Ô tô Trung Quốc phủ sóng Đông Nam Á, vì sao khó bán tại Việt Nam?

Các hãng xe Trung Quốc tăng tốc tại Đông Nam Á

Khoảng 3-5 năm trở lại đây, các hãng ô tô Trung Quốc đẩy mạnh hiện diện tại Đông Nam Á. Thay vì chỉ xuất khẩu xe thành phẩm, nhiều tập đoàn lựa chọn đầu tư sâu hơn thông qua việc thành lập công ty phân phối, xây dựng nhà máy lắp ráp và tìm kiếm đối tác trong nước.

Làn sóng này diễn ra trong bối cảnh ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc phát triển nhanh, đặc biệt ở lĩnh vực xe điện và hybrid. Trong khi đó, nhiều quốc gia Đông Nam Á đang triển khai chính sách thu hút đầu tư, phát triển chuỗi cung ứng và thúc đẩy sản xuất phương tiện năng lượng mới.

Thái Lan là một trong những thị trường sớm thu hút các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc. MG bắt đầu lắp ráp xe tại nước này từ năm 2014 thông qua liên doanh với tập đoàn CP. Sau đó, hàng loạt thương hiệu như Great Wall Motor, BYD, Neta, GAC Aion, Changan, Chery, Geely, Xpeng và Leapmotor lần lượt gia nhập hoặc mở rộng hoạt động.

Sức hút của Thái Lan đến từ nền tảng công nghiệp ô tô phát triển cùng các chính sách hỗ trợ xe điện. Thông qua các chương trình EV 3.0 và EV 3.5, Chính phủ Thái Lan đưa ra những ưu đãi đối với người mua xe điện, đồng thời giảm thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế nhập khẩu đối với một số dòng xe. Đổi lại, doanh nghiệp tham gia phải thực hiện cam kết sản xuất trong nước theo lộ trình nhằm bù đắp lượng xe nhập khẩu.

Indonesia cũng trở thành điểm đến quan trọng của các hãng xe Trung Quốc. Wuling là một trong những doanh nghiệp tiên phong khi xây dựng cơ sở sản xuất tại Tây Java từ năm 2017. Tiếp đó, thị trường này đón nhận các thương hiệu như DFSK, MG, Chery, Great Wall Motor, Neta, Aion, BYD, Jaecoo, Geely và Xpeng.

BYD bắt đầu kinh doanh tại Indonesia từ năm 2024, trong khi Jaecoo cũng nhanh chóng mở rộng hoạt động. Một trong những động lực quan trọng là chính sách thu hút đầu tư vào xe điện. Indonesia từng áp dụng cơ chế miễn thuế nhập khẩu đối với xe điện nguyên chiếc cho các doanh nghiệp cam kết xây dựng cơ sở sản xuất trong nước, kèm điều kiện triển khai sản xuất thương mại theo lộ trình.

Tại Malaysia, sự hiện diện của các thương hiệu Trung Quốc tăng nhanh từ giai đoạn 2022-2023. BYD bắt đầu bán xe tại đây vào cuối năm 2022, Chery trở lại thị trường vào tháng 7/2023. Sau đó, Omoda & Jaecoo, Great Wall Motor, Jetour, Zeekr, Xpeng cùng nhiều thương hiệu khác tiếp tục mở rộng hoạt động. Theo thống kê được công bố trong tài liệu, Malaysia hiện có 21 thương hiệu ô tô Trung Quốc hoạt động.

Đáng chú ý, ảnh hưởng của doanh nghiệp Trung Quốc tại Malaysia không chỉ thể hiện qua những thương hiệu mang logo Trung Quốc. Năm 2017, Geely mua 49,9% cổ phần Proton, qua đó tham gia sâu hơn vào hoạt động phát triển sản phẩm và công nghệ của hãng xe nội địa này. Mối liên hệ về cổ phần, nền tảng và công nghệ giữa hai doanh nghiệp tạo nên cấu trúc cạnh tranh riêng của thị trường Malaysia.

Philippines cũng là điểm đến của nhiều thương hiệu Trung Quốc. MG, Chery, Geely và GAC đã có mặt tại quốc gia này từ năm 2019. Trong những năm gần đây, BYD, Omoda, Jaecoo, Aion, Jetour và Changan tiếp tục gia nhập hoặc mở rộng danh mục sản phẩm.

Doanh số phân hóa giữa các thị trường

Dù cùng nằm trong làn sóng mở rộng của các hãng xe Trung Quốc, kết quả kinh doanh tại các quốc gia Đông Nam Á có sự khác biệt đáng kể.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, Thái Lan và Indonesia là hai thị trường ghi nhận doanh số xe Trung Quốc lớn nhất. Tại Thái Lan, doanh số cộng dồn của các hãng xe Trung Quốc đạt hơn 167.000 xe, chiếm khoảng 30,1% thị phần. BYD và Denza là những thương hiệu dẫn đầu.

Indonesia cũng ghi nhận sức tiêu thụ lớn. Theo số liệu của Hiệp hội Công nghiệp Ô tô Indonesia (GAIKINDO), các thương hiệu Trung Quốc bán được 131.584 xe trong 9 tháng đầu năm, tương đương 19,4% thị phần. BYD và Jaecoo là hai cái tên nổi bật. Riêng BYD đạt doanh số 43.727 xe, gần gấp ba lần tổng doanh số của toàn bộ nhóm thương hiệu Trung Quốc tại Việt Nam trong cùng kỳ.

