ngành ô tô tập trung chủ yếu tại Trung Đông.

Trong bối cảnh đó, Toyota dự báo lợi nhuận năm tài chính kết thúc vào tháng 3/2027 sẽ giảm tới 670 tỷ yên, tương đương khoảng 4,27 tỷ USD. Riêng chi phí nguyên vật liệu tăng cao đã khiến hãng xe này mất khoảng 400 tỷ yên, tương đương 2,55 tỷ USD.

Mitsubishi Motors cũng ước tính lợi nhuận giảm khoảng 30 tỷ yên do chi phí thu mua leo thang, còn Nissan dự kiến thiệt hại khoảng 15 tỷ yên chỉ trong nửa đầu năm.

Ông Koji Sato, Chủ tịch Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản, cho biết các doanh nghiệp đang nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu. Tuy nhiên, nếu căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục kéo dài, nguy cơ thiếu hụt nguyên liệu và chi phí sản xuất tăng cao sẽ còn nghiêm trọng hơn.

Các chuyên gia cảnh báo, ngay cả khi đảm bảo được nguồn cung, việc giá nhôm tăng mạnh cũng sẽ đẩy giá xe thành phẩm đi lên, từ đó gây áp lực lớn lên nhu cầu tiêu dùng toàn cầu.

Phương Thảo (t/h)