Mua sắm trực tuyến mùa cao điểm: Người tiêu dùng cần lưu ý gì để tránh rủi ro?

Các cảnh báo về an ninh mạng gần đây cho thấy thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng ngày càng tinh vi, trong đó những dấu hiệu bất thường có thể xuất hiện ở bất kỳ thời điểm nào trong hành trình mua sắm trực tuyến của người tiêu dùng. Cùng với các cảnh báo, biện pháp an toàn từ sàn thương mại điện tử (TMĐT), người tiêu dùng cũng cần ghi nhớ những nguyên tắc cơ bản để tự bảo vệ bản thân và an tâm mua sắm. 

Từ bước đặt hàng: Đặt hàng tại ứng dụng chính thức, bảo mật thông tin thanh toán

Ngay từ bước đầu tiên, người tiêu dùng cần lựa chọn đúng kênh mua sắm để hạn chế rủi ro trong suốt quá trình đặt hàng và thanh toán. 

Người tiêu dùng nên chú ý truy cập và mua sắm trên các ứng dụng và website chính thức của sàn, tránh các nền tảng không rõ nguồn gốc, thông tin nhà phát triển hoặc lượng tải thấp bất thường. Về website, những dấu hiệu như tên miền lạ, lỗi hiển thị, font chữ thiếu nhất quán, thông tin doanh nghiệp hoặc đơn vị chịu trách nhiệm không rõ ràng cũng là những yếu tố cần được kiểm tra trước khi tiếp tục truy cập.

Với Shopee, người dùng chỉ có thể thao tác mua sắm, thanh toán trên ứng dụng Shopee chính thức, có nhà phát triển là Shopee Company Limited. Bên cạnh đó, website chính thức “shopee.vn” cũng là địa chỉ tin cậy để người dùng truy cập, tìm kiếm các sản phẩm trên sàn. Ngoài ứng dụng và website chính thức của Shopee, người tiêu dùng không nên truy cập, mua sắm hay thực hiện các thao tác như đăng nhập, cung cấp thông tin cá nhân, thanh toán, quét mã QR… từ các ứng dụng, website không chính thức, hoặc có dấu hiệu giả mạo.

Sau khi đã truy cập và mua sắm trên ứng dụng chính thức, người dùng cũng phải chú ý nắm rõ các thông tin liên quan đến đơn hàng và số tiền cần thanh toán. Như theo thông tin cảnh báo từ Shopee, người dùng mua sắm trên nền tảng này chỉ cần thanh toán đúng số tiền Tổng thanh toán hiển thị trên trang Thanh toán hoặc Thông tin đơn hàng. 

Shopee không yêu cầu hay thu thêm bất kỳ khoản phí nào ngoài số tiền Tổng thanh toán được hiển thị trên ứng dụng. Do đó, người dùng không thực hiện bất kỳ yêu cầu thanh toán bổ sung từ cá nhân như nhà bán, người giao hàng… với các lý do như đóng thêm phí để đẩy nhanh thời gian giao nhận, phí đóng gói hay các khoản phát sinh khác.

Song song với việc nắm rõ số tiền thanh toán và lưu ý không trả thêm khoản phí phát sinh ngoài tổng thanh thanh toán, người dùng cũng phải tuyệt đối bảo mật các thông tin như mật khẩu, mã OTP, CVV thẻ ngân hàng, mã PIN tài khoản ShopeePay, mật khẩu đặt lệnh và thông tin đăng nhập tài khoản ngân hàng, ví điện tử hay mạng xã hội. 

Như tại Shopee, nền tảng sẽ không chủ động yêu cầu người dùng cung cấp các thông tin nhạy cảm nêu trên qua tin nhắn SMS hay các ứng dụng nhắn tin trực tuyến. Người dùng cũng nên ghi nhớ và bảo quản các thông tin quan trọng như CVV, mã PIN của các ứng dụng tại nơi an toàn, hạn chế lưu trữ trên các ứng dụng hoặc website không rõ nguồn gốc.

Đến bước nhận hàng: Cảnh giác và chủ động báo cáo khi có sự cố 

Ở bước nhận hàng, người tiêu dùng vẫn cần cảnh giác, cẩn trọng và duy trì thói quen kiểm tra các thông tin đơn hàng. Đặc biệt với những đơn phải thanh toán khi nhận hàng, người dùng nên đối chiếu với người giao hàng các thông tin như số tiền cần thanh toán, thông tin đơn hàng và mã vận đơn trên ứng dụng để hạn chế nhầm lẫn. 

Người dùng cũng cần cảnh giác với các cuộc gọi hoặc tin nhắn bất thường yêu cầu chuyển tiền trước khi nhận hàng, thanh toán thêm chi phí hoặc thực hiện giao dịch bên ngoài Shopee. Đây là những dấu hiệu cần lưu ý trong bối cảnh các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng ngày càng tinh vi. 

Tại hội nghị phổ biến Luật An ninh mạng và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân vào ngày 21/8, Bộ Công an công bố đã ghi nhận khoảng 2 triệu cảnh báo tấn công mạng trong nửa đầu năm 2026, với gần một nửa cảnh báo có yếu tố AI. Theo đó, AI hay deepfake có thể bị các đối tượng xấu tận dụng để tạo hình ảnh, video hoặc giọng nói giả, mạo danh người thân, hoặc những người có mối quan hệ thân thiết nhằm tạo lòng tin và thúc giục nạn nhân chuyển tiền.

Vì vậy, khi nhận được một yêu cầu bất thường như thanh toán thêm chi phí phát sinh, thúc giục chuyển khoản tiền hàng gấp từ người giao hàng, nhà bán hoặc từ chính người thân, người dùng nên dừng giao dịch, kiểm tra lại thông tin đơn hàng trên ứng dụng và chủ động liên hệ với kênh hỗ trợ chính thức của nền tảng để xác minh làm rõ. Người dùng không nên cung cấp thông tin tài khoản, mã OTP hoặc thực hiện thanh toán theo hướng dẫn từ các đối tượng đáng nghi hay các nền tảng không chính thức. 

Không chỉ dừng ở việc cảnh giác và cẩn trọng, người dùng Shopee cũng có thể báo cáo ngay những nhà bán có dấu hiệu vi phạm, trong đó có hành vi lừa đảo hoặc đề nghị giao dịch bên ngoài nền tảng, bằng việc chọn mục có ký hiệu ba dấu chấm ở bên phải trên cùng trang của nhà bán, sau đó chọn “Tố cáo người dùng này” và cung cấp lý do cùng bằng chứng liên quan.

Khi cần hỗ trợ, người dùng hãy liên hệ trực tiếp với kênh Chăm sóc khách hàng của Shopee qua mục “Trò chuyện với Shopee” thuộc phần “Tôi” trên ứng dụng.

Mua sắm trực tuyến an toàn không chỉ phụ thuộc vào công nghệ hay các biện pháp kiểm soát của nền tảng mà còn cần sự chủ động, cẩn trọng đến từ người tiêu dùng. Từ truy cập đúng ứng dụng, kiểm tra kỹ thông tin đơn hàng, bảo mật tài khoản đến xác minh các yêu cầu bất thường và báo cáo khi cần thiết, những thao tác đơn giản này có thể góp phần tạo thêm một lớp bảo vệ để người tiêu dùng an tâm trong suốt hành trình mua sắm.

Hải Minh