Tại Malaysia, thị phần xe Trung Quốc tăng nhanh trong vài năm qua. Năm 2022, các thương hiệu này chỉ bán được 578 xe, tương đương 0,08% thị phần. Đến năm 2025, doanh số tăng lên 66.198 xe, đưa thị phần đạt 7,61%. Trong 9 tháng đầu năm 2026, 10 thương hiệu Trung Quốc bán chạy nhất tại Malaysia đạt tổng doanh số 52.672 xe, tương đương 8,74% thị phần.

Dù vậy, xe Trung Quốc tại Malaysia vẫn phải cạnh tranh với hai thương hiệu nội địa là Perodua và Proton. Hai hãng này chiếm gần 62% thị phần, tạo lợi thế đáng kể cho các nhà sản xuất trong nước. Đặc biệt, mối liên hệ giữa Proton và Geely khiến bức tranh cạnh tranh tại Malaysia có sự đan xen giữa thương hiệu nội địa và công nghệ, vốn đầu tư từ Trung Quốc.

Tại Philippines, theo số liệu của CAMPI-TMA, nhóm thương hiệu Trung Quốc thuộc phạm vi thống kê đạt tổng doanh số 19.616 xe ở các phân khúc xe thuần điện (BEV), hybrid (HEV) và hybrid sạc ngoài (PHEV) trong 9 tháng đầu năm 2026, tương đương khoảng 6,4% thị phần.

Trong khi đó, Việt Nam ghi nhận kết quả khiêm tốn hơn. Cũng trong 9 tháng đầu năm, các thương hiệu ô tô Trung Quốc bán được 15.522 xe, chiếm khoảng 3% thị phần. Con số này thấp hơn đáng kể so với Thái Lan, Indonesia và cả Philippines.

Việt Nam vẫn là thị trường khó chinh phục

Việt Nam không nằm ngoài chiến lược mở rộng của các hãng xe Trung Quốc. MG hiện diện từ năm 2020, nhưng số lượng thương hiệu gia tăng rõ rệt hơn từ năm 2023 với sự xuất hiện của Wuling, Haval, Lynk & Co và nhiều cái tên khác.

Năm 2024 đánh dấu giai đoạn gia nhập dồn dập khi BYD, Omoda, Jaecoo, GAC, Aion cùng một số thương hiệu lần lượt ra mắt hoặc công bố kế hoạch kinh doanh. Geely và Zeekr cũng tiếp tục mở rộng hiện diện trong giai đoạn sau đó. Theo thống kê trong tài liệu, Việt Nam hiện có 14 thương hiệu ô tô Trung Quốc.

Việc nhiều hãng liên tiếp gia nhập cho thấy sức hấp dẫn của thị trường Việt Nam đối với các nhà sản xuất Trung Quốc. Tuy nhiên, số lượng thương hiệu tăng nhanh chưa đồng nghĩa với khả năng chiếm lĩnh thị phần. Trong thực tế, doanh số của một số hãng vẫn ở mức vài chục đến vài trăm xe mỗi tháng, thậm chí có thương hiệu đã rút lui sau thời gian ngắn hoạt động.

Điểm đáng chú ý là các hãng xe Trung Quốc không thiếu sản phẩm mới, cũng không đứng ngoài cuộc đua điện hóa. Nhiều mẫu xe được đưa về Việt Nam có thiết kế hiện đại, trang bị công nghệ và mức giá cạnh tranh. Dù vậy, kết quả tiêu thụ vẫn chưa tương xứng với quy mô mở rộng thương hiệu.

Điều này cho thấy thách thức của các hãng xe Trung Quốc tại Việt Nam không chỉ nằm ở sản phẩm hay giá bán. Quyết định mua ô tô thường gắn với kỳ vọng sử dụng lâu dài, khả năng bảo dưỡng, hệ thống dịch vụ sau bán hàng, nguồn cung phụ tùng và giá trị bán lại. Với những thương hiệu còn mới, việc xây dựng niềm tin và tạo dựng mạng lưới dịch vụ đủ rộng cần nhiều thời gian.

Bên cạnh đó, các hãng xe Trung Quốc phải cạnh tranh với những thương hiệu đã có chỗ đứng trên thị trường, sở hữu hệ thống đại lý và tệp khách hàng ổn định. Thói quen lựa chọn của người tiêu dùng cũng không dễ thay đổi chỉ nhờ sự xuất hiện của nhiều mẫu xe mới.

Vì vậy, bài toán của các hãng xe Trung Quốc tại Việt Nam không đơn thuần là mở thêm đại lý hay đưa nhiều sản phẩm về nước. Yếu tố quyết định nằm ở khả năng duy trì hoạt động lâu dài, bảo đảm chất lượng dịch vụ và thuyết phục người tiêu dùng rằng thương hiệu có thể đồng hành cùng họ trong suốt vòng đời sử dụng xe.

Trong bối cảnh các thị trường Đông Nam Á ngày càng trở thành điểm đến của ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc, Việt Nam vẫn là thị trường giàu tiềm năng nhưng có mức độ cạnh tranh và yêu cầu niềm tin khách hàng cao. Khoảng cách giữa tốc độ mở rộng hiện diện và kết quả bán hàng sẽ là thách thức mà các hãng xe này cần giải quyết trong thời gian tới.

Phương Thảo (t/h)